Vijdon
Vijdon — axloqiy tushuncha, yaxshilik nima-yu, yomonlik nimaligiga javob beradigan ichki ishonch, oʻz xatti-harakatlari uchun axloqiy masʼuliyatni anglash. Vijdon shaxsning axloqiy jihatdan oʻz-oʻzini nazorat qila olish, oʻzida axloqiy burchni mustaqil shakllantirish hamda oʻzidan uni ado etishni talab qilish va oʻz xatti-harakatlariga baho berish qobiliyatini ifodalaydi. Vijdon dastlabki axloqiy mayl boʻlib, tashqi taʼsir tufayli rivojlanishi yoki soʻnishi mumkin. U ehtiros, hissiyot shaklida shaxsning oʻz xatti-harakatlari uchun uyalish, pushaymon boʻlish yoki axloqiy qoniqish sifatida namoyon boʻladi. Vijdon yaxshilik, burch, baxt, halollik kabi boshqa axloqiy tushunchalar bilan bogʻliq. Jamiyatning rivojlanishi, maʼnaviy, axloqiy yuksalishi bilan vijdon tushunchasining mazmuni va mohiyati boyib boradi. Uning mohiyati ijtimoiy muhit bilan belgilanadi. Vijdon boshi berk ko'chaga o'xshaydi. Undan chiqish qiyin, lekin chiqish esa insonning o'ziga bog'liq .Vijdon erkinligi va vijdon azobi tushunchalari ,vijdon tushuncha-sining bir bo'lagi. Inson vijdon azobi bilan qiynalsa ko'kragida urib turgan yuragi juda-judayam g'alati bo'lib, xuddi to'xtab qoladigandek tuyuladi. U aybini yuvishga harakat qiladi. Vaqt orqaga qaytsayu hammasini to'g'irlasa, lekin buning iloji yo'q: Suv orqaga oqmaydi, Vaqt orqaga qaytmaydi.sanam
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Vijdon – bu insonning ichki hissiy va axloqiy sohibligi, o‘z fikrlari va harakatlarini yaxshilik va yomonlik, to‘g‘ri va noto‘g‘ri asosida baholash qobiliyati hisoblanadi. Vijdon odamning axloqiy kurashi, ichki himoyachisi va yo‘nalish ko‘rsatkichidir. U kishining qalbida adolat, halollik, mas’uliyat va insoniylik tamoyillarini mujassamlashtiradi.
Vijdon insonni yaxshilikka undaydi, yomonlikdan tiyilishiga yordam beradi. Ko‘pincha vijdon insonni qiyin vaziyatlarda ham to‘g‘ri yo‘lni tanlashga yetaklaydi va o‘z xatolarini tan olishga undaydi.
Vijdonning rivojlanishi asosan tarbiya, atrof-muhit, ta’lim va madaniyat ta’sirida yuzaga keladi. Kuchli vijdonga ega odamlar jamiyatda ishonch va hurmat bilan qaraladi, chunki ular o‘z axloqiy tamoyillariga sodiq bo‘ladilar.
Vijdon so‘zi arabcha manbalarida ham uchraydi va uning ma’nosi "ichki og‘riq, noxushlik his qilish" bilan bog‘liq bo‘lib, biror noto‘g‘ri ish sodir etilganda insonning ichida yuzaga keladigan og‘riq va pushaymonlikni ifodalaydi.
Xulosa qilib aytganda, vijdon – insonning axloqiy yuragi, uning ichki ovozi boʻlib, hayotda har doim adolat, halollik va yaxshilik yo‘lida harakat qilishga undaydi.