Turkiya-Chexiya munosabatlari




Chexiya — Turkiya munosabatlari (chex. Česko-turecké vztahy; turkcha: Çek Cumhuriyeti-Türkiye ilişkileri) deganda Chexiya Respublikasi va Turkiya oʻrtasidagi tashqi aloqalar va diplomatik munosabatlar tushuniladi.

1993-yilda Turkiya Slovakiya va Chexiyani alohida, suveren davlatlar sifatida rasman tan oldi. Diplomatik aloqalar va Turkiyaning Pragadagi elchixonasi 1993-yil 4-yanvarda ochilgan.

Diplomatik aloqalar



Chexoslovakiya va Turkiya oʻrtasidagi munosabatlar 1948-yilgacha aʼlo darajada boʻlgan, turk korxonalariga tegishli mulkni milliylashtirish uchun tovon toʻlash boʻyicha kelishmovchiliklar tufayli munosabatlar tezda yomonlashdi .

Savdo munosabatlari kamtarona, ammo chegaralangan edi, chunki Turkiya savdo kelishuvida qatnashishdan bosh tortdi, chunki milliylashtirilgan korxonalarning daʼvolari hal qilinmaguncha vaziyat salbiy edi.

Chexoslovakiya Turkiyaning mintaqadagi eng yaqin ittifoqchisi boʻlgan Yaqin Sharqdagi Isroilga qarshi hamjihatligi tufayli ham munosabatlar keskinlashgan edi.

1993-yilda Turkiya Slovakiya Respublikasi va Chexiya Respublikasini alohida, suveren davlatlar sifatida rasman tan oldi. Diplomatik aloqalar va Turkiyaning Bratislavadagi elchixonasi 1993-yil 4-yanvarda oʻrnatilgan.

Chexiya va Turkiya oʻrtasida mustahkam diplomatik aloqalar mavjud boʻlib, Chexiya NATO ittifoqiga qoʻshilganidan beri harbiy va huquqni muhofaza qilish sohalarida hamkorlik qiladi.

Prezident tashriflari




Iqtisodiy munosabatlar



O‘zaro tovar ayirboshlash hajmi 5 milliard dollar etib belgilangan. Turkiyaning Chexiya Respublikasiga eksport qilinadigan asosiy tovarlari orasida avtomobillar, avtotransport ehtiyot qismlari va aksessuarlari, zargarlik buyumlari; Turkiyaning Chexiya Respublikasidan import qilinadigan asosiy tovarlari esa avtotransport vositalari, avtotransport qismlari va aksessuarlari, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari hisoblanadi.

Turkiyaning Chexiyaga kiritgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy sarmoyalarining umumiy miqdori 2002-2018 yillar oralig‘ida 18 million dollarga yetgan bo‘lsa, o‘sha davrda Chexiya Respublikasining Turkiyaga kiritgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy sarmoyalari 623 million dollarni tashkil etdi. Chexiya kompaniyalari asosan energetika sohasiga qiziqish bildirmoqda; Shuning uchun Turkiyadagi chex sarmoyalari asosan shu sohaga qaratilgan. Chexiya farmatsevtika kompaniyalari ham bor. Mamlakatlar o‘rtasidagi qo‘shma iqtisodiy qo‘mitasining so‘nggi yig‘ilishi 2015 -yilning aprel oyida Anqarada bo‘lib o‘tgan edi[1].

Ikki davlat oʻrtasidagi savdo hajmi 2018-yilda 3,65 milliard AQSh dollarini tashkil etdi (Turkiya eksporti/importi: 1/2,65 milliard dollar).
2018-yilda Turkiyaga 228 mingdan ortiq chex sayyoh tashrif buyurdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 181 foizga o‘sgan.

Manbalar




Adabiyotlar




uz.wikipedia.org



Uzpedia.uz