YETMAK (Acanthophyllum) — chinniguldoshlar oilasiga mansub ko’p yillik o’simliklar bir necha turlarining umumiy nomi. O’zbekistonning adir va tog’yon bag’irlarida A.gypsophiloides va A.paniculatum o’sadi. Bo’yi 50-80 santimetr, barglari qarama-qarshi, shapaloq, qalami yoki nashtarsimon. Barg bandi va sershox poyasi tuksiz yoki mayda tukchalar bilan qoplangan. Gullari mayda, shoxlarining uchida ikkitadan joylashgan. Gulbargi 5 ta, och pushti, changchisi 10 ta, 2 qator joylashgan. Mevasi bir urug’li. Urug’i och jigarrang yoki qo’ng’ir, qattiq qobikli. Ildizi burama o’q ildizdan iborat bo’lib, 2 metrdan ortiq chuqurlikka boradi. Yetmak ildizining tarkibida 10-30% saponin moddasi, shuningdek, aglikonogipsogen, 3 molekula ksiloza va bir molekula glyukuron kislota, galaktoza, ramnoza, furoza va arabinoza kabi moddalar bor. Ildizidan aholi nisholda tayyorlashda ko’pirtiruvchi modda sifatida foydalanib keladi. Yetmak oziq-ovqat, qandolat va vinochilik sanoatida, tibbiyotda (balg’am ko’chiruvchi va organizmni mustahkamlovchi dorilar tayyorlashda) qo’llaniladi, to’qimachilik sanoatida gazlamalarni okartirish, ipak va jun gazlamalarni yuvish uchun ham ishlatiladi.
Manba
O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi
Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish