Tuyuq janri
TUYUQ - lirik janr. Tuyuq adabiy va forsiy adabiyotda yòq. Turkiy she'riyatga xos bòlgan janr hisoblanadi. Turkiy xalqlar oģzaki adabiyoti ta'sirida shakllangan. Tuyuq tòrt misradan iborat bòlishi kerak. Tuyuqlar ruboiy kabi a-a-a-a va a-a-b-a tarzida qofiyalanadi.Tuyuqda qofiyaga olingan sòzlar tajnisli bòlishi kerak, ya'ni omonim yoki shakldosh sòzlar turkumidan tashkil topgan bòlishi kerak.
Tuyuq lirik janrining ikki, uch, yoki tòrt misrasi oxirida tajnis san'ati hosil qiladigan sòzlar yoki sòzlar turkumi qòllangani uchun shuning òzi qofiya òrniga òtadi. Oģzaki she'riyatimizda barmoq vaznining òn bir bòģinli , ya' ni olti va besh bòģinli turoqlardan iborat she'rlar kòp uchrab turadi.
Turkiy she'riyatda bir qancha shoirlar tuyuq yozgan.
Bormoģin
Necha dedim ul sanamģa : "Bormoģin",
Qilmadi ul tark oxir bormoģin.
Munchakim xudroyliq kòrguzdi ul,
Aql hayrat qildi, tishlab bormoģin.
"Bormoģin" tajnisli tuyuģi Alisher Navoiyning " Badoye ul-vasat" devonidan olingan. Alisher Navoiy barcha tuyuqlarini jamlab shu devonga jamlagan va devonda òn uchta tuyuq bor. Turkiy she'riyatida Lutfiy ham tuyuq yozgan.
LUTFIY IJODIDAN TUYUQ JANRI
Bandamen
Men sening ilkingdin, ey dil , bandamen ,
Vah, qachon yetkaymen ul dilbanda men.
Bevafolarģa meni qilding asir,
Sen menga sultonsen, ey dil , banda - men.
Tajnisi- " dil va bandamen" sòzlari.
Birinchi misradagi " dil bandamen " - yurak, bandaman.
Ikkinchi misrada " dilbanda men" - dilbandga men.
Tòrtinchi misrada " dil, banda- men " - yurak , qul- men.
Kòrinib turibdiki, ushbu tuyuq tajnisli tuyuq. Tuyuqlardan namunalar eng oldi òzbek shoirlari qalamiga mansub.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Tuyuq janri haqida uzunroq ma'lumot quyidagicha bo‘lishi mumkin:
Tuyuq janri — bu adabiyot, kino, teatr yoki boshqa badiiy ifoda vositalarida qo‘llaniladigan janrlardan biri bo‘lib, u asosan oilaviy hayot, oddiy odamlarning kundalik muammolari, shuningdek, soddaligi va samimiyligi bilan ajralib turadi. Tuyuq so‘zi o‘zbek tilida ba’zida kulgili, soddaroq yoki oddiyroq mavzularni qamrab oladigan asarlarga nisbatan ishlatiladi. Biroq, asli ma’noda “tuyuq” janri sifatida aniq belgilangan adabiy yoki badiiy yo‘nalish mavjud emas. Balki, bu so‘z o‘zbek madaniyatida ayrim noformal so‘zlashuvda yoki she’riyat, drama va boshqa janrlarda ishlatiladigan uslub yoki mavzuni ifodalash uchun ishlatilishi mumkin.
Agar siz “tuyuq janri” deganda aniq bir badiiy yo‘nalishni yoki mahsus janrni nazarda tutayotgan bo‘lsangiz, iltimos, qo‘shimcha ma’lumot bering. Balki, siz “tuyuq” deganda o‘zbek xalq og‘zaki badiiy ijodida uchraydigan, oddiy xalq hayotini tasvirlovchi kichik va sodda hikoyalarga ishora qilayotgan bo‘lishingiz mumkin.
Xulosa qilib aytganda, O‘zbek adabiyotida yoki madaniyatida “tuyuq janri” degan aniq va rasmiy tasnif mavjud emas, ammo bu so‘z noformal muloqotda yoki ayrim ijtimoiy va badiiy kontekstlarda ishlatilishi mumkin. Agar sizga to‘g‘riroq yoki boshqa janr haqidagi ma’lumot kerak bo‘lsa, albatta, so‘rashingiz mumkin.