Sardob Neft-Gaz Kondensat Koni
Sardob neft-gaz kondensat koni — Qashqadaryo viloyati Mirishkor tumanidagi kon, Koravulbozor temir yoʻl stansiyasidan 65 km jan.sharqda. 1979-yilda ochilgan. 1985-yildan foydalanishga topshirilgan. Kon 290 – 310 m balandlikdagi tekis choʻlda, Chorjoʻy tektonik pogʻonasining markaziy qismidagi Dengizkoʻl koʻtarilmasida joylashgan. Paleogen yotqiziqlarining tuzilishiga koʻra, Sardob strukturasi monoklinaldan iborat, Oʻrtabuloq antiklinalining jan.sharqiy yoʻnalishidagi botiqlikka mos keladi. Sardob burmasi yuqori yura karbonatli yotqiziqlarning shipi boʻylab umumiy strukturaviy koʻtarilmada joylashgan, qanotlari asimmetrik tuzilgan antiklinaldan iborat. Burma oʻlchami "2420 m" berk izogips chizigʻi boʻyicha 4x2 km, balandligi 120 m.
Sardob neft-gaz kondensat konik.da yura, bur, paleogen, neogen va toʻrtlamchi davr jinslarida jami 8 quduq qazilgan. Ular qalinligi 455– 653 m li yura davrining kimerijtiton tuzangidritli qatlami bilan ajratilib, 2 strukturaviytektonik qavatni tashkil etadi. Tuzangidritli satlam regional qopqoq vazifasini oʻtaydi va uning ostida yuqori yura karbonat va quyioʻrta yura terrigen formatsiyalariga mansub kollektor jinsli yotqiziklar joylashgan. Karbonat jinsli kollektor qatlamning (rifsiz turi) umumiy qalinligi 205—337 Karbonatli yotqizikdar shipida slanetssimon teksturali, bitumlashgan karbonatterrigen jinslardan tarkib topgan kora slanetsli gorizont (2580– 2731 m) mavjud. Qalinligi 0,8–2 m boʻlgan kollektorlarda sanoat miqyosida neft va gaz uyumlari joylashgan.
Kondagi qatlam bosimi 32,6 MPa boʻlib, gazneft tutash yuzasi esa shartli ravishda "2436 m" sathda joylashgan deb qabul qilingan. Gaz uyumining oʻlchami 3,7x0,9 km, bal. 146 m. Gaz debiti 74—534 ming m³/sutka. Gaz yarim quruq, metanli. Tarkibi (hajmiga nisbatan % hisobida): metan —90,22; etan —4,2; propan —1,78; izobutan —0,2; moʻʼtadil pentan —0,18; vodorod sulfid —0,015; karbonat angidrid gazi — 1,61; azot —1,29; geliy —0,25; vodorod —0,32; zichligi 0,625 g/sm³. Kondensat oʻrtacha ogʻirlikda (0,7500—0,7568 g/sm³), yuqori oltingugurtli (0,3%). Benzin va kerosin fraksiyalari tegishlicha 37—66% va 23—33%. Kondensat turi metannaftenaromatli. Suvneft tutash yuzasi "2482 m" sathda. Neft uyumining oʻlchami 2,8x1,4 km, bal. 46 m. Qatlam bosimi 35,1 MPa. Neft debiti 85,7 m³/sutka. Neft oʻrtacha ogʻirlikda (0,8795 g/sm³), oltingugurtli (1,76%). Tarkibi: asfaltenlar 4,79%, parafin 0,78%. 150° haroratda qaynaydigan fraksiyalar miqdori 6%, 200° gacha —13,6%. Kondan hozirgi vaqtda foydalanilmoqda.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Sardob Neft-Gaz Kondensat Koni haqida ma’lumot
Sardob Neft-Gaz Kondensat Koni – O‘zbekistonning muhim neft va gaz konlaridan biri hisoblanadi. Bu kon Sirdaryo viloyatining Sardoba tumanida joylashgan bo‘lib, u neft va gaz kondensatining ishlab chiqarilishida katta ahamiyatga ega.
Geografik joylashuvi
Sardob Neft-Gaz Kondensat Koni Sirdaryo vodiysida, O‘zbekistonning markaziy qismida joylashgan bo‘lib, bu hudud tabiiy resurslarga boy ekotizimga ega. Mazkur kon neft va gaz qazib olish sohasida mamlakat iqtisodiyotining muhim tarmog‘i hisoblanadi.
Konning ahamiyati
Sardob koni O‘zbekistonda gaz kondensatining asosiy manbalaridan biri hisoblanadi. Gaz kondensati – yer ostida gaz bilan birga qatlamda suyuq ko‘rinishda joylashgan yengil neft fraksiyalari bo‘lib, ularni sanoat va energetika sohalarida keng qo‘llashadi.
Kon orqali qazib olinadigan neft va gaz mahalliy ehtiyojlar uchun, shuningdek, eksport maqsadida ham katta miqdorda foydalaniladi. Bu neft-gaz manbai, mamlakatning energetika xavfsizligini ta’minlashda va sanoat korxonalarini barqaror ravishda xomashyo bilan ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi.
Geologik xususiyatlari
Sardob koni neft va gaz kondensatining o'ziga xos geologik qatlamlarida joylashgan. Bu yer osti qatlamlarida karbonat va cho‘kindi jinslardan tashkil topgan yuzlab metr chuqurlikdagi zaxiralar mavjud. Ushbu masofalardan zamonaviy texnologiyalar yordamida neft va gaz qazib olinadi.
Ishlab chiqarish va ekspluatatsiya
Sardob Neft-Gaz Kondensat Konida ishlayotgan kompaniyalar ilg‘or qazib olish texnologiyalaridan foydalanib, resurslarni samarali va atrof-muhitga zarar yetkazmasdan qazib olishga harakat qilmoqda. Qoniqarli ishlab chiqarish darajasi konning uzoq muddatli faoliyatini ta’minlashga xizmat qiladi.
Ijtimoiy va iqtisodiy ta’sir
Sardob koni qo‘shni hududlarda yashovchi aholi uchun iqtisodiy manba yaratadi – ish o‘rinlari, infratuzilma rivojlanishi hamda hududiy iqtisodiy o‘sishiga turtki beradi. Shuningdek, Mamlakatning eksport uchun neft va gazni yetkazib berish salohiyatini oshirishga hissa qo‘shadi.
Kelajak istiqbollari
O‘zbekistonda neft va gaz sohasida modernizatsiya va investitsiyalar amalga oshirilmoqda, shuning ortidan Sardob kabi konlarning rezervlarini yanada ko‘proq qazib olish, mahsulot sifatini oshirish va yangi texnologiyalarni joriy etish rejalashtirilmoqda. Bu esa mamlakat iqtisodiyotining energetika sektorini yanada mustahkamlash imkonini beradi.
Xulosa qilib aytganda, Sardob Neft-Gaz Kondensat Koni O‘zbekiston uchun strategik ahamiyatga ega bo‘lgan tabiiy resurs manbai bo‘lib, mamlakat iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi.