O'zbekiston FA O. S. Sodiqov nomidagi bioorganik kimyo instituti

Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi O. S. Sodiqov nomidagi bioorganik kimyo instituti — ilmiy tadqiqotlar muassasasi. 1977-yilda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi tarkibidagi bioorganik kimyo boʻlimi (1973) negizida tashkil etilgan. Institutga asoschisi akademik O.S. Sodiqov nomi qoʻyilgan. Institutning asosiy fundamental ilmiy yoʻnalishi hayvon va oʻsimliklar organizmidagi bioorganik kimyo jarayonlarini, yaʼni yuqori va quyi molekulyar tabiatga ega boʻlgan biologik faol moddalarning strukturafunksional bogʻliqligini oʻrganish, hayvon va oʻsimliklardan ajratib olingan ikkilamchi mahsulotlarni qayta ishlashning jahon standartlariga moye keladigan yangi texnologiyalarini hamda oʻsimliklarni himoya qiluvchi ekologik toza vositalarni olish ustida tadqiqotlar olib borishdan iborat. Institutda olib borilgan yuqori va quyi molekulyar bioregulyatorlarni kompleks tadqiq etish natijasida zaharli jonivorlar zaharidan 50 dan ortiq biologik faol oqsil va peptidlar ajratib olindi, ulardan 15 dan ortigʻining kimyoviy tuzilishi va taʼsir mexanizmi oʻrganildi. Gʻoʻzadan fitogormonlarning reseptorlari ajratib olindi va fizikkimyoviy xossalari oʻrganildi, ularning paxta bargini toʻkishdagi regulyatorlik roli isbotlandi. Natijada gʻoʻza defoliatsiyasida roʻy beradigan jarayonning molekulyar mexanizmi koʻrsatildi va defoliatsiyalovchi hamda oʻsishni tezlashtiruvchi faollikka ega boʻlgan birikmalarni tanlash koʻrsatkichlari ishlab chiqildi. Gʻoʻza oʻsishi jarayonida organizm ferment sistemalarining paxta tolasi hosil boʻlishidagi roli oʻrganildi va sellyuloza biosintezi jarayonining molekulyar mexanizmi isbotlandi. Oʻsimliklar zararkunanda hasharotlari feromonlarining tuzilishi, funksiyasi oʻrganilib, ularni sintetik usulda olish yoʻllari ishlab chiqildi. Tabiiy biologik faol modda — gossipolning polimorf modifikatsiyali komplekslar hosil qilishi birinchi boʻlib isbotlandi va uning asosida 20 dan ortiq yangi dorilar, biologik faol moddalar asosida esa 30 dan ortik, dori preparatlari olindi. Bulardan viruslarga qarshi ishlatiladigan "3% gossipol linimenti", immunomodulyator "Timoptin", qon toʻxtatuvchi "Lagoden", xlamidiyga qarshi qoʻllaniladigan "Gozalidon", ultratovush yordamida tashhis qoʻyishda ishlatiladigan dorivor vosita "Polijel" va boshqa institutning tajriba sinov bazasida ishlab chiqarilmoqda va amaliyotda qoʻllanilmoqda. 10 ga yaqin dori preparatlari (nitrotsel, ragosin, mebavin, safinol, bakagin va boshqalar) tibbiyotda qoʻllash uchun sinovdan oʻtmoqda. Jahon andozalariga moye keladigan paxta moyini va kam gossipolli paxta kunjarasini olish texnologiyasi ishlab chiqilib, Oʻzbekiston Respublikasining koʻpchilik yogʻmoy ekstraksiya zavodlarida litsenziya asosida qoʻllanilmoqda. Institutda 10 laboratoriya. va ularda 200 ortiq xodim ishlaydi, shulardan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi 3 akademik (A.A. Abduvahobov, T.F. Oripov, Sh.I. Solihov), 19 fan doktori, 35 fan nomzodi faoliyat koʻrsatadi (2000). Institut xodimlarining 3 ilmiy ishi Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofotiga (O.S. Sodiqov, X.A. Aslonov, A.I. Ismoilov, O.E. Eshboyev, S.X. Nosirov, A.K. Karimjonov, Z.B. Rahimjonov) sazovor boʻlgan.

Yana q.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi Olim Sulton Sodiqov nomidagi Bioorganik Kimyo Instituti – bu O‘zbekistonda faoliyat yurituvchi yetakchi ilmiy-tadqiqot muassasalaridan biri bo‘lib, bioorganik kimyo sohasida ilmiy izlanishlar olib boradi. Institut mamlakatda biologik faol organik birikmalarni sintez qilish, ularning molekulyar tuzilishini o‘rganish va biologik jarayonlardagi rolini tadqiq qilish bilan shug‘ullanadi.

Institut haqida umumiy ma’lumot:

Nomi: O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi Olim Sulton Sodiqov nomidagi Bioorganik Kimyo Instituti
Joylashuvi: Toshkent shahrida joylashgan.
Faoliyat yo‘nalishlari: Bioorganik kimyo, tibbiyot kimyosi, farmatsevtika kimyosi, tabiiy birikmalar kimyosi, yangi biologik faol modda va preparatlarni sintez qilish.
Tarixi: Institut nomi olim O.S. Sodiqov sharafiga berilgan, u bioorganik kimyoda yirik mutaxassis hisoblanadi, uning ilmiy merosi institutda davom ettirilmoqda va rivojlanmoqda.
Ma’lumoti: Institutda yuqori malakali ilmiy xodimlar, doktorlar va nomzodlar ishlaydi, ular bioorganik kimyo bo‘yicha fundamental va amaliy tadqiqotlar olib boradi.

Asosiy faoliyat yo‘nalishlari:

Bioorganik birikmalarni sintez qilish: Tabiatda uchraydigan va sun’iy yo‘l bilan yaratilgan organik birikmalarni kimyoviy usullar yordamida sintez qilish.
Molekulyar biologiya va biokimyo: Molekulyar darajada biologik jarayonlarni o‘rganish, fermentlar va genetik kod kabi sohalarda tadqiqotlar olib borish.
Farmatsevtika preparatlari ishlab chiqish: Yangi dori vositalarini yaratish va ularning samaradorligini oshirish, biologik faol moddalarning kimyoviy xususiyatlarini o‘rganish.
Tabiiy moddalarning kimyoviy tarkibini o‘rganish: O‘zbekiston va boshqa hududlarda o‘rganilgan tabiiy o‘simlik va hayvonot moddalari kimyosini o‘rganish.
Biotexnologiyalarni rivojlantirish: Bioorganik kimyo institutining biotexnologiya sohasidagi ishlari yangi innovatsion usullarni yaratishga xizmat qiladi.

Ilmiy va amaliy ahamiyati:

Institutning tadqiqotlari O‘zbekistonning qishloq xo‘jaligi, farmatsevtika sohalarida innovatsion rivojlanishiga xizmat qiladi, shuningdek, xalqaro ilmiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi tarkibidagi ushbu institut yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash va mamlakat ilm-fanini yanada rivojlantirishga katta hissa qo‘shmoqdadir.

Qo‘shimcha ma’lumot:

Agar siz institut haqida yanada batafsil ma’lumot olishni istasangiz, rasmiy veb-sayt yoki O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi saytiga murojaat qilishingiz mumkin. Shuningdek, institutda o‘tkazilayotgan ilmiy konferensiyalar, boshqarilayotgan loyihalar va nashr etilgan ilmiy ishlar haqida ma’lumotlar mavjud.

Agar xohlasangiz, institutning aniq strukturasini, ilmiy yo‘nalishlarini yoki yetakchi olimlari haqida ham ma’lumot berishim mumkin.