YONG’OQ MEVALILAR

YONG’OQ MEVALILAR yong’oq va yong’oqsimon meva beruvchi daraxt turlarining ba’zi adabiyotlarda uchraydigan umumiy nomi. Yong’oq, bodom, Pekan, pista, leshchina, kashtan, funduk, Sibir kedri kabi o’simlik (daraxt)lar yong’oqdir. Yong’oqmevalilarning deyarli barchasi kattakatta maydonlarda yovvoyi holda o’sadi. Yong’oq o’sgan tabiiy o’rmonzorlardan yong’oqlari (mevasi) terib olinadi. Yop, yob — Xorazm vohasidagi o’rta va kichik kanal. Ba’zan ariq ham yop deyiladi (Qoraqalpog’iston va G’arbiy Qozog’istonda — jap.) Tojikistonning ayrim joylari (tog’li Badaxshon) da daryoni yong’oq deyishadi. O’zbekiston va Turkmanistonda yong’oq so’zidan tarkib topgan nomlar ko’p: Bo’zyop, Polvonyop, Kaltaminoryop va hokazolar.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Yong‘oq mevalari haqida

Yong‘oq mevalari — o‘simliklarning urug‘lari yoki urug‘chalaridan hosil bo‘lgan ozuqaviy va foydali mahsulotlardir. Ular ko‘pincha qattiq po‘stloqli va urug‘ ichida joylashgan bo‘ladi. Yong‘oq mevalari inson organizmi uchun juda foydali bo‘lib, ko‘p miqdorda vitaminlar, minerallar, to‘yintirilmagan yog‘lar, oqsillar va tolalar saqlaydi.

Yong‘oq mevalarining turlari:

Bodring yong‘og‘i (bodom) — oqsilga boy, yurak sog‘lig‘ini qo‘llab-quvvatlaydi.
Joz yong‘og‘i (kaju) — temir va magniyga boy, immunitetni mustahkamlaydi.
Findik — A vitamini va E vitamini manbai bo‘lib, teri va sochlar uchun foydali.
Pista (pista yong‘og‘i) — ozuqaviy tolalarga boy, qon aylanishini yaxshilaydi.
Yong‘oq (oddiy yong‘oq) — yog‘ kislotalari, omega-3 manbai sifatida juda qadrlanadi.
Zaytun yong‘og‘i — tansiq yog‘ kislotalari bilan to‘yintirilgan, yurak-qon tomir tizimi uchun foydali.

Yong‘oq mevalarining foydalari:

Sog‘lom yog‘ kislotalari manbai: Yong‘oqlarda to‘yintirilmagan yog‘ kislotalari mavjud bo‘lib, ular yurak kasalliklari xavfini kamaytiradi.
Vitamin va minerallar bilan boy: E vitamini, magniy, rux, selen, temir kabi moddalarni ta’minlaydi.
Oqsil manbai: Yong‘oqlar oqsilga boy bo‘lib, ayniqsa vegetarianlar uchun muhimdir.
Antioksidantlar: Oksidlanish jarayonlarini oldini olib, qarishga qarshi kurashadi.
Qon shakarini tartibga soladi: Qon shakarini muvozanatda ushlab turishga yordam beradi.
Yurak va qon tomir sog‘ligi: Qon bosimini pasaytirishga va xolesterin darajasini yaxshilashga yordam beradi.
Hozirgi paytda parhez qoidalariga muvofiq: Yong‘oq mevalari ko‘p parhezlarda, ayniqsa keto va mediterran parhezida muhim o‘rin tutadi.

Yong‘oqni iste’mol qilish bo‘yicha maslahatlar:

Yong‘oqlarni qovurmaslik yoki ko‘p tuzlamaslik tavsiya etiladi, chunki bu ularning foydali moddalarini kamaytirishi mumkin.
Iste’mol qilishdan oldin yong‘oqlarni suvda namlash ular ichidagi fitat moddasini kamaytirib, hazm bo‘lishini osonlashtiradi.
Kundan-kunga me’yorida iste’mol qilish muhim — taxminan 30 gramm (bir qo‘lcha) yong‘oq yetarli hisoblanadi.
Yong‘oq mevalari allergiyaga sabab bo‘lishi mumkin, shuning uchun ularni ovqatlanishda ehtiyotkorlik bilan kiritish tavsiya etiladi.

Xulosa:

Yong‘oq mevalari tabiiy, foydali va ozuqaviy jihatdan boy mahsulotlar bo‘lib, ularni kundalik ratsionga qo‘shish orqali sog‘likni mustahkamlash mumkin. Ular yurak faoliyatini yaxshilaydi, immunitetni oshiradi va organizmni zaruriy mikroelementlar bilan ta’minlaydi. Shunga qaramay, allergiya yoki oshqozon muammolari bo‘lsa, yong‘oqdan ehtiyotkorlik bilan foydalanish zarur.