Sun'iy intellekt javobi:

Rokvell usuli — bu inson xatti-harakatlarini va psixologik holatlarni o‘lchashda qo‘llaniladigan anketali tadqiqot usuli bo‘lib, u amerikalik psixolog Uolter Rokvell tomonidan ishlab chiqilgan. Ushbu usul asosan psixologiya, ta’lim, inson resurslari boshqaruvi va boshqa sohalarda keng qo‘llaniladi.

Rokvell usulining asosiy xususiyatlari:

1. Baholashda o‘lchovlar tizimi
   Rokvell usuli odatda ikki o‘lchovni birlashtiradi: muayyan xatti-harakat yoki sifatning ahamiyati (muhimligi) va shaxsning o‘sha xatti-harakatni qanchalik qila olishi yoki namoyon eta olishini baholash. Masalan, ishchi qobiliyatlari yoki xodimning ishga munosabati tahlil qilinadi.

2. Anketani tuzish tartibi
   Anketada har bir mezon yoki savol uchun ilgari belgilanadigan javob variantlari mavjud, odatda ular 5 yoki 7 balli o‘lchov tizimida bo‘ladi. Odatda ro‘yxat shaklida berilgan ko‘rsatkichlar orasidan respondent o‘z holatiga mos keladigan javobni tanlaydi.

3. Baholashning ikki bosqichi

   • Muhimlik bahosi: respondent yoki baholovchi har bir sifat yoki harakatning qanchalik muhim ekanini baholaydi.
   • Ko‘rsatkich bahosi: aynan shu sifat yoki harakatning qanchalik kuchli namoyon etilayotganini ko‘rsatadi.

4. Natijalarni hisoblash
   Ballar, odatda, muhimlik va ko‘rsatkich baholari ko‘paytiriladi va shu asosda yakuniy reyting yoki o‘rtacha ballar chiqariladi. Bu yordamida ustunliklar va zaif tomonlar aniqlanadi.

5. Afzalliklari

   • Aniq va tizimli baholash imkonini beradi.
   • Subyektiv bahoni kamaytiradi.
   • Qaror qabul qilishda yordam beradi, masalan, kadrlar tanlash, o‘qitish ehtiyojlarini aniqlash, ish samaradorligini baholash.

6. Kamchiliklari

   • Anketani to‘g‘ri va mazmunli tuzish muhim, aks holda natijalar noto‘g‘ri chiqishi mumkin.
   • Respondentning rostgo‘yligi va tushunish darajasi natijalarga ta’sir qiladi.

Misol tariqasida, ish beruvchi xodimlarni baholashda «Vaqtni o‘z vaqtida boshqarish» ko‘nikmasining muhimligini 1 dan 5 gacha ball bilan baholasa, xodim esa o‘z vaqtini boshqarish qobiliyatini 3 ball bilan baholaydi. Ustunlik balli 5 * 3 = 15 bo‘ladi.

Xulosa qilib aytganda, Rokvell usuli ko‘plab sohalarda subyektiv baholarni tizimli va aniq o‘lchashga imkon beruvchi samarali vosita hisoblanadi. Odatda, bu usul kompaniyalar va tashkilotlarda ishchi samaradorligini oshirish, murabbiylik jarayonlarini yaxshilash va kadrlar rivojlanishini kuzatishda qo‘llaniladi.