Tug`ma Tabiiy Metallar
Tugʻma tabiiy metallar - rudali va sochma konlarda uchraydigan tabiiy yaxlit tugma metallar (oltin, kumush, platina va boshqalar); odatda, ularning oʻlchami bu metall zarralarining aksari qismini tashkil qilgan massasini oʻlchamidan keskin farq qiladi. Tugʻma tabiiy metallarm. kam uchraydi va massasi, odatda, 1 g dan ortiq boʻladi. Eng yirik tugma oltin Avstraliyada topilgan: "Xolterman plitasi" — uning ogʻirligi kvars bilan birgalikda 285 kg boʻlib, unda sof oltin massasi 83,3 kg va "Kutilgan notanish" — ogʻirligi kvars bilan birgalikda 70,9 kg, sof oltin — 69,6 kg. Yirik sof tugʻma platina Uraldagi dunitlarda (0,427 kg) va sochmalarda (9,639 kg) topilgan. Sochmalarda Tugʻma tabiiy metallarm.ning koʻp qismi ruda hosil boʻlish jarayenida gidrotermal eritmalarda hosil boʻlgan deb hisoblanadi.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Tug‘ma Tabiiy Metallar haqida ma'lumot
Tug‘ma tabiiy metallar – bu yer yuzasidagi metallarning tabiatda erkin, sof holatda topiladigan shakllaridir. Ular yer qobig‘ida o‘ziga xos mineral sifatida emas, balki sof metall yoki erkin holatda uchraydi. Tug‘ma metalllarning mavjudligi tabiiy jarayonlar, ayniqsa geologik sharoitlar, temperaturaviy va bosim o‘zgarishlariga bog‘liq.
Tug‘ma tabiiy metallarga misollar:
- Oltinga tug‘ma holatda eng ko‘p uchraydigan metal hisoblanadi. Oltinga asosan nugalar va nozik tolalar shaklida tog‘ jinslarida joylashgan.
- Kumush ham tug‘ma holatda uchraydi, ayniqsa tog‘ jinslarida va ba’zan boshqa metallarning rudalarida qo‘shma holatda topiladi.
- Mis, platina va boshqa ba’zi metallarning ham tug‘ma shakllari mavjud.
Tug‘ma tabiiy metallarning xususiyatlari:
- Sof holatda mavjud bo‘lib, kimyoviy aralashmaga kam duch keladi.
- Yo‘ldosh minerallar (masalan, temir, rux kabi) yordamida tuproq va taglikdagi metallarning sof holatga o‘tishi tabiiy jarayonlarda sodir bo‘ladi.
- Sof metallarning qarshiligi yuqori bo‘ladi va kimyoviy jihatdan barqaror.
Tug‘ma metallar hosil bo‘lishi:
Ular ko‘pincha vulqon chiqindilari, g‘ar cho‘kindi joylar, shirali tog‘ jinslari, daryo yarimlari va boshqa geologik muhitlarda hosil bo‘ladi. Shuningdek, ultrabazik va bazik tog‘ jinslari tarkibida ham tug‘ma metallar topilishi mumkin.
Tug‘ma metallarni qazib olish:
Tug‘ma metallarni qazib olish sanoat jihatdan muhim, chunki ular sof metall ko‘rinishida uchraganligi uchun quyish va tozalash jarayonlarini kamaytiradi. Biroq ularning zahiralari cheklangan, shuning uchun ko‘p metall ruda shaklida qazib olinadi.
Tug‘ma tabiiy metallarning ahamiyati:
- Metallurgiyada ishlatiladi, ayniqsa sof oltinga va kumushga bo‘lgan talab yuqori.
- Zargarlikda keng qo‘llaniladi.
- Elektronika va sanoatda qat’iy izohlarga ega.
Xulosa: Tug‘ma tabiiy metallar – bu tabiatda sof, aralashmagan holda uchraydigan metallardir. Ular ko‘plab sanoat va iqtisodiy jarayonlarda o‘z o‘rniga ega bo‘lib, ko‘pincha nugalar, tolalar yoki kristall shaklida topiladi. Oltinga, kumush, platina kabi metallar eng ko‘p uchraydigan tug‘ma metallar qatoriga kiradi.