Qoʻngʻirot sulolasi

Qoʻngʻirot sulolasi - Xiva xonligini idora etgan oʻzbek xonlari sulolasi (1770—1920).

Asoschisi — Muhammad Amin inoq. U yovmutlardan boʻlgan Xiva xonlariga qarshi kurashib, hokimiyatni egallagan. Muhammad Amin inoq va oʻgʻli Avaz Muhammad inoq taxtga chingiziy qoʻgʻirchoq xonlarni oʻtqazib davlatni amalda oʻzlari boshqargan. Eltuzar 1804-yil Abulgʻoziyxon V Yodgorxon oʻgʻli (1802-04)ni taxtdan tushirib oʻzini xon deb eʼlon qilgan.

Oʻzbek Qoʻngʻirot sulolasi vakillari: Muhammad Amin inoq (1770—90), Avaz Muhammad inoq (1790-1804), Eltuzarxon (1804-06), Muhammad Rahimxon I (1806—25), Olloqulixon (1825—42), Rahimqulixon (1842—45), Muhammad Aminxon (1845 — 55), Abdullaxon (1855-56), Qutlugʻmurodxon (1856), Said Muhammadxon (1856-64), Muhammad Rahimxon II (1864-1910), Asfandiyorxon (1910-18). Said Abdullaxon (1918-20).

Yosh xivaliklar qizil armiya yordamida 1920-yil 2 fevralda Said Abdullaxonni taxtdan tushirib Xiva xonligi tugatilganini eʼlon qilishgan.

Manbalar

Adabiyotlar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Qoʻngʻirot sulolasi — Oʻrta Osiyoda, ayniqsa hozirgi Oʻzbekiston hududida tarixiy mavjud boʻlgan turkiy moʻgʻul sulolasi. Qoʻngʻirotlar asosan koʻchmanchi turk qabilalaridan paydo boʻlib, ular Oʻrta asrlarda mintaqada katta siyosiy va harbiy ta'sirga ega boʻlishgan.

Qoʻngʻirot sulolasi dastlab Moʻgʻul imperiyasi davrida yuzaga kelgan boʻlib, ulardan koʻplab hukmdorlar va amirlar yetishib chiqqan. Ular hududni boshqarishda oʻzaro kuchli raqobatga kirishib, oʻz mavqelarini mustahkamlashga harakat qilganlar. Qoʻngʻirot sulolasi doimo turli siyosiy ittifoqlar va harbiy kampaniyalar orqali Oʻrta Osiyodagi siyosiy ahamiyatini oshirib borgan.

Qoʻngʻirotlarning madaniyati, diniy e'tiqodlari va urf-odatlari koʻchmanchi turkiy xalqlarning umumiy an'analariga yaqin boʻlib, ular orasida mehmondoʻstlik, jang san'ati va qabilaviy tuzilma muhim oʻrin tutgan. Tarixiy manbalarda Qoʻngʻirot sulolasi a'zolari koʻpincha oʻzlarining mintaqaviy hokimiyat uchun kurashlari va siyosiy strategiyalari bilan tilga olinadi.

Bugungi kunda Qoʻngʻirot sulolasining merosi Oʻrta Osiyo tarixi va etnografiyasini oʻrganishda muhim ahamiyatga ega boʻlib, turkiy xalqlarning mintaqadagi rivojlanish yoʻlini yaxshiroq tushunishga yordam beradi. Koʻplab arxeologik qazishmalar va tarixiy tadqiqotlar Qoʻngʻirotlarning hayoti va faoliyati haqida yangi ma'lumotlar topishga imkon yaratmoqda.