Tug'dona

Toshdaraxt , qatrangʻi, tugʻdona (Celtis L.) — qayragʻochdoshlar oilasiga mansub barg toʻkadigan, doim yashil daraxtlar turkumi. Boʻyi 10 m dan oshadi. Shoxlari qoʻngʻir yoki qizgʻishqoʻngʻir. Barg plastinkasi tuxumsimon, tishli, yuzasida 3 ta tomiri bor, uz. 3—7 sm, eni 2—4 sm. Gullari koʻrimsiz, poligam, gulkosasi oddiy, 5 boʻlakli. Mevasi — danakcha, qoʻngʻir yoki tillarang. Aprelda gullab, sentabrda urugʻlaydi. Shimoliy va Janubiy yarim sharlarning tropik va qurgʻoqchil mintaqalarida 50 ga yaqin turi maʼlum. 2 turi — Kavkaz T.i (C. caucasica Wild.), boʻyi 20 m cha, bargi kulrangyashil, momiqli, Kavkaz va Oʻrta Osiyoda usadi; silliq T. (C. glabrata) — boʻyi 4–6 m, Qrim va Kavkazning toshli quruq qoyalarida tarqalgan. Asosan, togʻlardagi yirik va chagʻir toshli yonbagʻirlarda oʻsadi. T. koʻkalamzorlashtirish uchun ekiladi. Mevasi yeyiladi, yosh bargi mollarga beriladi, poʻstlogʻidan oshlovchi moddalar olinadi. Yogʻochi qattiq, mustahkam, duradgorlik va uskunasozlikda ishlatiladi.

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Tug‘dona haqida ma'lumot

Tug‘dona — bu insonning yoki hayvonning tug‘ilishidan keyingi birinchi kunlari va oylarini ifodalovchi atama. Odatda, tug‘dona davri homiladorlik tugagach, chaqaloq dunyoga kelgandan so‘ng boshlangan vaqtni o‘z ichiga oladi. Ushbu davr yangi tug‘ilgan bola yoki hayvonning hayotga moslashishi, rivojlanishi va o‘sishi uchun juda muhimdir.

Tug‘dona davrining ahamiyati

Jismoniy rivojlanish: Tug‘donalar uchun jismoniy o‘sish juda tez sodir bo‘ladi. Ko‘z ochish, boshni ushlab turish, suyak va mushaklarning mustahkamlanishi kabi jarayonlar ushbu davrda yuz beradi.
Nerv sistemi va aqliy rivojlanish: Tug‘dona davrida bolaning miyasi va nerv tizimi faol rivojlanadi. Bu davrda bola atrofdagi muhitga javob berishni boshlaydi, tovushlarga sezgirligi ortadi, ko‘z-harakat koordinatsiyasi shakllanadi.
Ovqatlanish va immunitet: Tug‘dona davrida ona suti bolaning immun tizimini mustahkamlashda ahamiyatli rol o‘ynaydi. Ona suti orqali bola ko‘plab zarur ozuqa va immunologik moddalarni oladi.
Psixologik rivojlanish: Tug‘donaning qiziqishlari, his-tuyg‘ulari shakllanadi. U ona va oilaviy muhit bilan aloqa o‘rnatadi, ota-ona e'tiboriga ehtiyoj sezadi.

Tug‘dona davrining davomiyligi

Odatda, tug‘dona davri tug‘ilgan kunidan boshlab 28 kungacha davom etadi. Ba’zi manbalarda tug‘dona davrining davomiyligi bir oygacha hisoblanadi. Ushbu davr tug‘donaning sog‘ligi va moslashuvi uchun juda muhimdir, chunki uning organizmi hali to‘liq mustahkamlanmagan va tashqi muhitga moslashmoqda.

Tug‘dona davrida e'tibor berilishi kerak bo‘lgan jihatlar

Gigiena qoidalari: Tug‘dona uchun yuqori darajada gigiena talab qilinadi. Toza havoda yurishi, tozaligi, ona sutiga to‘yinish juda muhim.
Harorat rejimi: Boshqalar bilan solishtirganda tug‘donalar sovuqqa va issiqlikka nisbatan sezgir bo‘lgani sabab, ularning harorat holatiga e'tibor qaratish lozim.
Tibbiy ko‘riklar: Tug‘dona davrida shifokorlar tomonidan muntazam tibbiy ko‘rik, emlash va sog‘liq monitoringi olib borilishi muhim.
Psixologik e'tibor: Mumkin bo‘lgan stress va noqulayliklardan himoya qilish, bolaga mehr-muhabbat ko‘rsatish uning ruhiy salomatligiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.

Xulosa

Tug‘dona davri inson hayotidagi eng muhim bosqichlardan biri hisoblanadi. Ushbu davrda bola organizmining barcha tizimlari shakllanadi, moslashadi va rivojlanadi. Ota-onalar va yaqinlar bolaga o‘z vaqtida to‘g‘ri parvarish qilishlari, sog‘lig‘ini nazorat qilishlari unga mustahkam asos yaratadi va sog‘lom hayot boshlanishiga zamin yaratadi.