YELBO’G’OZ

YELBO’G’OZ, tuxum istisqosi (Mola hydatidosa) — trofoblastik kasallik; xavfsiz o’sma deb ham yuritiladi, chunki ba’zan ayrim bemorlarda Yelbo’g’oz metastazi kuzatiladi. Yelbo’g’oz o’sishi homila tuxumining ilk muddatlarida sodir bo’lib, bunda xorion vorsinkalari uzum shingiliga o’xshash pufakchalar to’plamiga aylanadi. Homila tuxumi butunlay Yelbo’g’oz pufakchalariga aylanishi yoki ayrim hollarda embrion saqlanib, plasenta Yelbo’g’ozga aylanishi kuzatiladi. Ba’zan Yelbo’g’oz pufakchalari bachadonning muskul (miometriy) kavatiga ham o’sib kiradi va bachadon devorining sirtiga, shuningdek, atrofidagi to’qimalarga ham o’tishi (destruktsion Yelbo’g’oz) mumkin. Yelbo’g’oz dastlab xuddi homiladorlikday kechsada, tezda kon keta boshlab, uzluksiz davom etadi. Bachadon homiladorlikning tegishli oyidagiga nisbatan kattaroq bo’ladi; ona organizmi bilan homila orasidagi moddalar almashinuvi izdan chiqadi, ko’pincha homila nobud bo’ladi. Ultratovush (uzi) apparati Yelbo’g’ozni oson aniqlash imkonini beradi. Yelbo’g’ozni o’z vaqtida aniqlab oldini olish zarur, aks hrlda qon ketishi, infektsiya rivojlanishi, xavfli o’sma (xorionepitelioma)ga aylanib ketishi mumkin. Davolash: bachadonni qirib tozalab Yelbo’g’oz olib tashlanadi va ayol ma’lum muddatgacha tibbiy tekshiruvdan o’tib turadi. Yelbo’g’oz bo’lgan ayolga bir yilgacha takror homilador bo’lishiga ruxsat etilmaydi.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Yelbo‘g‘oz — inson organizmining bo‘g‘imlariga kiruvchi muhim bo‘g‘imlardan biri bo‘lib, yelka sohasida joylashgan. U yelka va qo‘lning bosh suyagi (yuvarlak bosh suyagi — humerus) o‘rtasidagi birikmani ta’minlaydi. Yelbo‘g‘oz bo‘g‘imi inson tanasining eng harakatchan va murakkab bo‘g‘imlaridan hisoblanadi, chunki u turli yo‘nalishlarda keng harakatlanishga imkon beradi.

Yelbo‘g‘oz bo‘g‘ozining tuzilishi:

Suyaklar:
- Lopatka (Scapula): Yelka suyagining orqa qismida joylashgan, yelbo‘g‘oz bo‘g‘imining asosiy qismlaridan biri.
- Umurus (Humerus): Qo‘lning uzun suyaklaridan biri sifatida yelbo‘g‘oz bo‘g‘imida lopatka bilan birikadi.
- Klaviula (Kalvakula): Yelka bo‘g‘ozini ko‘tarishda yordam beruvchi, ko‘krak suyaklariga tutashgan suyak.
Bo‘g‘im qopqog‘i (Kapsula): Yelbo‘g‘oz bo‘g‘imining yonida joylashgan elastik to‘qima bo‘lib, bo‘g‘imni birgalikda ushlab turadi va ichki bo‘g‘im suyuqligi bilan to‘lgan.
Ligamentlar (bog‘lovchilari): Yelbo‘g‘ozning mustahkamligini ta’minlaydigan kuchli tolalar — yelka stabilizatsiyasiga yordam beradi.
Mushaklar: Yelbo‘g‘oz atrofida turli mushaklar joylashgan bo‘lib, ular qo‘l harakatini boshqaradi va yelbo‘g‘ozni qo‘llab-quvvatlaydi.

Yelbo‘g‘oz bo‘g‘ozining vazifalari:

Qo‘lni oldinga, orqaga, tepa va pastga harakatlantirish.
Aylana shaklida harakat qilish uchun imkon yaratish.
Og‘ir yuklarni ko‘tarish va turli jismoniy ishlarni bajarishda muhim rol o‘ynash.

Kasallik va jarohatlar:

Yelbo‘g‘oz bo‘g‘ozida turli xil jarohatlar va kasalliklar paydo bo‘lishi mumkin, masalan:

Yelbo‘g‘ozning cho‘zilishi yoki chiqishi (dislokatsiya).
Bo‘g‘im yallig‘lanishi (artrit).
Mushak yoki tendonlarning shikastlanishi (tendinit).
Zo‘riqish va shikastlanish natijasida og‘riq va harakatchanlikning cheklanishi.

Yelbo‘g‘oz bo‘g‘ozining sog‘lig‘ini asrash uchun sport bilan shug‘ullanishda ehtiyotkorlik, yengil mashqlar bajarish va zarur bo‘lsa, shifokor ko‘rigidan o‘tish muhimdir.

Agar sizga yelbo‘g‘oz haqida aniqroq ma’lumot yoki alohida mavzular qiziq bo‘lsa, iltimos, so‘rashingiz mumkin!