Yevkratid I
Yevkratid I (qadimgi yunoncha: Εὐκρατίδης, Eukratídēs, miloddan avvalgi 172/171—145-yillarda hukmronlik qilgan) Yunon-baqtriya hukmdorlaridan biri. Yevkratid Yevtidemidlar sulolasini agʻdarib tashladi va Diodotidlarni hokimiyatga qaytardi. U Hindistonning sharqiy ellinistik hind hukmdorlariga qarshi kurashib, Hind daryosi va Barigazagacha boʻlgan hududni egallab, oʻz hududlarini kengaytirdi. Keyinchalik Menanderdan magʻlub boʻldi va hukmronligi faqat Baqtriya hududlari bilan chegaralandi. Yevkratid tangalar zarb qildirdi. Miloddan avvalgi 120-yilda yuechjilar mamlakatni bosib oldi. Uning oʻgʻli Geliokl I Baqtriyada hukmronlik qilgan oxirgi yunon shohi edi.
Tarixi
Hayotining boshlangʻich davri
Yevkratid miloddan avvalgi 204-yil ellinistik shahar Oyxonimda tugʻilgan. Uning tasviri turli topilmalarida tasvirlangan. Uning ota-onasi, Diodotidlar sulolasining aʼzolari boʻlgan.
Davlat toʻntarishi
Yevkratid Baqtriyadagi Yevtidemidlar sulolasini agʻdarib, taxtga oʻtirdi. Bu davrda Demetriy Hindistonning shimoli-gʻarbiy qismini bosib olgan edi. Yevkratid Baqtriyada taxtdan tushirgan podshoh Antimax I hisoblanadi. Yevkratid tangalarining baʼzilari uning ota-onasiga atab chiqarilgan. Tangalarda uning otasi Geliokl va onasi Laodik ismi qayd etilgan. Narain va boshqa zamonaviy mualliflar uni Diodot I ning qizi deb hisoblashadi. Yevtidemidlar sulolasini taxtdan tushirgandan soʻng Baqtriyaning hukmdori boʻlgan Yevkratid Parfiya bosqiniga duch keldi. Parfiya miloddan avvalgi 170-yillarda Demetriydan Tapuriya va Margʻiyonani qaytarib oldi.
Qadimgi yunon geograflari tomonidan Oks daryosi boʻyida joylashgan katta boyliklar shahri sifatida tilga olingan Yevkratideya (Oὐkadradikeya) shahri Yevkratid sharafiga nomlangan.
Oʻlimi
Rim tarixchilarining manbalariga koʻra Yevkratid Hindistondan safaridan qaytayotganida oʻgʻli tomonidan oʻldirilgan.
Adabiyotlar
Manbalar
Tashqi havolalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Yevkratid I — miloddan avvalgi V asrda yashagan qadimgi yunon shoir va dramaturg. U Afina shahrida tug‘ilgan va yunon drama san'atining rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan. Yevkratid I ko‘proq komediya janrida ijod qilgan bo‘lib, uning asarlari orasida jamiyat hayoti, siyosat va odamlarning odatlari haqida tanqidiy va qiziqarli mavzular joy olgan.
Yevkratid I ning asarlari orqali qadimgi yunon jamiyatining kundalik hayoti, siyosiy holati va odamlarning munosabatlari haqida ma’lumot olish mumkin. Uning komediyalari ko‘pincha xalq orasida mashhur bo‘lgan va ijtimoiy muammolarni ochiqchasiga tanqid qilgan. Shuningdek, Yevkratid I o‘z davrining muhim voqealari va shaxslarini ham asarlarida tilga olgan.
Uning ijodi yunon drama san’atining keyingi avlodlariga ta’sir ko‘rsatgan va dramatik san’at rivojlanishiga asos solganlardan biri hisoblanadi. Miloddan avvalgi yunon madaniyatining bir qismi sifatida Yevkratid I ning asarlari klassik adabiyot tarixida katta ahamiyatga ega.
Afsuski, Yevkratid I ning ko‘plab asarlari to‘liq saqlanib qolmagan, lekin uning nomi va qoldirgan merosi yunon drama klasikasi doirasida o‘rganilib kelinmoqda. Uning ijodidan olingan namunalar orqali qadimgi yunon madaniyati va dramaturgiyasining o‘ziga xos xususiyatlari haqida yanada chuqurroq tushuncha hosil qilish mumkin.