Vestfaliya sulhi

Vestfaliya sulhi - Germaniya, Shvesiya, Fransiya bilan Muqaddas Rim imperiyasi oʻrtasida Vestfaliya (Germaniya)ning Myunster sh.da 1648-yil 24 oktabr da imzolangan sulh. Yevropadagi 30-yillik urushga barham berdi, uning oqibatida Yevropada sodir boʻlgan hududiy oʻzgarishlar, imperiyadagi diniy munosabatlar va siyosiy tuzumga oid masalalarni hal etdi. Shvesiya va Fransiya imperiyaga qarashli ayrim yerlarni oʻz tasarrufiga oldi, Shveysariya va Gollandiya imperiya tarkibidan chiqib, mustaqillikka erishdi. Oqibatda Germaniya kuchsizlanib, parchalana boshladi.

Adabiyotlar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Vestfaliya sulhi — 1648 yilda Yevropada yuz bergan muhim tinchlik shartnomasi bo‘lib, Uchinchi Trident sulhi va Beshinchi Uyg‘onish urushlarini yakunlash maqsadida tuzilgan. Bu sulh G'arbiy va Markaziy Yevropa davlatlari o‘rtasida imzolangan. Vestfaliya sulhi Yevropa tarixidagi diplomatiya va davlat huquqi rivojida muhim ahamiyat kasb etgan.

Sulh natijasida Germaniya hududida minglab yillardan buyon davom etayotgan diniy va siyosiy nizolar tugatilgan, protestantlik va katoliklik diniy oqimlari tan olingan. Shuningdek, Vestfaliya sulhi sudralib kelayotgan Sankt Imperiyasi hududidagi davlatlarning o‘z mustaqilligini rivojlantirishiga xizmat qilgan.

Vestfaliya sulhining asosiy ahamiyati shundaki, u zamonaviy davlat tizimining asosini shakllantirgan. Sulh davlatlarning suverenitetini, hududiy yaxlitligini va ichki ishlariga aralashmaslik tamoyillarini belgiladi. Shu tariqa, sulh xalqaro huquq va davlatlararo munosabatlarning yangi paradigmasini yaratdi.

Vestfaliya sulhi natijasida yuzaga kelgan tinchlik Yevropada nisbatan uzoq davom etgan iqtisodiy va siyosiy barqarorlik davrining boshlanishiga olib keldi. Bu sulh xalqaro munosabatlarda davlatlarning teng huquqliligi va xalqlararo tinchlikni ta’minlash tamoyillari uchun asos bo‘ldi.