Tropik O‘rmonlar

Tropik oʻrmonlar - ekvatorial, subekvatorial va tropik mintaqalarda 25° shu kabi va 30° j. k. oraligʻida tarqalgan oʻrmonlar. Tropik oʻrmonlar koʻp yarusli boʻlib, xilmaxil oʻsimliklar, aksari baland boʻyli daraxtlar (60–80 m gacha), ular tagida soyasalqinni sevuvchi mayda daraxtlar, butalar usadi. Xilmaxil chirmovuqlar daraxt tanalarini oʻrab oladi. T.oʻ.da kattakichik har xil hayvonlar yashaydi. Iqlimi nam, dim, aholi siyrak. T.oʻ. Janubiy Amerika, Ekvatorial Afrika, Malay arxipelagida ayniqsa, keng maydonni egallaydi (yana qarang Tropik oʻsimliklari).

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Tropik o‘rmonlar - bu ekvator atrofidagi mintaqalarda joylashgan zich va ko‘p turlik o‘simliklar va hayvonot olamiga boy o‘rmon zonasi. Ular dunyoning eng biologik xilma-xillikka boy mintaqalaridan biri hisoblanadi. Tropik o‘rmonlar asosan quyidagi xususiyatlarga ega:

Geografik joylashuvi: Tropik o‘rmonlar ekvatorning shimoli va janubidagi taxminan 23,5° kengliklari orasida, ya’ni tropik kengliklar hududida joylashgan. Eng yirik tropik o‘rmonlar Amazon (Janubiy Amerika), Kongo (Afrika) va Janubi-Sharqiy Osiyo mintaqalarida uchraydi.
Iqlimi: Tropik o‘rmonlarda yil davomida iqlim issiq va nam bo‘ladi. Harorat odatda 20-30 daraja Selsiy atrofida bo‘lib, sovuq fasl mavjud emas. Yog‘inlar esa yil davomida doimiy va ko‘p miqdorda yog‘adi (yiliga 2000 mm dan yuqori).
O‘simliklar: Tropik o‘rmonlar ko‘p qavatli o‘simlik tuzilishiga ega. Eng yuqori qatlamda baland daraxtlar joylashgan bo‘lib, ular quyosh nurini o‘zlashtirish uchun juda baland o‘sadi. Shuningdek, o‘rmonlarda turli xil butalar, lianalar (uzumzor o‘simliklar), epifitlar (boshqa o‘simliklar ustida o‘suvchi o‘simliklar) va zamin o‘simliklari ko‘p.
Hayvonot olami: Tropik o‘rmonlar juda ko‘p hayvon turlariga mezbonlik qiladi. Bu yerda maymunlar, afsonaviy qushlar (papagallar, tukli qushlar), yirik kaplanlar, ilonlar, buzoqlar va juda ko‘plab hasharotlar yashaydi. Ko‘pgina turlar tropik o‘rmonlarning murakkab muhitiga moslashgan.
Ekologik ahamiyati: Tropik o‘rmonlar butun yer sharining ekologik muvozanati uchun juda muhimdir. Ular katta miqdorda kislorod ishlab chiqaradi, karbonat angidridni singdiradi va global ob-havoni tartibga solishda yordam beradi. Shuningdek, tropik o‘rmonlar ko‘plab qimmatbaho o‘simlik va hayvon turlarining yashash maskani hisoblanadi.
Inson faoliyati va muammolari: Afsuski, tropik o‘rmonlar bugungi kunda keskin kamayib bormoqda. Asosan qishloq xo‘jaligi yerlarini kengaytirish, shamol elektr stansiyalari qurilishi, yog‘och kesilishi va infratuzilma qurilishi natijasida o‘rmonlarning ko‘plab qismlari yo‘qolmoqda. Bu esa biologik xilma-xillikning kamayishiga hamda global iqlim o‘zgarishlariga olib keladi.

Xulosa qilib aytganda, tropik o‘rmonlar nafaqat o‘zining go‘zalligi va boyligi bilan ajralib turadi, balki insoniyat uchun ham juda muhim ekologik resurs hisoblanadi. Ularni saqlash va muhofaza qilish barcha uchun muhim vazifa hisoblanadi.