Unsiya
Unsiya (lot. uncia — un...) —1) oltin va boshqa nodir qimmatbaho metallarning asosiy vazn birligi (troyya yoki tanga U.si) = 31,1035 g; 2) ing. ulchov tizimida massa birligi. 1 U.= 16 draxma = 437,5 gran=28,35 g; 3) dorixonada ishlatiladigan ogʻirlik birligi, hozirgi vaqtda qoʻllanilmaydi; 4) suyuqlik U.si hajm (sigʻim) birligi. AQShda 29,57 sm3 (1/128 gallon), Buyuk Britaniyada — 28,41 sm3.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Unsiya — bu og‘irlik o‘lchovi birligi bo‘lib, asosan qimmatbaho yuklarni o‘lchash uchun ishlatiladi. Unsiya so‘zi lotin tilidagi “uncia” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, u "o‘n ikki qismdan biri" ma’nosini anglatadi. An’anaviy tarzda, unsiya funtning o‘n ikki qismiga bo‘lingan o‘lchov birligini ifodalaydi.
Unsiya turli sohalarda turlicha qiymatlarga ega bo‘lishi mumkin, ammo eng ko‘p qo‘llaniladigan o‘lchovlarda quyidagicha:
-
Og‘irlik unsiyasi (mass unsiya)
- 1 unsiya taxminan 28,35 grammga teng.
- AQSh va Buyuk Britaniya uchun standart unsiya bu og‘irlik unsiyasidir.
- U qishloq xo‘jaligi, ovqat tayyorlash, farmatsevtika va boshqa sohalarda o‘lchov birligi sifatida ishlatiladi.
-
Suyuqlik unsiyasi (volume unsiya)
- Suyuqlik unsiyasi, ayniqsa AQShda, hajm o‘lchovi sifatida ishlatiladi.
- 1 suyuqlik unsiyasi taxminan 29,57 millilitrga teng.
- Bu o‘lchov ayniqsa oziq-ovqat, dori vositalari yoki boshqa suyuqliklar hajmini o‘lchashda qo‘llanadi.
-
Qimmatbaho metall unsiyasi
- Oltin, kumush, platina kabi qimmatbaho metallarda ham unsiya o‘lchovi ishlatiladi.
- Bu holda unsiya an’anaviy og‘irlik unsiyasidan biroz farq qilishi mumkin, masalan, troy unsiya (troy ounce) ishlatiladi, u taxminan 31,1 grammdir.
- Troy unsiya asosan zargarlik va qimmatbaho metallarning savdosida qo‘llaniladi.
Tarixiy va madaniy ahamiyati
Unsiya qadim zamonlardan beri o‘lchov birligi sifatida ishlatilgan. Rim imperiyasida funtning o‘n ikki qismiga bo‘lingan unsiya asosida og‘irliklar belgilangan. Bu tizim ko‘plab mamlakatlarda saqlanib qolgan va ularning o‘lchov tizimlariga ta’sir qilgan.
Xulosa qilib aytganda, unsiya — bu turli yo‘nalishlarda (og‘irlik, hajm, qimmatbaho metallar) ishlatiladigan an’anaviy o‘lchov birligidir. Uning aniq qiymati kontekstga qarab farq qilishi mumkin, shuning uchun uni ishlatishda qaysi o‘lchov turi nazarda tutilayotganini aniqlash muhimdir.