Ronald L. Rivest
Ronald L. Rivest 1947-yilda tugʻilgan (Schenectady shahar, New York, AQSH), amerikalik kompyuter mutaxassisi. Rivest amerikalik kompyuter mutaxassisi Leonard M. Adleman va isroillik kriptograf Adi Shamir birgalikda hammuallif hisoblanadi. 2002-yil A. M. Turing mukofoti, „ingenious contribution for making public-key cryptography useful in practice“ ilmiy ishi uchun taqdirlangan. Uch olim oʻzlarining RSA shifrlash deb nomlanuvchi „Kriptografik aloqa tizimi va usuli“ ni patentladilar va patent huquqlarini Massachusets texnologiya instituti (MIT)ga topshirishdi.
Hayoti va ish faoliyati
Rivest Yel universitetida matematika boʻyicha bakalavr (1969) va Stenford universitetida kompyuter fanlari boʻyicha doktorlik (1974) darajasini qo'lga kiritdi. Stenfordni tark etgach, Rivest MITga bordi (1974-yil). Millionlab odamlar elektron pochta va boshqa raqamli tranzaktsiyalarni himoya qilish uchun RSA shifrlashdan foydalangan.
2006-yilda Rivest ovoz berish tizimini eʼlon qilib uni „ThreeBallot“ deb nomladi. Uni jamoat mulkiga joylashtirdi. ThreeBallot – bu qogʻoz tizimi boʻlib, saylovchilarga oʻz ovozlari toʻgʻri yozilganligini tekshirishga imkonini beradi va oxirigacha audit natijalarini yaratadi.
Rivest MIT kompyuter fanlari boʻyicha Viterbi professori. MIT kompyuter fanlari va sunʼiy intellekt laboratoriyasi va MIT hisoblash nazariyasi guruhi aʼzosi ham. MIT kriptografiyasi va axborot xavfsizligi guruhining asoschisi. Rivest Tomas X. Kormen va Charlz E. Leyserson bilan birgalikda „Algoritmlarga kirish“ (1990) kitobining hammuallifidir.
Rivest AQSh Milliy muhandislik akademiyasiga, AQSh Milliy fanlar akademiyasiga,hisoblash mashinalari assotsiatsiyasiga hamd Kriptografik tadqiqotlar xalqaro assotsiatsiyasiga va Amerika sanʼat va fanlar akademiyasiga saylangan. Tyuring mukofotidan tashqari, Rivest, Adleman va Shamir 2000-yilda Elektr va elektronika muhandislari instituti Koji Kobayashi kompyuterlar va aloqa mukofotiga sazovor boʻlishdi.
Mukofotlari
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Ronald L. Rivest — zamonaviy kriptografiya va kompyuter fanlari sohasida mashhur amerikalik olim va muhandis. U 1947-yilda tug‘ilgan va asosan kriptografiya nazariyasi, ma’lumotlarni xavfsizligi hamda shifrlash algoritmlari bo‘yicha qilgan ishlari bilan tanilgan. Ronald Rivest Massachusetts Texnologiya Institutida (MIT) professori bo‘lib, uning eng mashhur yutug‘i RSA shifrlash algoritmi hisoblanadi.
RSA algoritmi – Rivest, Adi Shamir va Leonard Adleman tomonidan 1977-yilda ishlab chiqilgan shifrlash usuli bo‘lib, u raqamli xavfsizlik va shifrlashning asosi sifatida keng qo‘llaniladi. RSA algoritmi asosan jamoat ochiq kalit kriptografiyasi tizimini yaratdi, ya’ni ma’lumotlarni shifrlash va deshifrlash uchun turli kalitlar (ochiq va maxfiy kalitlar) ishlatiladi. Bu yondashuv internet orqali xavfsiz ma’lumot uzatish, raqamli imzo va autentifikatsiya sohalarida inqilob yaratdi.
Ronald Rivest shuningdek, kriptografiyaning boshqa ko‘plab sohalarida, masalan, hash funksiyalar, kodlash nazariyasi va ma’lumotlar xavfsizligi muammolarini hal qilishda ham bir qancha muhim ilmiy ishlarni amalga oshirgan. U ilm-fan hamjamiyatida yuqori hurmatga ega, bir necha yirik mukofotlar, jumladan, Turing mukofoti bilan taqdirlangan.
Umuman olganda, Ronald L. Rivest zamonaviy axborot xavfsizligi va kompyuter tizimlari sohasida muhim shaxs bo‘lib, uning ishlari internet texnologiyalari rivojida katta rol o‘ynaydi.