Serer xalq




Serer  — Senegal Respublikasining Diurbel shahri yaqinida va Dakar shahri janubi-sharqidan oʻtuvchi Nielumole daryosining quyi oqimida yashovchi xalq; Senegalda yashovchi ikkinchi yirik etnik guruh. Taxminan 32 ming kishi ham Gambiyada yashaydi. Umumiy soni 1,9 million kishidan ortiq.

Tarixi



Ayrim fikrlarga koʻra, Serer xalqi afsonaviy gangara xalqi avlodlaridir, VIII asrda ular soninke tomonidan istilo qilingan. Boshqa bir taxminlarda, jamoa XI asrda Mavritaniya janubida shakllangani aytiladi. Almoravidlarning bosimi ostida Senegal daryosining janubiga koʻchib oʻtgan hamda fulbalar bilan hamkorlikda 1186-yilda Valo davlatiga asos solgan. Keyinchalik ular Senegalning quyi oqimiga koʻchib oʻtib, Fulbedan mustaqil ravishda Sin va Salum mustaqil davlatiga asos solgan. XIX asrning 2-yarmida marabotlar harakati taʼsirida xalq orasida islom dini tarqalgan.

Oila qadriyatlari



XX asr oʻrtalariga qadar sulola onalar bilan belgilanar edi. 1939-yil maʼlumotlariga koʻra, katta boʻlinmagan matrilineal oilalarni (ndokya) ona tarafidan dalalar va chorva mollariga egalik qilgan erkaklarning kattalar boshqargan. Har bir oilaning oʻz nomi boʻlib, oila ichida nikoh taqiqlanadi. Boshqaruv oqsoqollar kengashiga tegishli.

Tili va madaniyati



Serer tili Niger-Kongo tillari makro oilasining Atlantika oilasiga mansub. Sererlarning bir qismi volof tilida gaplashadi. Diniy mansublik: anʼanaviy eʼtiqod tarafdorlari, musulmonlar. Ajdodlar madaniyatining Oliy xudo Shoxga ibodat qilishni targʻib etuvchi madaniyat — pangol ham ancha rivojlangan. Asosan, yerga ishlov berish qishloq xoʻjaligi (yeryongʻoq, tariq, sholi), qirgʻoqboʻyida — baliqchilik; yeryongʻoq plantatsiyalarida korandalik bilan shugʻullanishadi.

Manbalar




Havolalar




uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Serer xalqi haqida uzunroq ma’lumot

Serer xalqı — G‘arbiy Afrikaning Senegal, Gambiya va Mavritaniya hududlarida yashovchi etnik guruhdir. Ular asosan Senegalning markaziy qismi va Gambiya shimolidagi ba’zi hududlarda istiqomat qilishadi. Sererlar soni taxminan milliondan oshiq, ular Senegalning eng katta etnik guruhlaridan biridir.

Tarix va kelib chiqishi

Sererlar o‘z tarixlarini avvalgi ming yilliklarga borib taqaladigan qadimiy guruh sifatida sanaydilar. Ularning tarixi ko‘pincha og‘zaki an’analar va afsonalarga asoslanadi. Ularning ajdodlari ko‘pincha samolyotchi va qahramon sifatida tasvirlanadi, va ular ko‘plab qadimiy shaharlar va qabilalarni asos solgan deb hisoblanadi.

Madaniyat va til

Serer tilining bir nechta lahjalari mavjud, ammo ularning barchasi atrof-muhit va kundalik hayotda ishlatiladi. Til serer oilasiga kiradi va Niger-Kongo tillari guruhiga tegishlidir.

Sererlarning an’anaviy madaniyati boy, ular turli marosimlar, bayramlar, raqslar va qo‘shiqlarga ega. Xususan, Sererlarning o‘ziga xos diniy e’tiqodi mavjud bo‘lib, u tabiat kuchlariga hurmat, ajdodlarni ulug‘lash va ruhiy dunyo bilan bog‘liqdir. Dinlari an’anaviy polyteistik e’tiqodga asoslangan bo‘lib, tabiiy kuchlar va ajdodlar ruhlariga sig‘inishga katta ahamiyat beradi.

Iqtisodiyot va turmush tarzi

Sererlar asosan qishloq xo‘jaligi va chorvachilik bilan shug‘ullanadilar. Ular makkajo‘xori, guruch, no‘xat va boshqalar kabi ekinlar yetishtiradilar. Chorvachilikda esa asosan mol, echki va qo‘y boqishadi. Ba’zilar baliq ovlash bilan ham shug‘ullanadi, ayniqsa Gambiyadagi qirg‘oq hududlarda yashovchilar.

Jamiyat tuzilishi

Serer jamiyati asosan qabilaviy asosda tashkil etilgan bo‘lib, ularning boshqalari kengaytirilgan oila va klan tizimiga amal qiladi. Ular orasida an’anaviy qabilaviy va mahalliy rahbarlar mavjud bo‘lib, ular jamoat ishlarini boshqaradi va nizolarni hal qiladi. Sererlar o‘z tarbiya va ma’rifat tizimiga juda katta ahamiyat beradilar.

Hozirgi holati

Bugungi kunda Serer xalqi zamonaviy hayot tarziga o‘tishda davom etmoqda. Ko‘p bolalar maktabda ta’lim olmoqda, ular orasida fransuz tili eng ko‘p o‘rgatiladigan tillardan biridir. Shuningdek, Serer madaniy merosini saqlash va rivojlantirish uchun turli madaniy tashkilotlar faoliyat yuritmoqda.

Xulosa

Sererlar o‘ziga xos an’analari, boy madaniyati va tarixan boyliklari bilan G‘arbiy Afrika xalqlari orasida muhim o‘rin tutadi. Ularning ajdodlari va madaniy qadriyatlari hozirgi kunlarda ham yashab kelmoqda va bu xalqning milliy identifikatsiyasi hamda madaniy merosini saqlashga katta hissa qo‘shmoqda.

Agar Serer xalqi haqida yanada chuqurroq ma’lumot yoki ma’lum bir soha bo‘yicha ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, xabar bering.



Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj
Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish

Uzpedia.uz