Troya Urushi

Troya urushi — yunon eposlari „Iliada“ va „Odisseya“da bayon qilinishicha,Miken shohi — Agamemnon boshchiligida axeyyalik shohlar ittifoqining Troyaga qarshi olib borgan 10 yillik urushi. Urush Axeylarnnng Troyani zabt etishi bilan tugagan. Troyada olib borilgan arxeologik qazish ishlarining koʻrsatishicha, mil. av. taxminan 1260-yilda shahar uzoq muddatli qamalni boshidan kechirgan va vayron qilingan. Bunga koʻra, yunon afsonalaridagi maʼlumotlar tasdiqlangan. Epos maʼlumotlari boʻyicha, troyalik shahzoda Paris tomonidan Sparta shoxi Menelayning xotini — goʻzal Yelenani oʻgʻirlab ketilishi Troya urushiga sabab boʻlgan. Menelay va uning birodari Agamemnon yunon davlatlari shoxlarini yordamga chaqirib katta flot bilan Troya sohillariga yoʻl olgan. Troya shohi Priamga frigiyalik, likiyalik, frakiyalik ittifokchilar yordam bergan. Yunonlar Troyani 10 yil qamal qilganlar va hiyla bilan uni egallaganlar (qarang Troya oti). Asosan, buyuk jangchilarning yakkamayakka olishuvidan iborat boʻlgan harbiy harakatlarda yunon axeylardan Axill, ikki Ayaks, Patrokl, Agamemnon, Odissey va boshqalar, troyaliklardan — Gektor, Glavk, Sarpedont va Eney shuhrat qozonishgan. Troyaliklarning magʻlubiyati doriylar tomonidan Yunonistondan siqib chiqarilgan axeylarning bir qismini Kichik Osiyoga koʻchib oʻtishini yengillashtirgan.

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Troya Urushi qadimgi davrlarning eng mashhur va afsonaviy urushlaridan biridir. Bu urush miloddan avvalgi taxminan 12-asrda bo‘lib o‘tgan deb hisoblanadi. Troya Urushi yunon mifologiyasiga ko‘ra, Yunonlar (Greklilar) va Troya shahri o‘rtasidagi mojaroni ifodalaydi.

Troya Urushining Sabablari

Urushning boshlanishi yunon mifologiyasidagi afsonaviy hikoyaga asoslanadi. Xudolarning o‘rtasidagi nizolar sabab bo‘lgan. Afsonaga ko‘ra, Peris, Troya shahri malikasi Priamning o‘g‘li, yunon malikasi Menelayning xotini Yelenani o‘ziga olib qochadi. Bu esa yunonlar (Aqeya qabilasi) va Troyalar o‘rtasida mojaroga olib keladi.

Urushning Asosi

Yunonlar Troya shahriga katta kuch bilan hujum qilishadi. Ular o‘zlarining eng yaxshi jangchilari, jumladan Ahilleys (Ahil), Odissey (Odissey), Agamenon kabi qahramonlar bilan jangga kirishadilar. Troya shahri esa o‘zining kuchli devorlari va jangchilari, xususan, Heiik, Paris kabi qahramonlar bilan himoyalanadi.

Troya Urushining Belgilari

Eng mashhur voqealar qatorida yunonlarning “Troyaning temir ot” taktikasidir. Yunonlar qattiq devorlarni yorib o‘tmay, katta yog‘ochdan yasalgan otni qayta qurib, uning ichiga jangchilarni yashirib, Troya shahriga kirib olishgan. Troya ahli ushbu otni yuqoridagi sovg‘a deb o‘ylagan holda shaharga olib kiradi, kechasi esa yashiringan yunon jangchilari chiqib urushni yakunlaydi.

Afsonaviyah Yonida Tarixi

Troya Urushi qisman tarixiy voqea bo‘lgan, qisman mifologiya bilan bog‘liq ekanligi ko‘p mutaxassislar tomonidan ta’kidlanadi. Arxeologik qazilmalar natijasida hozirgi Turkiyaning Shimoliy-g‘arbiy qismida (Hissarlik hududida) Troya shahrining xarobalari topilgan, ular ushbu voqealarning haqiqat birlik bir qismi ekanligini ko‘rsatadi.

Xulosa

Troya Urushi qadimgi yunon madaniyati va adabiyotining markaziy mavzularidan biri hisoblanadi. U Homerning “Iliada” epik dostonlarida batafsil yoritiladi va ko‘plab san’at asarlari, qo‘shiqlar hamda teatrlarda qayta-qayta ishlandi. Bu urush insoniy his-tuyg‘ular, qahramonlik, sadoqat va xiyonat kabi mavzularni o‘zida mujassamlashtirgan eng mashhur qadimgi janglardan biridir.