Sangloh asari

Asar Muallifi

Mirza Mahdiyxon davlat xizmatida boʻlib Nodirshoh (1688-1747)ning shaxsiy munshisi va saroy tarixchisi vazifalarida ishlab yurgan. 1875 yil Bombay nashri Mahdiyxonning tarixchigina emas balki zoʻr stilist yozuvchi boʻlganini ham koʻrsatib beradi.
Albatta bunday shoh qoʻlida xizmat qilish yoki Mahdiyxonning saroyda tutgan mavqeyi nuqtai nazaridan yonma-yon ishlash har qanday lishining qoʻlidan kelmaydi. Aftidan Mahdiyxon oʻta tadbirkor va siyosatli kishi boʻlgan 1748 yil Nodirshohga bagʻishlangan "Tarixi Nodiriy" asarini yozib tugatgandan,yana 11 yildan soʻng,ya'ni 1759 yilda "Sangloh"ni ham nihoyasiga yetkazadi.

Asar haqida

Mirza Mahdiyxon Navoiy asarlariga bag'ishlab o'zining "Sangloh" lug'atini tuzgan.
Bu lug'at Navoiy asarlari bo'yicha tuzilgan eng katta lug'at hisoblanadi. "Sangloh"ning o'zidan oldingi lug'atlarga nisbatan beqiyos katta hajmi ko'zga tashlanadi.6181 lug'at maqolani o'z ichiga olgan bu lug'at "Badoyi al -lug'at" va "Abushqa" dagi hamma so'z va so'z formalarini birga qo'shib sanaganda ham ulardan ko'ra bir necha marta ko'p o'rin egallashi aytilgan. Mirza Mahdiyxon turkiy xalqlarning afshar urug'idan bo'lib, u Eron shohi Nodirshohning kotibi bo'lgan.
Lug'at tuzishdan maqsadi Navoiy asarlarida uchraydigan qiyin so'zlar ma'nosini forsiyzabon xalqlarga ochib berish edi.Shuning uchun u lug'atni "Sangloh", ya'ni toshli yer,toshloq deb atadi. Lug'at 1759-1760-yillarda yozib tugallangan. Mahdiyxon kitobni umumiy nom -" Sangloh" bilan atagan. Bu haqda muallifning o'zi lug'atning kirish qismida o'zbek tili va Navoiy leksikasi va iboralarining salobati va so'zlarining qiyin (qattiq)ligi sababli kitobga "Sangloh" deb nom qo'yganini aytadi.
Bu haqda "Badoyi al-lug'at" asari oxiriga ilova qilingan 180 so'z boshlanishidagi biz yuqorida tarjimasi bilan bergan jumladagi "Sangloh" ma'nosi to'g'ri ekanini yana bir bor qayd qilish mumkin.
Hozircha lug'atning uch nusxasi aniqlangan bo'lib, ular Angliya qo'lyozma xazinalari fondida saqlanadi.
"Sangloh" lug'ati 1960-yilda mashhur ingliz olimi Djerard Kloson tomonidan turli sharh va izohlar bilan Londonda nashr ettiriladi.
Lug'atshunos so'z ma'nolarini ochihttps://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Sangloh_asari&action=submit#sh uchun asosan Alisher Navoiyning poetik asarlariga murojaat qiladi. Ayrim hollarda qo'shimcha ravishda Bobur, Husayn Boyqaro, Lutfiy kabi shoirlar ijodidan ham misollar keltiriladi. Ushbu lug'atning boshqa mumtoz lug'atlardan farqi shuki, "Sangloh" da birinchi marta nasriy asarlardan ham misollar keltirilgan.
== Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

“Sangloh” asari haqida ma’lumot

“Sangloh” — bu o‘zbek adabiyoti va falsafasida muhim o‘rin tutgan doston (epik asar) bo‘lib, uning asosiy mavzusi insonning hayot, o‘lim, do‘stlik, va iroda kabi muhim jihatlarini chuqur tahlil qilishdir. “Sangloh” so‘zi forscha “to‘xtash”, “to‘xtatish” yoki “to‘plam” ma’nolarini anglatadi, lekin asarda u ramziy ma’noda qo‘llanilgan.

Asarning kelib chiqishi va muallifi

“Sangloh” asari o‘rta asr o‘zbek adabiyotining eng yorqin namoyandalaridan biri bo‘lib, uning muallifi aniq ma’lum emas. Ba’zi manbalarda bu asar IX—X asrlarga tegishli bo‘lib, ko‘plab xalqlar va madaniyatlarning ruhiy merosi sifatida qabul qilinadi. Asar dastlab turkiy va fors tillarida aytilgan bo‘lishi mumkin, ya’ni “Sangloh” o‘sha davrning ko‘plab xalqlari orasida tarqalgan falsafiy va epik doston hisoblanadi.

Mazmuni

“Sangloh” — irodani, sabr-toqatni, inson qalbindagi mehr-muhabbat va do‘stlik kabi tuyg‘ularni o‘rganishga qaratilgan. Asarda bosh qahramon ko‘plab sinovlardan o‘tadi, hayotning og‘irliklariga dosh beradi, ammo o‘z maqsadidan va haqiqat tomon intilishidan voz kechmaydi. Bu doston hayotiy hikmatlarni, yaxshilik va yomonlik o‘rtasidagi kurashni, insonning ichki dunyosini ko‘rsatadi.

Ahmiyati

Adabiy ahamiyati: “Sangloh” o‘zbek xalq og‘zaki ijodining boy namunasidir. Unda xalqning dunyoqarashi, qadriyatlari, urf-odatlari aks etgan.
Falsafiy mazmuni: Asar doimiy ravishda irodani, sabr va matonatni tarannum etadi, shuningdek, insonning o‘z taqdiri uchun kurashishi zarurligini ko‘rsatadi.
Madaniy meros: “Sangloh” xalqimizning o‘ziga xos falsafiy qarashlarini o‘rganishda muhim manba hisoblanadi.

Xulosa

“Sangloh” — urf-odat, iroda, do‘stlik va hayot haqidagi muhim fikrlarni o‘zida mujassam qilgan doston. U nafaqat adabiy ertaklardan, balki falsafiy asardan ham ortiqroq bo‘lib, har bir o‘quvchining qalbida chuqur iz qoldiradi. Bu asar yosh avlod uchun ham nihoyatda foydali, chunki undagi uchrashuv va sinovlar orqali hayotiy saboqlar o‘zlashtiriladi.

Agar sizga “Sangloh” haqida yanada batafsil ma’lumot yoki uning ba’zi qismlarining matni kerak bo‘lsa, bemalol so‘rashingiz mumkin!