Sensor deprivatsiya

Sensor deprivatsiya (lotincha: sensus-tuygʻu va lotincha: deprivatio-yoʻqotish, mahrum qilish ) — Markaziy asab tizimiga nerv impulslari oqimining pasayishiga olib keladigan bir yoki bir nechta sezgi organlar faoliyatini vaqtinchalik cheklash. Sensor deprivatsiya yaʼni hissiy mahrumlik yopiq joyda (suv osti kemasida, kosmik kemada va boshqalarda) izolyatsiya qilishda paydo boʻlishi mumkin; bundan tashqari, kosmik parvozda vaznsizlik ham misol boʻla oladi.

Eng oddiy deprivatsiya asboblari, masalan, koʻzni toʻsuvchi narsa yoki maxsus koʻzoynak, quloqchinlar va eshitishga taʼsirini kamaytiradi yoki yoʻq qiladi, murakkabroq qurilmalar esa hid, taktil(teri tuyish), taʼm, retseptorlari va vestibulyar apparatlarni „oʻchirishi“ mumkin. Sensor mahrumlik hozirgi tibbiyotda, yoga, meditatsiya, psixologik eksperimentlarda (masalan, hissiy mahrumlik kamerasi bilan), shuningdek, BDSM oʻyinlarida, qiynoq va jazolashda qoʻllaniladi.

Hissiy mahrumlikning qisqa davrlari odamga tinchlantiruvchi taʼsir koʻrsatadi, ichki ongsiz tahlil jarayonlarini, maʼlumotni tizimlashtirish va saralashni, oʻzini oʻzi boshqarish va psixik holatni barqarorlashtirish jarayonlarini qoʻzgʻatadi, tashqi stimullardan uzoq vaqt mahrum boʻlish esa haddan tashqari tashvishga, beqarorlikka olib kelishi mumkin. Shuningdek, gallyutsinatsiyalar, depressiya, diqqatni jamlay olmaslik va gʻayriijtimoiy xatti-harakatlar, bu keyinchalik travmadan keyingi stressga olib kelishi mumkin. Sensor deprivatsiyaning shaxsga uning his-tuygʻulari orqali taʼsirining bu xususiyati majburiy tergov jarayonlarida keng qoʻllanilishini topdi (masalan, " beshta usul " yoki " kengaytirilgan soʻroq usullari ").

Sensor deprivatsiya kamerasi

Sensorli deprivatsiya kamerasi tovush va yorugʻlik oʻtkazmaydigan xona boʻlib, unda odam shoʻr suvda suzadi, uning zichligi tanaga teng va harorati tana haroratiga mos. Bunday kamera birinchi marta 1954 -yilda Jon Lilli tomonidan sensor deprivatsiya taʼsirini oʻrganish uchun qoʻllangan. Bunday kameralar meditatsiya, dam olish va tibbiyot uchun ham qoʻllaniladi. Boshqacha qilib aytganda, „floating“ "suzuvchi" kema atamasi ham ishlatiladi (inglizcha: float [flout] — erkin suzib yurmoq, yuzada qolmoq).

Britaniyaning Kolumbiyasi Universitetidan Piter Syuedfeld va Roderik Borri 1970 -yillarning oxirida hissiy mahrumlik xonasining terapevtik maqsadda qoʻllanilishini oʻrganishdi. Ularning texnikasi cheklangan atrof-muhitni stimulyatsiya qilish terapiyasi (REST) deb nomlangan.

Sensor deprivatsiyaning foydali tomonlari

Turli sohalarda oʻtkaziladigan koʻplab mashqlarida shaxsiyatni tuzatish maqsadida sensor deprivatsiya qilish usuli qoʻllaniladi. Yopiq koʻzlar, sokin atrof-muhit, yolgʻiz joy, harakatsiz holat, yolgʻizlik — bularning barchasi turli xil oʻz-oʻzini rivojlantirish amaliyotlari uchun ishlatiladigan sensor deprivatsiya turlari hisoblanadi .

Sensor deprivatsiyaning salbiy oqibatlar

Sensor deprivatisiya oʻtkaziladigan vaqt oshgani sayin, beqaror aqliy faoliyat bosqichida, hissiy labillik pasayish bosqichi namoyon boʻladi yaʼnikim letargiya, depressiya, apatiya, bu qisqa vaqt ichida eyforiya, asabiylashishga aylanadi.

Sensor deprivatsiya sharoitlari qanchalik ogʻir boʻlsa, fikrlash jarayonlari tez buziladi, bu esa diqqatni bir yerga jamlay olmaslik, muammolar haqida izchil fikr yuritishda namoyon boʻladi. Ular oddiy aqliy harakatlarni bajarishda pasayishlar kuzatilishi bilan namoyon boʻladi. .

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Sensor deprivatsiya (yoki sezgi deprivatsiyasi) — bu odam yoki hayvon organizmi ma'lum bir vaqt davomida muayyan sezgi (sensor) ma'lumotlaridan yoki atrof-muhitdan keladigan sezgi stimullaridan mahrum bo‘lish holatidir. Bu jarayon natijasida organizm sezgi tizimlarining normal ishlashi buzilishi mumkin va psixologik, fiziologik o‘zgarishlar yuzaga keladi.

Sensor deprivatsiya haqida batafsil ma’lumot

Ta'rifi: Sensor deprivatsiya — bu organizmga tashqi muhit tomonidan taqdim etiladigan sezgi stimullarining keskin kamayishi yoki umuman yo‘qligi holati. Masalan, odam muhitdan keladigan yorug‘lik, shovqin, teginish kabi sezgi ma’lumotlaridan uzoqlashtirilsa, sensor deprivatsiya yuzaga keladi.
Sensor deprivatsiyaning sabablari:
- Psixologik eksperimentlar: Tadqiqotchilar inson yoki hayvonlarda sezgi deprivatsiyasini o‘rganish maqsadida sun’iy ravishda sensor stimullarni kamaytirishlari mumkin.
- Izo‘latsiya sharoitlari: masalan, uzoq muddatli izolyatsiya, qamoqxonadagi alohida xonalar, kosmik missiyalarda favqulodda sensor signallar yo‘qligi.
- Tibbiy sharoitlar: jismoniy jarohatlar yoki kasalliklar oqibatida sezgi organlari faoliyatining pasayishi.
Sensor deprivatsiyaning ta’siri:
- Psixologik ta’sirlar: bezovtalik, vahima, xayoliy ko‘rishlar (allüziyalar), uyqu buzilishlari, Konsentratsiya va xotira qobiliyatining pasayishi.
- Fiziologik ta’sirlar: bosh og‘rig‘i, charchoq, asab tizimining buzilishi.
- Uzoq davom etganda, shizofreniya kabi ruhiy kasalliklar simptomlariga o‘xshash holatlar paydo bo‘lishi mumkin.
Sensor deprivatsiyaning turlari:
- Vizual deprivatsiya: yorug‘lik yoki ko‘zga keladigan stimullar yo‘qolishi.
- Auditory (eshitish) deprivatsiya: atrofdagi tovushlarning kamayishi yoki yo‘qligi.
- Teginish (taktil) deprivatsiya: terining teginish, bosim yoki harorat sezgilaridan mahrum bo‘lishi.
- Guruhli sensor deprivatsiya: bir nechta sezgi organlaridan bir vaqtning o‘zida yoki ketma-ket stimullarning kamayishi.
Qo‘llanilishi va ahamiyati:
- Psixologiya va nevrologiyada odam miyasi va ruhiy holatlarni o‘rganishda qo‘llaniladi.
- Stressni kamaytirish yoki meditatsiya uchun ba’zi maxsus sensor deprivatsiya tanklari ishlatiladi.
- Ko‘plab ilmiy tadqiqotlarda miyani stimullar bo‘lmagan holatda qanday ishlashi o‘rganiladi.

Xulosa

Sensor deprivatsiya inson va hayvon organizmiga tashqi dunyo sezgilari ma’lumotlarining cheklangan yoki butunlay yo‘qolgan sharoitda ta’siridir. Bu holat qisqa muddat davomida stressni pasaytirishi yoki dam olishga yordam berishi mumkin, ammo uzoq muddat davom etsa ruhiy va jismoniy salomatlik uchun salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

Agar sizga sensor deprivatsiya haqida ilmiy maqolalar yoki qo‘shimcha ma’lumotlar kerak bo‘lsa, so‘rashdan tortinmang!