Tuman

Tuman (ruscha: район) mahalliy birlikdir.

Qozogʻiston tumanlari

Qozogʻistonda 160 ta tuman mavjud.

Tumanlar 1923-1929-yillar Rossiya imperiyasida oyaz va boʻlis oʻrniga qurilgan.

Tuman Ozarbayjon, Belarus, Gruziya, Latviya, Litva, Moldova va Ukrainada ham mahalliy birlik sifatida tan olinadi.

Tumanning chet eldagi analogi AQShda tuman okrug, Polshadagi poviat, Ispaniyada provinsiya va Gretsiyadagi nomlar . Rossiya imperiyasida va Sovet hukumatining dastlabki yillarida (1927-yilgacha) okruglar oʻrniga oyazlar boʻlgan.

Qozogʻiston SSR tumanlari

Qoʻshimcha

Tuman — 1) oʻzaro bogʻlangan ayrim belgilar yoki hodisalar majmui bilan ajralib turadigan hudud; 2) odatda geografik qobiqning genezisi va tarkibiy qismlarining umumiyligi, shuningdek, landshaft yoki ijtimoiy ishlab chiqarish elementlarining oʻzaro bogʻliqligi bilan tavsiflangan butun hudud. Bu xususiyatlar uni qoʻshni hududdan ajratib turadi. „Tuman“ tushunchasi geografiyadagi eng asosiy tushuncha boʻlib, u baʼzi metodologik va uslubiy usullarning (tumanlashtirish), ilmiy yoʻnalishlarning (tumanshunoslik) kelib chiqishi boʻlib, barcha geografik fanlarda, shuningdek tuman tushunchasi qoʻshimcha xususiyatga ega boshqa ilimlarda ham foydalaniladi. Iqtisodiy tuman.

TUMANLAR MASSHTABI

xaritadagi cheksiz kichik figura maydonining ellipsoiddagi (shardagi) mos keladigan figura maydoniga nisbati.

TUMANLASHTIRISH

oʻrganilayotgan tumanni kamida ikkita mezonga - ajratilgan hududiy boʻlimning oʻziga xosligi hajmi va ularni qoniqtiradigan oʻz aro munosabatlarning hajmiga mos kelatigan taksonlarga ajratadigan usul. Tuman xususiy va umumiy boʻlib boʻlinadi. Alohida tumanda faqat tumanning alohida elementlari hisobga olinadi, umumiy tumanda esa integral elementlar hisobga olinadi.

TUMANLASHTIRISH XARITALARI

rayonlashtirishning maqsadli yoʻnalishi boʻyicha hududning boʻlinishini bir yoki bir nechta belgilarining (tabiiy yoki ijtimoiy-iqtisodiy) jamlanmasi boʻyicha tasvirlaydigan xaritalar obektlar va hodisalarning joylashishini koʻrsatuvchi xaritalarga nisbatan yigʻma xaritalar hisoblanadi.

==TUMANNING SHAMOL REJIMI — har bir tumandagi relefning taʼsiridaN shamol yoʻnalishi bilan tezligi va ularning balandlik boʻyicha oʻzgarishining sifati.

TUMANSHUNOSLIK

biror bir mamlakat mintaqalarini geografik oʻrganish va tavsiflash bilan shugʻullanuvchi etnologiya ilimining bir qismi.

TUMANLASHTIRISH

yuqori intensivlikdagi ichki oʻzaro bogʻliqliklari va oʻzaro taʼsirlari bor landshaft elementlarining (tabiiy tumanlashtirish) yoki ijtimoiy takror ishlab chiqarish elementlarining (iqtisodiy tumanlashtirish) barqaror fazoviy birikmalarining shakllanish jarayoni.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

“Tuman” so‘zi o‘zbek tilida ko‘plab ma’nolarga ega bo‘lib, turli kontekstlarda ishlatiladi. Quyida “tuman” so‘zining asosiy ma’nolari va qo‘llanilish sohalari haqida uzunroq tushuntirish beraman:

Geografik ma’no: “Tuman” asosan ma’muriy-hududiy birlik sifatida qo‘llaniladi. O‘zbekistonda va boshqa ko‘plab mamlakatlarda “tuman” – viloyatning (yoki boshqa yuqori darajadagi hududning) ma’muriy bo‘linmasi hisoblanadi. Har bir tuman o‘zining mahalliy boshqaruv organlariga ega bo‘lib, odatda shaharlarga va qishloqlarga bo‘linadi. Masalan, Toshkent viloyatidagi “Chinoz tuman” yoki Samarqand viloyatidagi “Urgut tuman”. Tumanning ma’muriy markazi odatda shahar yoki katta qishloq bo‘ladi.
Tabiatdagi ma’no: “Tuman” so‘zi shuningdek, ob-havo hodisasi sifatida ham ishlatiladi. Bu – havo yuzasida qalin bug‘ to‘planishi natijasida hosil bo‘ladigan ko‘rinmaslik yoki past ko‘rinuvchanlik holati. Tuman havo ifloslanishi, past harorat, yuqori namlik kabi sharoitlarda yuzaga keladi. Tabiatda “tuman” ko‘pincha ertalab yoki kechqurun paydo bo‘ladi va transport harakatiga to‘sqinlik qilishi mumkin.
Ma’nosiy yoki metaforik foydalanish: Adabiyotda yoki kundalik nutqda “tuman” so‘zi ko‘pincha biror narsaning noaniq, shubhali yoki sirli holatini ifodalash uchun ishlatiladi. Masalan, “bilim tumanlari orasida” – biror narsaning aniq tushunilmayotganini bildiradi. Yoki “qalbimda tuman bor” – ruhiy noaniqlik yoki xavotirni tasvirlaydi.
Boshqa qo‘shimcha ma’nolar: Ba’zan “tuman” so‘zi ranglarning yoki tasvirlarning aralashuvi natijasida yuzaga kelgan noaniqlikni ifodalash uchun ham ishlatiladi. Masalan, “rasmdagi tumanli soya” yoki “ranglar tuman” deganda ko‘zda noaniq, tarqoq yoki aralash tushuniladi.

Umuman olganda, “tuman” so‘zi kontekstga qarab turli xil ma’nolarni anglatadi va o‘zbek tilida juda keng tarqalgan so‘zdir. Uni har doim atrofidagi so‘zlar va gapning mazmuniga qarab tushunish muhimdir.