Uragan bilan quyun o’rtasida nima farq bor?

Bo’ronning turlari ko’p bo’lsa-da, ular bir xil yo’sinda, ya’ni havoning bir joydan ikkinchi bir joyga tez sur’atlar bilan ko’chishi natijasida hosil bo’ladi.

Yomg’ir yog’ib, chaqin chaqib, yashin turgan vaqtdagi bo’ron momaqaldiroq deb yoki momaqaldiroq bo’roni deb ataladi. Agar shamol yo’l-yo’lakay ko’p miqdordagi changni havoga ko’tarsa, bu chang to’zoni yoki bo’roni deb ataladi. Dengizdagi bo’ron shtorm (to’fon) deb ataladi. Bo’ronning eng xavfli va halokatli turlari dovul (uragan) va huyundir.

Dovul tropik kengliklarida boshlanadigan bo’rondir. Masalan, ular Shimoliy Amerikada, Meksika ko’rfazida sodir bo’ladi, so’ngra qit’aning Sharqiy qirg’og’i bo’ylab harakatlanadi. Xuddi shunday bo’ronlar uzoh Sharqdagi sohillarda va Xitoy dengizida ham qo’zg’aladi, biroq ular tayfun deb ataladi. Ikki xil bo’ronning umumiy nomi tropik bo’ronidir.

Odatda, dovul 150-600 km diametrli hududni qamrab oladi. Dovul turganda, shamolning tezligi soatiga 120-200 km.gacha etadi. Dovulning o’ziga xos xususiyati dovul ko’zi deb ataladigan markazda sokin bir zona bo’ladi. Uning diametri 5-20 km.ni tashkil etadi. Mabodo, odam shu zonaga tushib qolsa, u dovul to’xtadi, deb o’ylashi ham mumkin. Ammo dovulning “ko’zi” nariroqqa siljishi bilan kuchli shamol turadi va u oldingisiga teskari bo’lgan yo’nalishda esa boshlaydi. Negaki, dovul halqasimon bo’rondir. Dovul oldga siljib borgani sayin shamol aylana bo’ylab esa boshlaydi. Halqasimon bo’ronning yana bir turi quyundir. Uning dovuldan dastlabki farqi diametrining hech qachon 2,5 km.dan oshmasligidir. Odatda, quyun momaqaldiroq gumburlayotgan, bulut esa quyuq va voronkasimon (suyri) bo’lgan hududda boshlanadi. Quyun uzunligi bir necha kilometr va kengligi bir necha yur metr bo’lgan maydonni bosib o’tishi mumkin. Ammo u yo’lida uchragan neki bo’lsa, hammasini yer bilan bitta qilib, tekislab o’tib ketadi.

Manba

Mo’jiza kitobning 1-jildi

Sun'iy intellekt javobi:

Uragan va quyun o‘rtasidagi farq ularning tabiati, paydo bo‘lishi va kuch tushunchalaridan iborat. Quyun va uragan ikkalasi ham kuchli shamol va yomg‘ir bilan bog‘liq bo‘lsa-da, ular turli tabiiy hodisalar hisoblanadi.

Uragan:
- Uragan — bu tropik siklon deb ataladigan katta o‘lchamdagi kuchli atmosfer hodisasi.
- U odatda tropik mintaqalarda, ayniqsa okean ustida paydo bo‘ladi.
- Uragan kuchli shamol, tez o‘zgaruvchan bosimlar va uzluksiz yomg‘ir bilan xarakterlanadi.
- Uning diametri odatda yuzlab kilometrni tashkil qiladi va u soatiga 120 km dan ortiq tezlikda shamol esadi.
- Uraganlar energiyani issiq okean suvlardan oladi.
- Ular ko‘pincha uzoq davom etadi va ko‘plab mintaqalar uchun xavf tug‘diradi.
Quyun:
- Quyun — bu kichikroq o‘lchamdagi kuchli shamolli ob-havo hodisasi bo‘lib, ko‘pincha quruqlikda yuzaga keladi.
- U past bosimli joylarda, yer yuzasida yoki ustida hosil bo‘lib, tez aylanadigan shamol snariari ko‘rinishida bo‘ladi.
- Quyunning o‘lchami uraganga nisbatan kichikroq, diametri bir necha yuz metrdan bir necha kilometrgacha bo‘lishi mumkin.
- Shamollari tezligi juda yuqori bo‘lishi mumkin, lekin u odatda o‘rta yoki qisqa muddat davom etadi.
- Quyunlar ko‘pincha qishloq yoki shaharlarda kichik hududlarda zarar yetkazadi.

Xulosa:

Asosiy jihatlar	Uragan	Quyun
Tabiat	Tropik siklon	Shamolli bulut yoki bo‘ron
O‘lchami	Juda katta (yuzlab km)	Kichikroq (bir necha km)
Joylashuvi	Okean ustida paydo bo‘ladi	Ko‘pincha quruqlikda paydo bo‘ladi
Shamol tezligi	Juda kuchli (120+ km/soat)	Juda kuchli, lekin kamroq davom etadi
Davomiyligi	Bir necha kun	Bir necha daqiqa yoki soat
Energiya manbai	Issiq okean suvlari	Atmosfera sharoitlari

Shunday qilib, uragan butun mintaqani qamrab oladigan katta va uzoq davom etadigan kuchli tropik bo‘ron bo‘lsa, quyun kichikroq, ko‘pincha quruqlikda yuzaga keladigan va nisbatan qisqa vaqt davom etadigan shamol tuzilmasidir.