Vien-a

Vena — Avstriya poytaxti. Dunay daryosi boʻyida. Alp togʻlarining Shimoli-sharqiy tarmogʻi — Vena Oʻrmoni (Vinervald) togʻi etagida joylashgan. Aholisi 1,6 mln. dan ziyod kishi (1990-yillar oxirlari). Venada yanvarning oʻrtacha temperaturasi — 1,5°, baʼzan — 12° dan —18° gacha sovuqlar ham boʻlib turadi. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 20°.

1-asrda Vena oʻrnida Rim legionlarining lageri (Vindobon) boʻlgan. Manbalarda Vena nomi dastlab 881, soʻngra 1030-yildan tilga olinadi. 12-asr oʻrtalaridan Avstriya gersoglarining qarorgohi. 16-asrdan koʻp millatli Avstriya-Gabsburglar davlatining poytaxti. Vena 18—19-asrlardan Yevropa madaniyati (ayniqsa musiqa madaniyati)ning yirik markazlaridan biri. 1805—06 va 1809-yillarda V.ga Napoleon 1 qoʻshinlari bostirib kirgan. 1814—15 yillarda Vena kongressi chaqirilgan. 1848—49 yillarda Vena revolyutsion kurash markazi. 1867—1918-yillarda Vena Avstriya-Vengriya poytaxti. 1938-yil martda nemis qoʻshinlari Avstriya-ni, shu jumladan Venani ham egalladi. 1945-yil 13 aprelda fashistlardan ozod qilindi, oʻsha yili iyulda Venada Avstriyaning okkupatsiya zonalari va Venani idora qilish haqidagi bitimlar imzolandi. 1955-yil mayda Venada mustaqil va demokratik Avstriyani tiklash haqidagi davlat shartnomasi imzolandi, oktabr da Avstriya parlamenti Avstriyaning doimiy betarafligi haqida qonun qabul qildi. Vena Avstriyadagi eng yirik, Yevropadagi muhim transport yoʻllari tuguni. Shvexat xalqaro aeroporti bor. Vena mamlakatning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi, yirik daryo porti. Mamlakatdagi sanoat ishlab chiqarishning qariyb yarmi Venaga toʻgʻri keladi. Mashinasozlik, (elektrotexnika, transport mashinalari), kimyo, tikuvchilik, poyabzal, poligrafiya, oziq-ovqat sanoati rivojlangan. Eksport uchun kiyimbosh, poyabzal, musiqa asboblari va b. ishlab chiqariladi.

Venaning markaziy qismida Stefan sobori (12—15-asrlar), Barokko usulida qurilgan Karl Borromey cherkovi (171637), Shyonbrunn (taxminan 1695-1700), Shvarsenberg (1697-1715), Shyonborn (1706-11), Belveder (1714— 24) kabi saroy va binolar saqlangan. 19-asrda va 20-asrning boshlarida qurilgan binolar (muzey, 1870—91; teatr, 1870—88; Sesession koʻrgazmalar binosi, 1899) modern uslubiga xosdir. Venada Fanlar akademiyasi, Vena universiteti, bir qancha oliy maktablar, Musiqa sanʼat akademiyasi, Burg teatri, opera teatri, L. Betxoven, Y. Gaydn, V. A. Motsart, F. Shubert, I. Shtraus uy-muzeylari va b. bor. 15 dan ortiq muzey, koʻrgazma zallar va saroylarda badiiy sanʼatning nodir kolleksiyalari saqlanadi. Eng yirik kutubxonalari: Milliy kutubxona, universitet kutubxonasi. Metropoliten bor. Vena — YUNI-DO, MAGATE va boshqa xalqaro tashkilotlarning qarorgohi.

Havolalar

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Vien-a haqida uzunroq ma'lumot:

Vien-a — bu asosan shahar yoki qishloq nomi bo‘lishi mumkin. Ammo ko‘p ehtimol bilan siz "Vena" (Vienna) shahrini nazarda tutgansiz. Agar shunday bo‘lsa, unda quyida Vena shahri haqida batafsil ma'lumot beraman.

Vena shahri haqida

Vena (nemis tilida Wien) — Avstriyaning poytaxti va eng katta shahri, shuningdek, mamlakatning siyosiy, madaniy va iqtisodiy markazi hisoblanadi. Bu shahar Evropaning markaziy qismida joylashgan va dunyoning eng go‘zal hamda tarixiy shaharlaridan biri sanaladi.

Tarixi

Vena shahri ming yillik tarixga ega bo‘lib, dastlab Rim imperiyasi davrida kichik qishloq sifatida paydo bo‘lgan. U o‘rta asrlarda Germaniya va Avstriya davlatlarining muhim siyosiy va madaniy markaziga aylangan.

XVII va XVIII asrlarda Vena Avstriya imperiyasining poytaxti bo‘lib, imperial saroylar, opera va teatrlar qurilishi orqali mashhur bo‘lgan. Shahar ko‘plab san’atkorlar, musiqachilar va faylasuflarning diqqat markazida bo‘lgan.

Geografiyasi

Vena shahri Duna (Danube) daryosi bo‘yida joylashgan. Shahar keng ko‘kalamli bog‘lar, keng xiyobonlar va tarixiy obidalari bilan mashhur. Yevropada yashash uchun eng qulay shaharlar ro‘yxatida doimiy bo‘lib turadi.

Madaniyati va san’ati

Vienada ko‘plab muzeylar, teatri, opera saroylari mavjud. Shahar asosan klassik musiqaning markazi sifatida tanilgan. Mozart, Beethoven va Strauss kabi buyuk musiqachilar aynan bu yerda ijod qilgan.

Vena opera saroyi — nufuzli musiqiy maskan.
Belvedere saroyi — barokko uslubidagi me’moriy yodgorlik.
Albertina muzeyi — nufuzli san’at ko‘rgazmalari joylashgan.

Turizm

Vienaga sayyohlar butun dunyodan keladi. Shaharda qadimiy qasrlar, tarixiy ko‘chalari, shuningdek, zamonaviy inshootlar va yaxshi rivojlangan infratuzilma mavjud. Xalqaro konferentsiyalar va tadbirlar uchun ham mashhur joy.

Xulosa

Vien-a — tarix, madaniyat va zamonaviylik uyg‘unlashgan, Yevropaning eng diqqatga sazovor shaharlaridan biri. Bu yerga tashrif buyurish orqali siz boy tarix va madaniyatni yaqindan o‘rganishingiz mumkin.

Agar siz "Vien-a" bilan bog‘liq boshqa biror ma'lumotni nazarda tutgan bo‘lsangiz, iltimos, aniqlik kiritsangiz, batafsilroq ma’lumot berishga tayyorman.