Qoʻqon Jome Masjidi
Qoʻqon jome masjidi - Qoʻqondagi meʼmoriy yodgorlik (1819— 22); Qoʻqon xoni Umarxon nomi bilan bogʻliq. Masjid ulkan xonaqoh va uni uch tomonidan oʻrab olgan 98 yogʻoch ustunli keng ayvon hamda minoradan iborat. Bino devorlari ganchkori, izo-ralari chaspak uslubida, ayvon shifti toʻsinlari islimiy va girih naqshlar, ustunlar kalla muqarnaslar, oʻyma naqshlar bilan bezatilgan, tag-kursilar marmardan ishlangan. Minora konussimon shaklda, yuqori qismi 6 qirrali qafasa tuynuk va qubba bilan tugallangan, bezaksiz. Minora yuqorisiga aylanma zina orqali chiqiladi.
Quqrn jome masjidining ziynatlangan — kandakorlik sanʼatidagi oʻziga xos yoʻnalish; 18—19-asrlarda shakllangan. Qoʻqon jome masjidim.ning oʻymasi sayoz, ammo aniqligi bilan ajralib turadi, islimiy va girih naqshlari jozibador; oʻsimliksimon naqshlari ajoyib gullar hosil qiluvchi mayda qismlarga boy. 19-asr 2-yarmidan chekma bezaklar, chiziqlar, kataklar va boshqa boʻrtiq shakllar koʻp uchraydi; naqsh zaminini boʻyash keng qoʻllanadi. 19-asr oxiridan naqsh mujassamotlarida meʼmoriy obidalar (mas, Xudoyorxon oʻrdasi, usta Fozil ishi va boshqalar), afsonaviy hayvonlar (Us t a Lutfulla Fozilov ishi va boshqalar) va odamlar tasvirlana boshladi; buyumlar feruza, marjon va boshqa koʻzlar qadab bezatiladi. Qoʻqon jome masjidim. vakillari barkash, laʼli, choy idishlari, kosa va boshqa anʼanaviy buyumlarni, shuningdek, f-kada ishlab chiqarilgan idishlar (mas, usta Siddiq Otaullayev bezagan samovar va boshqalar)ni ham oʻsimliksimon va handasiy naqshlar bilan jozibador bezadilar. Qoʻqon jome masjidi ustalaridan Otaulla Muhammad Rajab, Mulla Xoliq, Fozil Otaullayev, Lut-fupa Fozilov va boshqa tanilgan.
21-asr boshiga kelib, Qoʻqon jome masjidim. uslubida ijod qilayotgan usta Maqsud madaliyev va uning shogirdlarining kan-dakorlikni rivojlantirishdagi xizmatlari katta, ular ijodida Oʻzbekistondagi turli kandakorlik maktablarining anʼanalari uygʻunlikda qoʻllanilib, ajoyib sanʼat asarlari yaratilmoqda.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Qo‘qon Jome Masjidi haqida
Qo‘qon Jome Masjidi O‘zbekistonning Farg‘ona vodiysida joylashgan tarixiy va madaniy ahamiyatga ega mashhur masjiddir. U Qo‘qon xonligi davrida qurilgan va bu hududning diniy, ijtimoiy va madaniy hayotida muhim rol o‘ynagan.
Masjidning tarixi va arxitekturasi
Qo‘qon Jome Masjidi Qo‘qon shahrida, uning markaziy qismida joylashgan. Bu masjid 18-asr oxiri yoki 19-asr boshlarida qurilgan deb hisoblanadi. Masjid qurilishida anʼanaviy o‘zbek arxitekturasi elementlari mujassam bo‘lib, u yirik va keng zalga ega. Masjid ichida g‘isht va g‘ich qatlamlari ishlatilgan, bezaklarda esa o‘rta asr musulmon arxitekturasi uslublari aks etgan.
Masjidning asli maqsadi jamoat namozlarini o‘qish va diniy marosimlarni o‘tkazish bo‘lgan. U nafaqat diniy, balki madaniy markaz sifatida ham xizmat qilgan, u yerda diniy taʼlim berilgan va turli jamoat yig‘ilishlari o‘tkazilgan.
Hozirgi holati
Bugungi kunda Qo‘qon Jome Masjidi tarixiy yodgorlik sifatida saqlanib, ko‘plab sayyohlarni o‘ziga jalb qiladi. Masjidning arxitekturasi va uning bezaklari o‘zbek milliy madaniyatining go‘zal namunalaridan biri hisoblanadi. Shuningdek, u diniy marosimlar uchun faol foydalanilmoqda.
Qo‘qon Jome Masjidi – O‘zbekistonning boy tarixiy merosi va madaniyati haqida batafsil maʼlumot olishni istaganlar uchun muhim manbadir. Bu masjidning qadimiyligi va go‘zalligi nafaqat mahalliy aholi, balki xorijiy sayyohlar va tarixshunoslar uchun katta qiziqish uyg‘otadi.