YAKANDOSHLAR

YAKANDOSHLAR (ipeaseae) bir urug’pallali o’simliklar oilasi. Bir yillik yoki ko’p yillik o’tlardan, ba’zan butalardan iborat. Barglari qinli va chiziqsimon yoki tsilindrsimon yaproqli; ba’zi barglari reduktsiyalanib, qinga aylangan. Gullari mayda, ko’rimsiz, to’g’ri, ikki jinsli, kallaksimon, ro’vaksimon yoki soyabonsimon to’pgullarga yig’ilgan, shamol yordamida changlanadi. Mevasi ko’p yoki 3 urug’li ko’sakcha. Yakandoshlarga 8 turkum, 300 ga yaqin tur kiradi. Yakandoshlar mo’tadil va sovuq mintaqalarda, tropiklarning baland tog’larida ko’pincha zax, botqoq joylarda o’sadi.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Yakandoshlari haqida ma'lumot

Yakandoshlari (lotincha: Ailuropoda melanoleuca) - bu maxsus va juda mashhur tulki, qushlar va maymunlarga o‘xshash boshqa hayvonlarga nisbatan o‘ziga xos va noyob yirik sutemizuvchilarning bir turi hisoblanadi. Ularning eng mashhuri - gigant panda hisoblanadi.

Yakandoshlarning umumiy tavsifi:

Tashqi ko‘rinishi: Yakandoshlari odatda qalin va zich tuklarga ega bo‘lib, ularning tanasi ko‘pincha qora va oq rangda bo‘ladi. Gigant panda aynan shu rangli yirik hayvonlardan biridir. Ularning dumaloq boshi va kattaroq ko‘zlari mavjud bo‘lib, yumshoq va sho‘x ko‘rinish beradi.
Yashash joyi: Yakandoshlari asosan Osiyo qit’asida, ayniqsa Xitoyning tog‘li hududlarida yashaydi. Ularning tabiiy yashash joylari bambuk o‘rmonlari hisoblanadi.
Oziqlanishi: Yakandoshlari asosan bambuk bilan oziqlanadi. Bambuk ularning ovqatlanishining taxminan 99 foizini tashkil qiladi. Shu bilan birga, ular ba’zan boshqa o‘tlar, mevalar va kichik hayvonlarni ham yeyishadi.
Xulq-atvori: Yakandoshlari asosan yolg‘iz yashovchi hayvonlardir va kunduzgi faoliyatlari cheklangan. Ular daydi his qilinadigan hududlarda yashaydi va ularni boshqa yakandoshlardan jiddiy tarzda himoya qiladi.
Tavsif va ahamiyati: Yakandoshlari tabiat va ekologiya uchun katta ahamiyatga ega bo‘lib, o‘rmonlarning sog‘lig‘i va bambukning ko‘payishiga ta’sir ko‘rsatadi. Shuningdek, ular ko‘plab madaniy voqealar va xalq an’analarida alohida o‘rin tutadi.
Saqlash holati: Yakandoshlari, ayniqsa gigant panda «Xalqaro qizil kitob»da himoyalanayotgan hayvonlar qatoriga kiradi. Ularning populyatsiyasi tabiiy yashash joylarining kamayishi va inson faoliyati tufayli kamayib ketgan. Shu bois, ular himoya ostida va ko‘p mintaqalarda saqlanmoqda.

Yakandoshlarga oid qiziqarli faktlar:

Gigant panda o‘zining katta va kuchli jag‘lari yordamida bambukni tishlab yeyadi.
Ularning boshidagi oq va qora ranglari ularni tabiatda kamuflyaj qilishga yordam beradi.
Yakandoshlari o‘z hududlarini yaxshi tanib, doimiy ravishda aytiladigan belgilarda hududlarini bildiradi.
Pandaning yosh bolalari tug‘ilganda juda kichkina bo‘ladi va ular uchun ona juda ko‘p e’tibor beradi.

Yakandoshlari haqida qisqacha:

Yakandoshlari - bu bambuk bilan oziqlanadigan, qalin tukli, ko‘pincha qora va oq rangli katta sutemizuvchilar bo‘lib, ular asosan Xitoy tog‘li hududlarida yashaydi. Ular tabiatda noyob va muhim rol o‘ynaydi, shuning uchun ularni himoya qilish va saqlash juda zarur. Eng tanilgan turi - gigant panda dunyo bo‘ylab ko‘plab insonlarning e’tiborini tortadi va tabiatni muhofaza qilish timsollaridan biridir.