Urug’lar qanday unib chiqadi?

Har bir urug’ kelgusi o’simlik solib qo’yilgan xaltachani eslatadi. Urug’ning tarkibida mayda yangi o’simlik bilan bir qatorda uning oziqlanishi uchun zarur bo’lgan moddalar ham bo’ladi. Agar katta urug’lardan loviyani o’rtasidan ikkiga bo’lsangiz, uning ichida o’simlik murtagi va oziqni ko’rishingiz mumkin. Yana urug’ palla deb ataluvchi ikkita oqimtir, yupqa pallalarga ham ko’zingiz tushadi. Ular unib chiqayotgan murtak uchun ozuqa vazifasini o’tovchi kraxmal bilan to’la bo’ladi. E’tibor berib tikilsangiz, urug’ pallalar o’rtasidagi oq nishni ko’rasiz. U bo’lg’usi loviya o’simligidir. Ayrim o’simliklarning faqat bitta urug’ pallasi bo’ladi. Ayrim o’simliklarning murtagi yerga tushishi bilanoq unib chiqadi, boshqalariga esa buning uchun ma’lum bir davr, hatto bir necha oy kerak bo’ladi. Dastlab ularning ildizi paydo bo’ladi, so’ngra quloq chiqaradi. Olma, pomidor singari sharbati mo’l mevalarning urug’lari ichidan olinmaguncha, unib chiqmaydi. Chunki bu mevalarning tarkibida urug’lar unishiga to’sqinlik qiladigan moddalar bor. Urug’ning ichidagi mayda nish murtak yoki embrion deb ataladi. Uning yuqori qismidan poya va barglar o’sib chihadi. Quyi qismidan ham nishcha bo’rtadi va undan keyinchalik ildiz paydo bo’ladi. Urug’lar sharoit qulay bo’lgan taqdirdagina una boshlaydi. Bunday sharoit deganda, issiqlik, yetarli darajadagi namlik va kislorod anglashiladi. Bunday sharoitlar mavjud bo’lgan taqdirda ozuqa moddalar zaxirasi embrionni oziqlantira boshlaydi. Embrion o’sib, qobiqni yorib chiqqach, nihol yoki maysa paydo bo’ladi. U o’z navbatida, kattalasha borib, ota ona o’simlikka o’xshab qoladi.

Manba

Mo’jiza kitobning 1-jildi

Sun'iy intellekt javobi:

Urug‘lar qanday unib chiqishi haqida batafsil ma’lumot:

Urug‘larning unib chiqishi — bu o‘simliklarning hayotiy tsiklida muhim bosqich bo‘lib, urug‘ning ichidagi yangi o‘simlikning shakllanishi jarayonidir. Urug‘ unib chiqishi quyidagi asosiy bosqichlardan iborat:

Urug‘ning shishishi (suv yutishi):
Urug‘ tuxumi qobig‘i qattiq va quruq bo‘ladi. Agarda urug‘ suvga yoki nam muhitga qo‘yilsa, urug‘ qobig‘i suvni yuta boshlaydi. Bu jarayon urug‘ning shishishiga olib keladi. Suv olganidan so‘ng urug‘dagi kimyoviy jarayonlar aktivlashadi.
Enzimlarning faollashishi:
Suv bilan ta’minlangan urug‘da moddalar almashinuvi faollashadi, fermentlar (enzimlar) ishga tushadi va ozuqa moddalari (masalan, kraxmal) birikmalarining parchalanishini boshlaydi. Shu orqali o‘sish jarayoniga energiya ajratiladi.
Urug‘ning qobig‘ining yorilishi:
Qobiq ichidagi urug‘ning shishishi davomida bosim oshadi va qobiqlar yoriladi. Bu orqali urug‘ning ichidagi embrion (kelajakdagi o‘simlik) tashqariga chiqishga tayyorlanadi.
Embrionning o‘sishi va rivojlanishi:
Urug‘ ichidagi embrionning ildizsi (radikula) birinchi bo‘lib chiqadi va pastga qarab o‘sgan holda tuproq botan hamda suvni oladi. Keyin esa urug‘ning boshqa qismi — poyasi (gipokotil) va barglarga aylanadigan hissalar unib chiqadi.
Chiroq va harorat ta’siri:
Urug‘ unib chiqishi uchun ma’lum harorat va yorug‘lik sharoitlari muhimdir. Har bir o‘simlik turi uchun ideal harorat va yorug‘lik darajasi mavjud. Misol uchun, ba’zi urug‘lar qorong‘ilikda yaxshi unib chiqadi, boshqalari uchun yorug‘lik zarur.
Tuproq va namlik sharoitlari:
Tuproqning havoliligi, namligi va ozuqa moddalarining mavjudligi ham urug‘ unib chiqishiga ta’sir qiladi. Tuproq suvsiz yoki juda quruq bo‘lsa, urug‘ shishmaydi va unib chiqmaydi.

Qayd: Unib chiqish jarayoni urug‘ turiga qarab farqlanadi. Masalan, donli ekinlar urug‘ining unib chiqishi boshqa bargli o‘simliklar urug‘idan biroz farq qiladi.

Xulosa:
Urug‘ unib chiqishi — suv yutish, qobiqning yorilishi, embrionning o‘sishi va tuproq sharoitlariga qarab rivojlanadigan murakkab biologik jarayondir. Bu jarayon orqali yangi o‘simlik dunyoga keladi va o‘sishga kirishadi.