Tyrkiskisut
Turk tili (Turkcha: Türkçe) — soʻzlashuvchisi eng koʻp bolgan turkiy til. Turk tilida gaplashuvchilar asosan Turkiyada yashashadi. Shimoliy Kipr, Iroq, Bolgariya, Yunoniston, Ozarbayjon, Turkmaniston, Eron, Oʻzbekiston, Olmoniya, Niderlandlar kabi davlatlarida ham turk tilida gaplashuvchilar bor.
Turk tili — turkiy tillarpgm biri. Asosan, Turkiyada, shuningdek, Iroq, Suriya, Eron, Ruminiya, Bolgariya, Gretsiya, Rossiya, Germaniya, Niderlandiya, Fransiya, Kipr oroli, Makedoniya va boshqa mamlakatlarda tarqalgan. Turkiya Respublikasining va Kipr Respublikasining (grek tili bilan birga) rasmiy tili hisoblanadi. Oʻtgan asr oxirlarida soʻzlashuvchilarning umumiy soni 55 mln. ga yakin (Turkiyaning oʻzida 50 mln. dan ortiq) kishini tashkil etgan. Dialektal jihatdan Turkiyada Sharqdagi, ayniqsa, Anatoliya shim.sharqidagi mintaqa ozarbayjon tiliga oʻxshashlik belgilari bilan ajralib turadi. Anatoliyaning boshqa qismi hamda sharqiy frakiya shevalari, shuningdek, boshqa mamlakatlardagi Turk tili lahjalari oʻzaro unchalik farq qilmaydi.
Turk tilining fonetik oʻziga xosliklari: soʻz boshidagi va oʻrtasidagi j undoshining qarindosh turkiy tillardagi boshqa oʻxshash tovushlarga toʻgʻri kelishi, soʻz boshidagi rv, td, kg jarangeizlari va jaranglilarining farqlanishi va singarmonizmning mavjudligi, bir qancha soʻzlarda portlovchi v oʻrniga sirgʻaluvchi v undoshining kelishi; boshqa turkiy tillardagi "vo1" feʼlining "ol" tarzida qoʻllanishi va boshqa Morfologik belgilaridan mis shaklli sifatdoshning qipchoq va boshqa bir qancha turkiy tillardagi gan shaklli sifatdosh bilan vazifadoshligi; dik shaklli qad. harakat nomi va uog shaklli aniq hozirgi zamon feʼlining faol qoʻllanishi va boshqa ni koʻrsatish mumkin.
Adabiy Turk tili hozirgi shaklida 19-asr oʻrtalaridan shakllana boshlaydi. Bu davrda oʻrta asr adabiy tili (eski turk yoki usmonli turk tili) arabcha, forscha elementlarga boy boʻlgan. 20-asrning 20-yillaridagi islohotlardan soʻng adabiy til umumxalq soʻzlashuv tili bilan yaqinlashdi. Eski Turk tili ning arab yozuvida bitilgan yodgorliklari 13-asrdan boshlab mavjud. Dastlabki yodgorliklarda sharqiy turkiy (qoraxoniyuygʻur) adabiy tilining sezilarli taʼsiri bor. Hozirgi yozuvi 1929-yildan lotin grafikasi asosida.
Grammatikasi
Kelishiklar
Turk tilida 6 ta kelishik bor.
Havolalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
"Tyrkiskisut" atamasi norveg tilidan kelib chiqqan bo‘lib, u O‘zbekiston yoki Markaziy Osiyo hududidagi turkiy xalqlarni anglatishi mumkin. Biroq, aniq ma'lumot berish uchun "tyrkiskisut" so‘zining konteksti yoki undan foydalanilgan maydon haqida ko‘proq ma'lumot kerak bo‘ladi.
Agar siz "Tyrkiskisut" haqida O‘zbek tilida aniq, uzunroq ma'lumot so‘rayotgan bo‘lsangiz, ehtimol quyidagi mavzular qiziqarli bo‘lishi mumkin:
Tyrkiy xalqlar va ularning tarixi
- Tyrkiy xalqlar — bu turkiy tillarda so‘zlashuvchi ko‘plab xalqlar guruhidir. Ular markaziy Osiyo, sharqiy Yevropa va ba’zi Osiyo viloyatlarida yashaydi.
- Tarixan, turkiy xalqlar ko‘plab davlatlar va imperiyalarni barpo etganlar, masalan, O‘rta asrlarda qoraqolpog‘istonliklarning, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Turkmaniston, Turkiya va boshqa hududlarning aholisi shular qatoriga kiradi.
- Ularning madaniyati boy va ko‘p qirrali bo‘lib, ko‘plab folklor, qo‘shiqlar, raqslar va san’at shakllarini o‘z ichiga oladi.
Tyrkiy tillari
- Tyrkiy tillar oilasi ikki yuz dan ortiq turkiy lahjalarga ega.
- O‘zbekistonning asosiy turkiy tili — o‘zbek tili.
- Shuningdek, turkiy tillar orasida qozqon, qirg‘iz, turkman, tortor, uyg‘ur tillari kiradi.
Tyrkiy xalqlarning zamonaviy roli
- Bugungi kunda tyrkiy xalqlar iqtisodiy, madaniy va siyosiy sohalarda muloqotda bo‘lib, turkiy davlatlar tashkilotlari (masalan, Turkkiy Kengash) orqali hamkorlik qilmoqda.
- O‘zbekiston va boshqa turkiy davlatlar o‘zaro aloqa va hamkorlik imkoniyatlarini kengaytirmoqda.
Agar "tyrkiskisut" bilan bog‘liq maxsus yoki boshqa ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, savolingizni aniqlashtiring. Shunda men sizga yanada aniq va batafsil yordam bera olaman.