Urug‘ hujayra

Sun'iy intellekt javobi:

Urug‘ hujayra (gameta) — reproduktiv tizimda ishtirok etuvchi, jinsiy ko‘payishda asosiy rol o‘ynaydigan maxsus hujayralardir. Urug‘ hujayralar erkak va ayol organizmlarida turlicha nomlanadi: erkakda ular urug‘donlarda hosil bo‘lib, urug‘don hujayralari yoki spermatozoidlar deb ataladi; ayolda esa tuxum hujayra (ovum) deb yuritiladi.

Urug‘ hujayraning asosiy xususiyatlari:

1. Haploid bo‘lishi
   Urug‘ hujayralar organizmning normal xromosoma to‘plamining yarmiga ega bo‘ladi (n kromosoma), chunki ular meyoz jarayoni orqali hosil bo‘ladi. Bu ularning ko‘payish jarayonida yadro tarkibidagi genetik ma’lumotlarni yarimlashtirishga imkon beradi.

2. Jinsiy ko‘payishdagi roli
   Urug‘ hujayralar jinsiy ko‘payishda birlashib, zigotu (diploid hujayra, 2n) hosil qiladi. Erkak urug‘ hujayrasi va ayol tuxum hujayrasi birlashganda yangi organizm hosil bo‘ladi.

3. Ko‘chish va harakat qobiliyati
   Erkak urug‘ hujayralari, ko‘p hollarda, cho‘zinchoq suzuvchi hujayralar bo‘lib, flagella (kadrakcha) yordamida harakatlana oladi. Bu ularning tuxum hujayraga etib borishlarini ta’minlaydi.

4. Struktura va morfologiyasi

   • Spermatozoidlar: kichik, suzuvchi hujayralar; bosh qismida o‘ta zich mitoxondriya joylashgan bo‘lib, energiya ishlab chiqaradi; boshda DNK joylashgan yadro mavjud.
   • Tuxum hujayra: katta o‘lchamli, suyuqlik bilan to‘ldirilgan hujayra, o‘zi ko‘plab oziqa zaxirasini saqlaydi. Tuxum hujayra ko‘plab organellalar va yolg‘on qobiqchalar bilan o‘ralgan bo‘ladi.

5. Hosil bo‘lish joyi

   • Erkaklarda urug‘ hujayralar urug‘donlarda (testis) spermatozoid shaklida hosil bo‘ladi.
   • Ayollarda tuxum hujayra tuxumdonlarda (ovariyalar) shakllanadi va urug‘ tuxum yo‘liga chiqariladi.

Urug‘ hujayraning ko‘payishdagi ahamiyati:

Jinsiy ko‘payishning asosiy jarayoni urug‘ hujayralarning birlashishi (gametogenez va fertilizatsiya) bo‘lib, yangi avlodning genetik jihatdan xilma-xil bo‘lishini ta’minlaydi. Urug‘ hujayralar orqali ota-onaning genetik ma’lumotlari yangi avlodga o‘tadi.

Agar sizga urug‘ hujayraning hosil bo‘lishi, uning genetik material tarkibi yoki boshqa xususiyatlari haqida yanada batafsil ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, so‘rashingiz mumkin.