Tuekta Qoʻrgʻonlari

Tuekta qoʻrgʻonlari - Pozirik madaniyatiga xos qad. mozorqoʻrgʻon (mil. av. 6—5-asrlar). Oltoy oʻlkasidagi Ursul daryosi soʻl sohilida, Tuekta qishlogʻi yonida joylashgan. 1954-yil S.I.Rudenko qazishma ishlari oʻtkazgan. 2 ta mozorqoʻrgʻon tadqiq qilingan. 1-Tuekta qoʻrgʻoni katta boʻlib diametri 68 m, bal. 4 m ni tashkil etgan; uni bunyod etishga taxminan 6 ming m tosh sarflangan. Qoʻrgʻondan topilgan sarqofa tilogʻoch darax-tidan qilingan boʻlib. uz. 4.25 m ni tashkil etgan.

Sarqofa qopqogʻiga yoʻlbarslar tasviri va vergul, uchburchak koʻrinishidagi naqshlar tushirilgan. Qoʻrgʻon qad. zamonlardayoq talangan, oltin va kumush buyumlar oʻgʻirlangan. Sarqofadagi erkak jasadidan hatto kiyimini ham yechib olishgan. Topilmalar ichida paykonlar, qilich va xanjar, qalqon parchalari diqqatga sazovor. Mayyit bilan 8 ta ot qoʻshib koʻmilgan. Ularning egarjabduqlari bugʻular, loslar, yoʻlbarslar, grifonlarni tasvirlovchi naqshinkor yogʻoch taqinchoqlar bilan bezatilgan. 2-Tuekta qoʻrgʻoni diametri 32 m, bal. 2.6 m. U ham qad.da talangan. Qabrda ayol dafn etilgan sarqofa qoldiqlari saqlangan. Sarqofada kiyiklarning naqshinkor tasviri, ayol kiyimi par-chalari, 8 ta otning yogʻochdan ishlangan bezaklari saqlangan.

Adabiyot

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Tuekta Qoʻrgʻonlari haqida ma'lumot

Tuekta Qoʻrgʻonlari – Oʻrta Osiyoda, ayniqsa, Qozogʻiston hududida joylashgan qadimiy arxeologik majmualardan biridir. Bu qoʻrgʻonlar miloddan avvalgi o‘rta asrlarga taalluqli bo‘lib, qadimiy turkiy xalqlarning madaniyati, urf-odatlari va hayot tarzi haqida qimmatli ma’lumotlar beradi. Qoʻrgʻon soʻzi odatda qadimiy qal’alar, mudofaa inshootlari yoki katta arxeologik yodgorliklarni anglatadi.

Qoʻrgʻonning tarixi va ahamiyati:

Tuekta Qoʻrgʻonlari asosan qorovullar, savdogarlar yoki harbiylar tomonidan foydalanilgan bo‘lishi mumkin. Bu joylar qadimda yo‘l qoidalarini nazorat qilish, savdo marshrutlarini muhofaza qilish hamda hududni himoya qilish uchun qurilgan. Qoʻrgʻonlar o‘zining murakkab arxitekturasi, devor tizimlari, minoralari va ichki inshootlari bilan ajralib turadi.

Madaniy va arxeologik topilmalar:

Qoʻrgʻon hududidan topilgan ashyolar—kulolchilik buyumlari, asbob-uskunalar, qurollar va haykalcha parchalari—mahalliy aholi hayoti va ularning urf-odatlarini aks ettiradi. Tuekta Qoʻrgʻonlari turkiy xalqlar madaniyatining rivojlanishida katta o‘rin tutganiga dalolat beradi.

Joylashuvi va saqlanish holati:

Tuekta Qoʻrgʻonlari Qozogʻiston Respublikasining janubi-sharqiy qismida, Almaty viloyati yoki unga yaqin hududlarda joylashgan bo‘lishi mumkin. Hozirgi kunda ular arxeologik ekspeditsiyalar uchun muhim obyekt hisoblanib, hududda saqlanish va o‘rganish ishlari olib borilmoqda. Qoʻrgʻonlarning ba’zilari tabiiy sharoitlar va inson omiliga ko‘ra tahdid ostida bo‘lib, ularni asrash va restavratsiya qilish masalalari dolzarb sanaladi.

Xulosa:

Tuekta Qoʻrgʻonlari – Oʻrta Osiyo va turkiy xalqlar tarixidagi muhim arxeologik yodgorlik bo‘lib, qadimgi madaniyat va tarixni o‘rganishda katta ahamiyatga ega. Ular yodgorlik sifatida saqlanib qolishi va kelajak avlodlarga yetkazilishi uchun qo‘shimcha tadqiqotlar va himoya choralariga muhtojdir.

Agar sizga Tuekta Qoʻrgʻonlari haqida batafsilroq ma’lumot yoki ma’lum bir aspektni yoritib berishni istasangiz, iltimos, so‘rashingiz mumkin!