Tropik oʻsimliklar

Tropik oʻsimliklar - Yer sharining tropik mintaqalarida oʻsadigan oʻsimliklar. Tropik mintaqada qoʻngʻirboshlar, dukkakdoshlar, zigʻirdoshlar, sutlamadoshlar, soyabondoshlar, labguldoshlar, shoʻragullilar va boshqa botanik oilalarga mansub oʻsimliklar mavjud. Qishloq xoʻjaligida ekiladigan oʻsimliklar: don ekinlari — bugʻdoy, arpa, sholi, makkajoʻxori, sharik, joʻxori; dukkakli don ekinlari — loviya, soya, dolixos, kaptar loviyasi, kanavaliya; moyli ekinlar — maxsar, zigʻir, yeryongʻoq, kunjut; efirmoyli — kashnich, arpabodiyon, qora zira, oq zira, ajgon — hind qora zirasi, yalpiz, rayxon, mavrak, lavanda; moyli ekinlar — atirgul, yorongul, yirikgulli yasmin; tuganakmevali ekinlar — kartoshka, batat, maniok, yams, taro; texnika ekinlari — shakarqamish, gʻoʻza, tolali nasha, jut, kanop, sizal, tamaki, piretrum; daraxt va butasimonlar — choy, kofe, palma; kauchukli ekinlar — geveya; sitrus mevalilar; yemxashak oʻtlar.

Tropik oʻsimliklarning ayrim biologik xususiyatlari, jumladan, issiqsevarligi, namsevarligi, qisqa kunli va aksariyat holda nordon tuproqlarda oʻsishi oʻzaro oʻxshash.

Xolima Otaboyeva.

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Tropik oʻsimliklar haqida uzoqroq ma’lumot:

Tropik oʻsimliklar — bu asosan tropik mintaqalarda, yaʼni Ekvator yaqinidagi issiq va nam iqlim sharoitlarida o‘sadigan oʻsimliklar hisoblanadi. Tropik mintaqalar odatda 23,5° shimoliy kenglikdan 23,5° janubiy kenglikgacha boʻlgan hududni oʻz ichiga oladi va bu zonada doimiy iliq havo, yuqori namlik va ko‘p miqdorda yog‘in kuzatiladi. Bu sharoitlar oʻsimliklarning tez oʻsishi va biologik xilma-xilligining yuqori boʻlishiga imkon beradi.

Tropik oʻsimliklarning xususiyatlari:

Tez oʻsish. Tropik mintaqalarda yillik harorat doimiy ravishda yuqori boʻlib, issiq havoning taʼsiri bilan oʻsimliklar yil davomida faol oʻsadi.
Yuqori biologik xilma-xillik. Tropik oʻrmonlarda minglab turdagi oʻsimliklar uchraydi. Juda koʻp xilme-xil shox-shablagʻlar, barglar, urugʻlar va gullar boʻladi.
Oʻsimliklarning bir qancha qatlamlarda joylashishi. Masalan, tropik oʻrmonlarda koʻp qavatli oʻsimlik qatlami boʻladi: yer yuzasi nam o‘lat, kichik butalar, oʻrta kattalikdagi daraxtlar va ustki kuchli daraxt qavati.
Katta barglar. Tropik oʻsimliklarning koʻpchiligining barglari katta va yupqa boʻlib, ular quyosh nurini maksimal qabul qilishga moʻljallangan.

Mashhur tropik oʻsimlik turlari:

Banan daraxti (Musa spp.) — tropik mintaqalarda juda keng tarqalgan, asosan oziq-ovqat va eksport uchun yetishtiriladi.
Kofe daraxti (Coffea arabica, Coffea canephora) — kofe ishlab chiqarishda asosiy manba boʻlib xizmat qiladi.
Qahva (Theobroma cacao) — shokolad tayyorlash uchun asosiy xom ashyo sanaladi.
Neft palmiyasi (Elaeis guineensis) — tonna-yog‘ olish uchun yetishtiriladi.
Mango daraxti (Mangifera indica) — shirin mevalari uchun eʼtiborlidir.
Tropik metallar va yog‘och daraxtlari — mahalliy sanoatda qo‘llaniladigan qimmatbaho yog‘ochlar (masalan, mahogani, tik, sandal yog‘i).

Tropik oʻrmonlarning ahamiyati:

Atmosferadagi kislorod ishlab chiqarish va karbonat angidridni yutish, yaʼni global iqlim nazoratida muhim rol oynaydi.
Biologik xilma-xillik markazi sifatida butun mavjud organizmlar uchun yashash maydoni.
Yerdagi suv aylanishining muhim qismi hisoblanadi, chunki bu oʻrmonlar ko‘p miqdordagi suvni o‘zlarida ushlab turib, atmosferaga bug‘ shaklida qaytaradi.
Xalq xo‘jaligi uchun manba — oziq-ovqat mahsulotlari, dorivor oʻsimliklar, yog‘och va boshqa resurslar.

Muammolar va saqlash:

Bugungi kunda tropik oʻrmonlar ko‘plab muammolar bilan duch kelmoqda, jumladan o‘rmon kesish, qishloq xo‘jaligi va shaharsozlik tufayli yo‘qolish xavfi. Bu esa global biologik xilma-xillik kamayishiga va iqlim o‘zgarishiga ta'sir qiladi. Bundan qutulish uchun koʻplab xalqaro va mahalliy saqlash dasturlari, milliy bog‘lar, himoyalangan hududlar tashkil etilgan.

Xulosa:

Tropik oʻsimliklar oʻzining noyobligi va ko‘p xilligi bilan tabiatning eng hayratlanarli va muhim qismlaridan biridir. Ularning ijodiy biologik jarayonlardagi roli, iqtisodiyotda tutgan oʻrni va ekosistemalarning barqarorligidagi ahamiyati haqiqatan ham ulug‘ hisoblanadi. Shuning uchun ular haqida chuqur bilimga ega boʻlish va ularni saqlash uchun harakat qilish har bir insonning vazifasidir.