Spirografiya
Spirografiya - tashqi nafasni tekshirish usuli. Bunda yopiq xavo
sirkulyasiyasi, o'pka xajmi va o'pka ventilyasiyasi grafik registrasiyasini apparat
yo’rdamida tekshiriladi. Tashqi nafasni tekshirish nahorda tinch holatda o'tkaziladi.
Usul bolani faol qatnashishini talab etadi, 5 yosh va undan katta bolalarda
qo'llaniladi. Spirogrammada nafas harakati qiymati yig'indisi hisoblanadi (nafas
olish yo’ki nafas chiqarish). O'rtacha qiymati aniqlanadi va spirograf shkalasi
masshtabiga mos holda millilitrlarda qayta hisob bajariladi. Spirogrammada
tishlarning siljish qiymatiga qarab, tinch holatda nafas hajmi aniqlanadi.havoning
rezervli hajmi, tinch nafas olgandan keyin olish mumkin bolgan gazning maksimal
hajmi, maksimal nafas olishning tinch holatda nafas olish tengligidagi tishlarning
o'zgarishida aniqlanadi va millilitrlarda qayta hisoblanadi. Tekshirish 3-4 marta
takrorlanadi, interval 30-40 sek va eng yuqori natija hisobga olinadi.
tashqi nafasni tekshirish usuli
Sun'iy intellekt javobi:
Spirografiya haqida ma'lumot
Spirografiya — bu o‘pka va nafas yo‘llarining funksional holatini baholash uchun qo‘llaniladigan tibbiy usul bo‘lib, nafas chiqarish va kiritish vaqtida havo hajmini o‘lchashga asoslangan. Bu jarayon maxsus qurilma — spirograf yordamida amalga oshiriladi. Spirografiya nafas olish funksiyalarini o‘rganishda, ayniqsa, surunkali obstruktiv o‘pka kasalliklari (SOPK), astma, pnevmoniya va boshqa nafas yo‘li kasalliklarini tashxislashda muhim ahamiyatga ega.
Spirografiyaning asosiy ko‘rsatkichlari:
- Tidal hajmi (TV) — oddiy nafas olayotganda o‘pka orqali aylanuvchi havo miqdori.
- Zaruriy nafas hajmi (IRV) — chuqur nafas olish natijasida qo‘shimcha o‘pka sig‘imidagi havo miqdori.
- Ekspirator maksimal havo oqimi (PEF) — maksimal tezlikda nafas chiqarish vaqtidagi havo oqimining hajmi.
- Funktsional reziduel hajm (FRV) — chuqur nafas chiqarilgandan keyingi o‘pka bo‘shlig‘ida qoladigan havo miqdori.
- Vital sig‘im (VC) — maksimal nafas olish va chiqarish orqali isitilishi mumkin bo‘lgan havo hajmi.
Spirografiya o‘tkazilishi:
- Maxsus spirograf uskunasiga bemor ko‘rsatiladi.
- Bemor burunini qisib, og‘iz orqali nafas oladi va chiqaradi.
- Spirograf havo oqimini va hajmini tasvir shaklida (spirogram) qayd qiladi.
- Olingan natijalar asosida nafas funksiyalari tahlil qilinadi.
Qachon spirografiya o‘tkaziladi?
- Nafas qisilishi, yo‘tal, nafas olishda qiynalish bo‘lsa.
- Surunkali bronxit, astma kabi kasalliklar mavjud bo‘lganda.
- O‘pka funksiyalarini baholash uchun jarrohlik oldi va keyingi tekshiruvlarda.
- Mehnat sharoitida nafas ko‘rsatkichlarini monitoring qilish uchun.
Spirometryaning ahamiyati
Spirogramma orqali o‘pkaning qanday ishlashi va nafas yo‘llarining turli patologiyalariga qanday javob berishi aniq ko‘rinadi. Masalan, astma yoki SOPK bo‘lsa, o‘pka havoni chiqarishda qiynaladi va bu spirogrammada aniq aks ettiriladi. Shuningdek, bu usul nafas yo‘llarining tiklanishini yoki kasallikning yomonlashuv darajasini baholashda yordam beradi.
Xulosa
Spirografiya o‘pka faoliyatini baholashda keng qo‘llaniladigan oddiy, noinvaziv va tezkor usul hisoblanadi. Nafas olish va chiqarish jarayonining parametrlarini o‘lchash orqali tibbiyot xodimlari aniqlik bilan nafas kasalliklarini tashxislay oladi hamda davolash jarayonini nazorat qiladi.
Agar nafas olish bilan bog‘liq muammolar bo‘lsa yoki shifokor tavsiyasi bo‘lsa, spirografiya o‘tkazish zarur bo‘ladi.