Ribollita
Ribollita (italyancha: Ribollita — „ikki marta pishirilgan“) — Toskanadan olingan quyuq italyan sabzavotli shoʻrvasi. Bu taom retseptining koʻplab variantlari mavjud, ammo asosiy ingredientlar dukkaklilar (loviya, noʻxat), quritilgan tuzsiz non, qora karam(ingl.)oʻzb., (cavolo nero, baʼzan savoy karam oʻrniga oʻtadigan xarakterli toʻq rang bargli Toskana sabzavoti) va turli xil arzon sabzavotlar (qovoq, sabzi, kartoshka, piyoz), shuningdek zaytun moyidan iborat. Dasturxonga tortishdan oldin unga maydalangan pishloq sepish mumkin (Parmesan, Pekorino), anʼanaviy ravishda taxir qizil sharob bilan tortiladi (masalan, Chianti). Bu sovuq mavsumda eng mos keladigan mavsumiy taom hisoblanadi.
Shoʻrva dehqon oshxonasidan kelib chiqqan va koʻpincha kechagi qaynatilgan sabzavotlardan qolgan qoldiqlar yoki toʻyimli boʻlishi uchun kechagi non qoʻshilgan minestrone shoʻrva boʻlgan. Oʻrta asrlarda, feodallar ziyofatlarda tovoq sifatida yumaloq yassi nondan foydalanganlar va ertalab ularning xizmatkorlari sabzavot bilan birga goʻsht sharbatiga ivigan nonni qaynatganlar va retsept shundan kelib chiqqan degan versiya mavjud.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Ribollita – bu Italiyaning Toskana mintaqasiga xos an’anaviy sho'rva taomi bo‘lib, uning asosiy tarkibi sabzavotlar, loviya (fasol), qovurilgan non va zaytun moyidan iborat. Ribollita so‘zi italyan tilidan tarjima qilganda “qayta qaynatilgan” degan ma’noni anglatadi, chunki bu sho‘rva odatda oldin tayyorlab qo‘yiladi va iste’moldan oldin yana isitiladi.
Ribollita taomini tayyorlashning asosiy xususiyatlari:
- Sabzavotlar: Kaldir, karam, sabzi, piyoz, selderey va pomidor kabi sabzavotlar qo‘llaniladi.
- Loviya: Odatda quruq loviya yoki oq fasol ishlatiladi, u avval pishiriladi yoki konservalangan ko‘rinishda qo‘shiladi.
- Non: Ribollita tayyorlashda eski pishmagan toskana noni (odatda qattiq va quruq bo‘lgan non) bo‘laklarga bo‘linib sho‘rva ichiga solinadi. Non sho‘rvaga qalinlik beradi va taomni to‘yimli qiladi.
- Zaytun moyi: Sho‘rva ustiga oxirda zaytun moyi quyiladi, bu esa ta’mga boylik va aromat qo‘shadi.
Ribollitaning tarixi va madaniyati:
Ribollita aslida chorva mollari egasi bo‘lgan qishloq xo‘jalik ishchilari uchun arzon, to‘yimli va oson tayyorlanadigan ovqat sifatida paydo bo‘lgan. U cho‘kib qolgan yoki eski sho‘rvani yashirish uchun qayta qizdirilganligi uchun nom olgan. Ushbu sho‘rva tufayli Toskana odamlari ovqatni isrof qilmay, qoldiqlardan ajoyib ta’m yaratishni o‘rgangan.
Ribollita bugungi kunda nafaqat oilaviy oshxonada, balki restoranlarda ham juda mashhur. Bu sho‘rva qish oylarida issiq va qoniqarli taom sifatida ko‘plab asrlar davomida qadrlanib kelmoqda.
Tayyorlash namunasi (soddalashtirilgan retsept):
- Sabzavotlarni (piyoz, sabzi, selderey, karam) mayda to‘g‘rab, zaytun moyida qovuring.
- Ustiga pomidor qo‘shib, biroz pishiring.
- Pishirilgan yoki konservalangan loviyani qo‘shing.
- Sabzavotli sho‘rvaning ustiga suv yoki sabzavot bulonini quying, shorva qaynashga kelsin.
- Sho‘rva qalinlashguncha past olovda qaynatib pishiring.
- Sho‘rva ichiga eski non bo‘laklarini soling va non yumshay boshlaguncha kuting.
- Sho‘rvani yana biroz qaynatib, ustiga zaytun moyi quyib xizmat qiling.
Ribollita – bu oddiy, ammo har tomonlama boy ta’mga ega sho‘rva bo‘lib, Toskana oshxonasining ajralmas qismidir.