Yengil atletika maxsus mashqlari

Harakatdagi komplekslar maxsus yugurish mashqlari deb ataladi. Bunday to'plam ko'p jihatdan sprint va uzoq masofalarga yugurish asoslarini o'rganish uchun ishlatiladigan etakchi mashqlarga o'xshaydi. Yuqori malakali sprinterlar uchun yozgi musobaqalar muddati 12-15 haftagacha.Mashg'ulotda alaktat-anaerobik va glikolitik yo'nalishda ishlaydigan yuklarga ko'proq e'tibor beriladi. Yuqori tezlikdagi quvvat yuklamasi butun raqobat davrida kichik hajmda amalga oshiriladi.

Mashg’ulot jarayoni asosida quyidagi inovatsion mashqlarbajarilishi tavsiya etiladi: «А-skip», «B-skip», «C-skip», «D-skip» va «Е-skip». Mana shular yugurish texnikasini, ayniqsa sprinterlik, rivojlantirish va takomillashtirishga yo’naltirilgan. E’tiborga olishkerakki, avvalgi texnika bilan kechroq texnikani taqqoslashda ayrim farqlanish bor. Kechroq texnikada asosiy etiborni oyoq kaftini qo’yish elementiga yo’naltiring bo’ladi.

Skip - sakrash.Asosiy harakat “va-bir” yoki “bir-ikki” ritmida bajariladi.

Ushbu mashqlarni bojarish namunasi 1 rasmda A – skip va 2 rasmda B – skip ko’rsatilgan.

I. “A-skip” mashqining texnikasi.Birinchi harakat kichik qadam (sakrash) bilan bajariladi, bunda tana vazni bir oyoqqa o‘tkaziladi, keyin butun oyoqqa tushib, tizzangizni bir oz egib, ikkinchi oyog'ingizni orqaga egishingiz kerak (tizza oldinga, tovoningiz ostida):

1. Turib, oyog'ingizni bir-biridan ajratib turing, to'g'ri oldinga qarang va yuqori tanangizni tekis tuting.

2. Chap oyog'ingizni tizza balandligiga ko'taring, o'ng oyog'ingizning to'pig’ini o'tkazib yuboring.

3. Chap oyog'ingizning to'pig’ini massa markazidan pastda erga uring va ikkala oyoqqa turing.

4. Muqobil tomonlarni davom ettiring va oldinga siljing.

5. Qo'llar oyoqlarning harakatlarini ergashib boradi, chunki yugurishda va A-skip paytida, oyoq tovoni (ichki tomoni) egilishi kerak.

II.“B-skip” mashqini bajarish texnikasi.Ikkinchi harakat quyidagi harakatlarni o'z ichiga oladi: tayanch oyoqqa sakrash va tizzani cho'zib, ikkinchi oyog'inioldinga – pastga (barmog'i poldan yuqoriga ko'tarilgan) kichik tebranish qilish.Qo'nayotganda oyog'ingiz tagingizga qo'yilishi shart

1. Turib, oyog'ingizni bir-biridan ajratib turing, to'g'ri oldinga qarang va yuqori tanangizni tekis tuting.

2. Chap oyog'ingizni tizza balandligiga ko'taring, o'ng oyog'ingizning to'pig’ini o'tkazib yuboring.

3. Chap oyog'ingiz bilan yerni portlovchi tarzda ushlang, shunda oyog'ingizning to'pig’i ikki oyog'ida turgan holda massa markazidan pastda erga tegadi.

4. Muqobil tomonlarni davom ettiring va oldinga siljing.

5. Qo'llar, yugurish paytida bo'lgani kabi, oyoqlarning harakatlarini kuzatishi kerak.B-skip paytida oyoq tovoni (ichki tomoni) egilishi kerak.

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Yengil atletika — bu sportning eng ommabop va ko‘p turlarga ega yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, unda yugurish, sakrash, uloqtirish kabi asosiy harakatlar bajariladi. Yengil atletikada muvaffaqiyatga erishish uchun nafaqat umumiy jismoniy tayyorgarlik, balki maxsus mashqlar ham alohida ahamiyatga ega.

Yengil atletika maxsus mashqlari haqida tushuncha

Maxsus mashqlar — bu yengil atletikaning har bir turida mahoratni oshirishga mo‘ljallangan, texnika va kuchni rivojlantirishga yo‘naltirilgan harakatlar to‘plami. Ular sportchining asosiy sport turi bo‘yicha yuqori natijalarga erishishiga xizmat qiladi.

Yengil atletika turlariga ko‘ra maxsus mashqlar

Yugurish
- Tezlikni rivojlantirish uchun: qisqa masofalar bo‘ylab tez yugurish (30-60 metr), boshlang‘ich reaktsiya mashqlari (startni tez bajarish), tebranishlar.
- Chidamlilikni oshirish uchun: uzoq masofalar bo‘yicha interval yugurishlar, tempga moslashuv mashqlari.
- Texnika mashqlari: yugurish holatini to‘g‘rilash, oyoq tebratish, qo‘l harakati koordinatsiyasini rivojlantirish.
Sakrash
- Uzoqqa sakrash: yugurishdan keyingi to‘siqlarda oyoq va tana holatini yaxshilash uchun maxsus sakrash mashqlari.
- Balandlikka sakrash: texnikani mukammallashtirish, zarba kuchini oshirish, orqa yoki oldinga sakrash mashqlari.
- Morzasi sakrash: qo‘l va oyoqlar koordinatsiyasi, sakrash texnikasi.
Uloqtirish
- Disk uloqtirish: qo‘l kuchi va burilish texnikasini rivojlantirish mashqlari.
- To‘p uloqtirish: qo‘lning zarba berish qobiliyatini oshirish, orqa va oldinga harakatlar bo‘yicha mashqlar.
- Kilya uloqtirish: kuch va texnika uyg‘unligi uchun kuch mashqlari va maxsus texnik mashqlar.

Maxsus mashqlarning asosiy xususiyatlari

Texnika rivojlantiradi — sportchining harakatlarini mukammallashtiradi.
Kuch va tezlikni oshiradi — yengil atletikada muvaffaqiyat uchun zarur.
Moslashuvchanlik va koordinatsiyani yaxshilaydi.
Chidamlilikni oshirishga yordam beradi.

Misol uchun yengil atletika maxsus mashqlardan ayrimlari

Oyoq va qo‘llar koordinatsiyasini tarbiyalovchi yugurish mashqlari (sthimping drill).
Turli masofalarda tezlikni oshirish uchun qisqa masofali intervallar.
Sakrash texnikasini yaxshilash uchun polga tik turib hoppayish mashqlari (plyometrik mashqlar).
Uloqtirish uchun maxsus cho‘g‘larni tez va kuch bilan uloqtirish texnikasi mashqlari.

Xulosa

Yengil atletikada maxsus mashqlar sportchining individual yo‘nalishi va sport turi bo‘yicha tanlanadi va bajariladi. Ular aniq texnikani o‘rganish, kuch, tezlik, chidamlilik va moslashuvchanlikni rivojlantirishga xizmat qiladi. Maxsus mashqlar muntazam va to‘g‘ri bajarilganda, sport natijalari sezilarli darajada yaxshilanadi.