Uzoqdan Koʻrish
Gipermetropiya (yun. hypermetros— haddan tashqari va opos — koʻz) (sinonimi —
Uzoqdan koʻrish ) — koʻz nur sindirish (refraksiya) meʼyorining buzilishi. Odatda, koʻzning nur sindirish xususiyati 3 xil boʻladi. Birinchisida koʻzga tushgan nurlar toʻr pardada sinib, koʻz narsalarni yaxshi, normal koʻradi. Ikkinchisida nurlar fokusi kalta boʻlib, ular toʻr pardaga bormay, koʻzning ichida sinib, oʻz fokusida yigʻiladi. Bunda koʻzning koʻrish xususiyati faqat yaqinga yetadi, bu yaqindan koʻrish deyiladi. Uchinchisida esa koʻzga tashqi muhitdan tushgan nurlar toʻr pardadan „koʻzning orqasi“, yaʼni „manfiy masofa“ga oʻtib ketadi. Bunda koʻz uzoqdan ham, yaqindan ham yaxshi koʻrmaydi, chunki nurlar fokusi uzokda yotadi; koʻz toʻr pardasiga faqat ayrim nurlar tushadiyu, lekin u tashqi muhitdagi buyumlar shaklini toʻliq aks ettira olmaydi.
Koʻzning nur sindirish xususiyati dioptriya bilan hisoblanib, yosh odamlarda gipermetropiya refraksiyasi ikki yoki koʻpi bilan uch darajagacha boʻlsa, uni akkomodatsiya qoplay oladi va odam 40—50 % gacha koʻrishi mumkin. Lekin bunday odamlarning koʻzi tez charchaydi, qizaradi, koʻzi va qovogʻida ogʻriq seziladi, boshi ogriydi. 40 yoshdan oshgan odamlarda esa, akkomodativ apparat yoshlarnikiday yumshoq va harakatchan boʻlmagani uchun akkomodatsiya kuchi kamayadi. Ular harflarni yaqindan oʻqiy olmaydilar. Gipermetropiya bolalarda gʻilaylikka olib keladi. Uzoqdan koʻruvchi kishilarga qavariq koʻzli koʻzoynak taqish tavsiya etiladi.
Yana qarang
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Uzoqdan koʻrish (meditsina tilida — gipermetropiya yoki giperopiya) — bu koʻzning shikastlanishi yoki tuzilishidagi xatolik tufayli uzoqdagi obyektlarni aniq koʻrish qiyinligi, yaʼni yaqin masofadagi narsalar noaniq koʻrinishi bilan tavsiflanadigan koʻrish buzilishi holatidir. Uzoqdan koʻrish koʻpincha koʻzning optik tizimidagi fokus nuqtasi tarmoqli qavatga (retinaga) nisbatan orqada joylashganida yuzaga keladi.
Uzoqdan koʻrish sabablari:
- Ko‘z uzunligining qisqalig‘i — ko‘z g‘ovakligining oldidan orqaga qisqarib, tasvir retinaga yetmaydi.
- Qavanning o‘zgargan qattiqligi yoki shakli — bu ko‘z linzasining yorug‘likni yetarlicha egmasligiga olib keladi.
- Tabiiy qarish jarayonlari — yoshga bog‘liq holda linzaning moslashuvi pasayishi.
Belgilari:
- Yaqin masofadagi matn yoki predmetlarni aniq ko‘ra olmaslik.
- Yozuv yoki kichikroq yozuvlarni o‘qishda qiyinchilik.
- Ko‘zda charchoq, qichishish yoki bosh og‘rig‘i.
- Ko‘zlarni qisib ko‘rishga majbur bo‘lish.
Tashxis:
- Ko‘zni umumiy tekshiruvdan o‘tishi.
- Ko‘z bosimi o‘lchovi va optik refraktsiyani aniqlash.
- Kerak bo‘lsa, kompyuter yordamida ko‘z uzunligini aniqlash.
Davolash usullari:
- Ko‘zoynaklar va kontakt linzalar: Uzoqdan ko‘rish uchun maxsus musbat refraktsion kuchga ega linzalar qo‘llaniladi.
- Laserik jarrohlik: Ko‘zning optik tizimini qayta shakllantiruvchi jarrohlik usullari (masalan, LASIK) baʼzan qo‘llanadi.
- Qo‘shimcha chora-tadbirlar: Ko‘z mushaklarini qo‘llab-quvvatlash va ko‘zni ortiqcha charchashdan himoya qilish uchun mashqlar tavsiya etiladi.
Oldini olish:
- Ko‘zni muntazam dam oldirish.
- Yaxshi yoritilgan joyda o‘qish va ishlash.
- Sog‘lom ovqatlanish va A vitamini ko‘p bo‘lgan mahsulotlarni isteʼmol qilish.
- Ko‘zga zarar beruvchi sharoitlardan saqlanish.
Uzoqdan koʻrish kuzatilsa, mutaxassis oftalmologga murojaat qilish va o‘z vaqtida tashxis qo‘yish muhimdir. Shunda ko‘z sozlamalari to‘g‘rilanib, ko‘rish sifatini yaxshilash mumkin.