O`zbekiston FA Starodubsev nomidagi Fizika texnika instituti
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Starodubsev nomidagi Fizika texnika instituti — fizika va texnikaning ayrim sohalari boʻyicha ilmiy tadqiqotlar ishlari olib boradigan ilmiy muassasa. SSSR Fanlar akademiyasi Oʻzbekiston filialining Fizikatexnika laboratoriya. asosida 1943-yil tashkil etilgan. 1967-yildan uning asoschilaridan biri SV. Starodubsev nomi bilan atalgan. Institutdagi yoʻnalishlar va laboratoriya.lar asosida 1956-yilda Yadro fizikasi instituti, 1967-yilda Elektronika instituti va 1993-yilda Materialshunoslik instituti tashkil qilinib, undan ajralib chiqqan. Institutdagi 10 ilmiy laboratoriya.da 4 yoʻnalish — yuqori energiyalar va kosmik nurlar fizikasi, yarimoʻtkazgichlar fizikasi, qattiq jismlar fizikasi va quyosh energiyasidan foydalanish muammolari boʻyicha ilmiy tadqiqotlar ishlari olib boriladi. Institutda yuqori energiyalar va kosmik nurlar fizikasi sohasida — atmosferadagi elektronyadro jalalari kashf qilindi hamda ularning xususiyatlari oʻrganildi. Protonlarning yadroda kogerent difraksion dissotsiatsiyasi hodisasi jahonda birinchi boʻlib aniqlandi.
Yarim oʻtkazgichlar fizikasi sohasida — kondensirlangan qattiq materiallarda charchashdan shikastlanish boshlangʻich jarayenlarining qanday kechishi jahonda birinchi boʻlib oʻrganildi. Yarimoʻtkazgich xossasiga ega boʻlgan qattiq eritmalarning bir necha turi hosil qilindi va fizikaviy xossalari oʻrganildi. Oʻta yuksak chastota (OʻYUCH)li diodlar, yarimoʻtkazgichlarda tez kechadigan elektron jarayonlarni oʻrganish uchun moʻljallangan asboblar, tasvirni uzatuvchi fotodiod matritsalar, kremniy, litiyli detektor, yogʻdu diodlari, tenzodatchiklar va boshqa asboblar ishlab chiqildi.
Qattiq jismlar nazariyasi boʻyicha — galayonlanish nazariyasining variatsion uslubi rivojlantirildi va birinchi marta muayyan toʻlqinli optik solitonlar taʼsirlashuvlari hamda fluktuatsiyalar taʼsiridagi solitonlar dinamikasini oʻrganishga tatbiq qilindi. Fizika-texnika institutii.da quyosh energiyasida foydalanish sohasida keng ilmiy tadqiqotlar ishlari olib boriladi (qarang Geliotexnika, Gelioqurilma). Stirling dvigateli asosida ishlovchi quyosh energetika qurilmalari modullarining tajribaviy nusxalari yaratildi. Institutda 1965-yildan beri "Geliotexnika" jurnali nashr etiladi.
Institutda har yili 10 dan ortiq Xalqaro grantlar va shartnomalar boʻyicha ilmiy izlanishlar olib boriladi. Institut qoshida hamma 4 yoʻnalish boʻyicha aspirantura va 2 yoʻnalish boʻyicha doktorantura, doktorlik ilmiy darajasi berish huquqiga ega boʻlgan 2 ixtisoslashtirilgan kengash mavjud. Institutda 5 Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik 17 fan doktori va 35 fan nomzodi faoliyat koʻrsatadi (2004). Institut faoliyati G.M.Avakyans, E.Adirovin, S.K.Azimov, U.O.Oripov, M.S.Saidov, S.V.Starodubsev, SU.Umarov, Gʻ.Yo.Umarov va boshqa olimlar nomi bilan bogʻliq.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
O‘zbekiston FA Starodubsev nomidagi Fizika-texnika instituti O‘zbekiston Fanlar akademiyasiga qarashli ilmiy-tadqiqot muassasasidir. Institut asosan fizika va texnika yo‘nalishlarida fundamental va amaliy ilmiy tadqiqotlar olib boradi. U haqida quyida batafsil ma'lumot beraman:
Ta'rifi va asosiy faoliyati
Starodubsev nomidagi Fizika-texnika instituti O‘zbekiston Fanlar akademiyasi tarkibida faoliyat yuritadi. Institut ilmiy jamoasi atom fizikasi, yarimo‘tkazgich materiallari, nurlanish fizikasiga oid tadqiqotlar bilan shug‘ullanadi. Shuningdek, yangi materiallar yaratish, ularning xususiyatlarini o‘rganish va sanoatga tatbiq etish yo‘nalishlarida ishlaydi.
Tarixiy ma'lumot
Institut O‘zbekiston ilm-fan rivojida muhim o‘rin tutgan muassasadir. U ko‘plab mamlakatdagi ilmiy markazlar bilan hamkorlik qilib, o‘z faoliyatini rivojlantirib bormoqda. Institut nomi Starodubsev olimi sharafiga berilgan bo‘lib, u fizikaga katta hissa qo‘shgan olimlardan biridir.
Asosiy tadqiqot yo‘nalishlari
- Atom va molekulyar fizika
- Yangi yarimo‘tkazgich materiallar va qurilmalar
- Nurlanish fizikasi va uning texnik qo‘llanmalari
- Kriyogenika va supero‘tkazuvchilik
- Nano-texnologiyalar va materialshunoslik
Ilmiy infratuzilma
Institutda zamonaviy laboratoriyalar, ilmiy uskunalar va superkompyuter markazlari mavjud. Bu tadqiqotlarga yuqori texnologik yordam beradi. Shuningdek, institut yosh tadqiqotchilar tayyorlash, ilmiy anjumanlar o‘tkazish va xalqaro ilmiy aloqalarni rivojlantirish bilan shug‘ullanadi.
Ilmiy va jamiyatga ta'siri
Starodubsev nomidagi Fizika-texnika instituti O‘zbekiston Respublikasining ilmiy kuchlarini birlashtiradi, respublikada ilm-fan rivoji, yangi texnologiyalarni joriy etishda muhim rol o‘ynaydi. Institut ishlab chiqargan natijalar sanoat, energetika, tibbiyot va boshqa sohalarda qo‘llaniladi.
Qo‘shimcha ma'lumot
Institut haqida keng ma'lumotni O‘zbekiston Fanlar akademiyasi rasmiy sayti yoki instituting rasmiy resurslaridan olishingiz mumkin. Bu muassasa sifatli ilmiy-tadqiqot ishlari bilan respublikada va mintaqada tanilgan.
Agar institutning aniq manzili, rahbari, yoki hozirgi faoliyati haqida batafsil ma'lumot kerak bo‘lsa, iltimos bildirishingiz mumkin.