Ubaydullanoma




Ubaydullanoma XVII asrda yozilgan tarixiy asar, muallifi Mir Muhammad Amin Buxoriy.

Mir Muhammad Amin Buxoriy Ashtarxoniylardan Subxonqulixon va Ubaydullaxon (1702—1711) saroyida bosh munshiylik vazifasida xizmat qilgan. “Ubaydullanoma” Buxoro xonligining 1702—1716-yillar orasidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayoti haqida hikoya qiladi. Asar 1716-yildan keyin yozilgan. Asarda Abdulazizxon va Subxonqulixon davrida Buxoro xonligining ijtimoiy-siyosiy ahvoli qisqa tarzda bayon qilingan. 1— 80-boblarda Buxoro xonligining qariyb 15 yillik (1702—1711) ijtimoiy-siyosiy tarixi batafsil yoritilgan. Muallif mazkur asarida katta yer egaligi, aholidan yig‘iladigan soliq va jarimalar, Buxoro xonligining ma’muriy tuzulishi, tarqoqlikning kuchayishi, mamlakat boshiga tushgan iqtisodiy qiyinchiliklar va uning ayrim sabablari kabi masalalarga keng o‘rin bergan. Asarda Buxoroda istiqomat qilgan olimlar, shoirlar, masalan, Sayido Nasafiy, Qosimxoja, mashhur qozilar haqida qisqacha, lekin e’tiborga molik ma’lum otlar keltirilgan. “Ubaydullanoma” asari A.A.Semenov tomonidan rus tiliga tarjima qilingan va 1957-yili Toshkentda nashrdan chiqarilgan.

Adabiyotlar




uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Ubaydullanoma — o‘zbek xalq adabiyotida muhim o‘rin egallagan asar bo‘lib, u o‘zbek tilida yozilgan tarixiy, falsafiy va erta ma’naviy-ma’rifiy yo‘nalishdagi nusxadir. Bu asar tabiatan nasriy yoki doston ko‘rinishida bo‘lishi mumkin va unda insonning axloqiy, ma’naviy kamoloti, hayot falsafasi, insoniy fazilatlar haqida fikrlar bayon etilgan.

Ubaydullanoma haqida qisqacha ma’lumot:

  1. Kelibshehi: Ubaydullanoma asarining kim yoki qachon yozilgani haqida aniq ma’lumotlar biroz cheklangan bo‘lsa-da, u o‘zbek madaniy-ma’rifiy merosining bir qismi sifatida qadimiy davrlarga taalluqli bo‘lishi mumkin. Ko‘plab o‘rganishlarda uning XVI-XVII asr adabiyoti kontekstida tahlil qilinganligi ko‘rsatiladi.

  2. Mazmuni va mavzusi: Asar nomidan anglashiladiki, Ubaydullanoma inson kamoloti, uning axloqiy va ma'naviy yuksalishi qirolichasi — Ubaydulla ismiga ishora qiluvchi qahramon yoki figuraga bag‘ishlangan bo‘lishi mumkin. Bu nom o‘zbekcha asarlarda ko‘p ishlatiladigan «-noma» bitiklar ya’ni ma'nolari bo‘yicha «kitob», «nashr», «yozuv» degan ma’nolarni bildiradi. Demak, Ubaydullanoma — Ubaydulla haqida kitob yoki risola.

  3. O‘zbek adabiyotidagi o‘rni: Ubaydullanoma asari xalq ma’naviyati va axloqiy qadriyatlarini o‘rgatish, yosh avlodni tarbiyalash maqsadida yozilgan. Undagi fikrlar o‘zbek xalqining dunyoqarashi, hikmatli gaplari, diniy-falsafiy qarashlari bilan chambarchas bog‘liq.

  4. Til va uslub: Asar o‘zbek tilining boy va maromli uslubida yozilgan bo‘lib, unda oddiy xalq tilidan tortib badiiy-chiroyli iboralargacha mujassam bo‘ladi. Shuningdek, o’sha davrning qadimiy she’riy va nasriy an’analari ifodalanadi.

  5. Tarixi va saqlanishi: Ubaydullanomaning asl qo‘lyozmalari yoki kitoblari ba’zi milliy kutubxonalarda saqlanadi yoki tadqiqotchilarning e’tiborida bo‘lib, u haqida ayrim ilmiy maqolalar va izohli materiallar mavjud.

Xulosa qilib aytganda, Ubaydullanoma o‘zbek tadqiqotchilarining diqqat markazidagi qadimiy asarlardan biri hisoblanadi. Bu risola orqali o‘zbek xalqi o‘zining axloqiy madaniyati, insoniy fazilatlari, hayotiy hikmatlari bilan tanishadi va yosh avlodlarga eslatma sifatida xizmat qiladi.

Agar Ubaydullanoma haqida yanada aniqroq biron muallif, mazmun yoki tarixiy ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, qo‘shimcha savollar berishingiz mumkin.



Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj
Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish

Uzpedia.uz