Periskop nima?

Periskop — suvosti kemalari uchun g’oyatda zarur ko’rish asbobidir. Kema yarim tanasi bilan suvga cho’kib turgan holatlarda suv ustida qaqqayib turadigan periskop trubasi orqali kuzatish olib beriladi. Bu xususiyat — kuzatuvchining ko’zga ko’rinmasligi — alohida muhim ahamiyatlidir. Xuddi shu maqsad uchun ham periskop asbobi yaratilgan. Quruqlikda periskop turli xil istehkomlardan kuzatuv olib borish uchun qo’llaniladi: jangchi dushmanning bevosita zarbasiga uchramasligi uchun blindajdan, yerto’ladan, okopdan kuzatuv olib boradi. Tanklar, bronetransportyorlar ham periskop bilan jihozlangan. Namoyishlar va xalq sayillari paytida olomonni bosh tarafdan kuzatish uchun ham periskop qo’l keladi. Takomillashtirilgan periskop, xuddi durbinga o’xshab, manzarani kattaroq hajmda ko’rsata oladi. Ularni “durbinli ko’zoynak” deb ham atash mumkin. Suvosti kemalarida qo’llaniladigan periskoplarda esa ko’zgular tizimi linza va ko’rinishni o’zida aks ettiruvchi prizmalarga almashtirilgan.

Manba

Mo’jiza kitobning 3-jildi

Sun'iy intellekt javobi:

Periskop — bu insonlarga yoki boshqa ko‘zga ko‘rinmaydigan nuqtalardan atrof-muhitni kuzatish imkonini beruvchi optik asbob. U asosan suv osti kemalarida qo‘llaniladi va suv ostida yotgan joydan tashqaridagi holatni ko‘rish uchun mo‘ljallangan.

Periskopning ishlash printsipi oddiy optik tizimga asoslanadi: periskop ichida bir nechta oynalar yoki prizmalar joylashgan bo‘lib, ular yorug‘lik nurini yo‘naltiradi va ko‘zga ko‘rinadigan rasmni hosil qiladi. Periskopning yuqori qismidagi oynadan tashqaridagi tasvir olinadi, u pastki qismiga ko‘zga ko‘rinadigan shaklda yunaladi.

Uning asosiy afzalliklari quyidagilar:

Suv ostiga chiqmasdan atrofni kuzatish imkonini beradi.
Suv ostidan tashqaridagi vaziyat haqida ma'lumot olish imkonini yaratadi.
Harbiy maqsadlarda, ayniqsa, suv osti kemalarida, jangovar vaziyatlarni xavfsiz tarzda kuzatish uchun qo‘llaniladi.

Periskopning o‘lchami va murakkabligi uning ishlatilish sohasiga qarab o‘zgaradi: oddiy maktablarda yoki o‘yinchoqlarda kichik, sodda periskoplar bo‘lishi mumkin, harbiy va ilmiy asboblarga esa yanada murakkab optik tizimlar o‘rnatiladi.

Xulosa qilib aytganda, periskop — ko‘zga ko‘rinmaydigan nuqtalardan atrofni kuzatish uchun yaratilgan optik asbob bo‘lib, uning asosiy vazifasi — ko‘rish chizig‘ini o‘zgartirib, qiyin sharoitlarda kuzatuv imkoniyatini taklif qilishdir.