O`z-o`zini baholash
Oʻz-oʻzini baholash — bu shaxs tomonidan oʻzini sub’ektiv baholash . Oʻz harakatlari, fazilatlari, his- tuygʻulari baholay olish xususiyati
Funksiyalar
Oʻz-oʻzini baholashning xususiyatlari:
Oʻz-oʻzini baholashni shakllantirishda boshqalarning bahosi va shaxsning yutuqlari muhim rol oʻynaydi. Nazariy jihatdan, oʻz-oʻzini baholash — bu shaxsning oʻziga boʻlgan bahosi.
Oʻz-oʻzini anglash nafaqat oʻzini oʻzi bilish, balki oʻziga nisbatan maʼlum bir munosabatdir: oʻz fazilatlari va holatlari, imkoniyatlari, jismoniy va maʼnaviy kuchlari, yaʼni
oʻzini oʻzi qadrlashi hamdir . Inson shaxs sifatida oʻzini oʻzi baholaydigan mavjudotdir. Odamlar oʻzini, harakatlarini va munosabatlarini baholashi mumkin. Oʻz-oʻzini baholamasdan turib, hayotda oʻzini oʻzi belgilash qiyin va hatto imkonsizdir. Haqiqiy oʻzini oʻzi qadrlash oʻziga tanqidiy munosabatda boʻlish, oʻz imkoniyatlarini hayot talablariga doimiy ravishda moslashtirish, oʻz oldiga amalga oshirilishi mumkin boʻlgan maqsadlarni mustaqil ravishda qoʻyish qobiliyati, oʻz fikrlari va uning natijalarini qatʼiy baholash, ilgari surilgan maqsadlarni sinchkovlik bilan tekshirishni oʻz ichiga oladi. Haqiqiy oʻz-oʻzini baholash insonning qadr-qimmatini saqlab qoladi va unga maʼnaviy qoniqish hissini beradi. Oʻziga nisbatan adekvat yoki notoʻgʻri munosabat oʻziga nisbatan oqilona ishonchni taʼminlaydigan ruhning uygʻunligiga yoki doimiy ziddiyatga olib keladi, baʼzida odamni nevrotik holatga ham olib keladi.
Oʻz-oʻzini hurmat qilish darajalari
Psixologiyada oʻz-oʻzini baholash barqaror va beqaror.
Boshqalarning eʼtibori
Amerikalik yozuvchi Robert Grinning soʻzlariga koʻra, oʻz-oʻzini baholash koʻp jihatdan boshqalarning eʼtiboriga bogʻliq. Grinning taʼkidlashicha, boshqalarning eʼtiborini qozonish uchun odamlar hattoki, jinoyat yoki oʻz joniga qasd qilishgacha deyarli hamma narsaga tayyor. U, shuningdek, deyarli har bir harakatning zamirida boshqa birovning eʼtiboriga boʻlgan ehtiyoj borligini taʼkidlaydi .
Adabiyot
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
O‘z-o‘zini baholash — bu shaxsning o‘z qobiliyatlari, xulq-atvori, bilimlari va hissiy holati haqida mustaqil ravishda fikr yuritishi va o‘zini tahlil qilishi jarayonidir. Bu jarayon yordamida inson o‘z kuchli va zaif tomonlarini aniqlaydi, o‘zini yanada rivojlantirish va takomillashtirish uchun imkoniyatlar yaratadi.
O‘z-o‘zini baholashning turlari:
- Kasbiy o‘z-o‘zini baholash – ish joyida yoki kasbiy faoliyatda o‘z ishini, malakalarini va ko‘nikmalarini baholash.
- Shaxsiy o‘z-o‘zini baholash – o‘z xarakteri, munosabatlari, hissiyotlari va qadriyatlari haqida fikr yuritish.
- Ta'limiy o‘z-o‘zini baholash – o‘quv jarayonida o‘z bilim darajasi, o‘rganish uslubi va natijalarini tahlil qilish.
O‘z-o‘zini baholashning ahamiyati:
- O‘z-o‘zini rivojlantirishga yordam beradi, chunki kamchiliklarni aniqlab, ularni bartaraf etish mumkin bo‘ladi.
- O‘ziga bo‘lgan ishonchni oshiradi, chunki inson o‘z kuchlarini va imkoniyatlarini yaxshiroq tushunadi.
- Qaror qabul qilish jarayonida qo‘llaniladi, chunki o‘z imkoniyatlari va cheklovlarini bilish to‘g‘ri yo‘l tutishga yordam beradi.
- Stress va xavotirlarni kamaytiradi, chunki inson o‘z holatini yaxshiroq anglaydi va unga mosharakat qilishi mumkin.
O‘z-o‘zini baholash usullari:
- Refleksiya – o‘z tajribalarini va his-tuyg‘ularini tahlil qilish.
- Qog‘ozga yozish – kundalik yoki maxsus jurnalda o‘z fikr va his-tuyg‘ularini yozib borish.
- Savollarga javob berish – o‘zini baholash uchun maxsus savollarga javob berish, masalan: “Qayerda yaxshi natijalarga erishdim?”, “Nimalarni yaxshilash kerak?”.
- Feedback olish – boshqalarning fikr va mulohazalarini tinglash va solishtirish.
Natijada o‘z-o‘zini baholash odamga:
- Yanada ongli va mas’uliyatli hayot kechirishga yordam beradi.
- O‘qish, ish va shaxsiy hayotdagi muvaffaqiyatlarga erishishga ko‘maklashadi.
- O‘zgarishlarga ijobiy munosabatni shakllantiradi va moslashuvchanlikni oshiradi.
O‘z-o‘zini baholashni muntazam ravishda amalga oshirish har bir insonning shaxsiy va kasbiy o‘sishida muhim o‘rin tutadi.