O`zbek Diviziyalari
Oʻzbek diviziyalari — Ikkinchi jahon urushi davrida Oʻzbekistonda tuzilgan milliy harbiy qoʻshilmalar. Davlat mudofaa qoʻmitasi 1941-yil 16iyulda "Mudofaa xalq komissarligi va Harbiydengiz floti tizimida zahiralar tayyorlash toʻgʻrisida" qaror qabul qilgan. Shunga binoan, Oʻzbekiston KP (b) MK ning 5plenumida milliy oʻzbek harbiy qoʻshilmalarini tuzish haqidagi masala maxsus koʻrib chiqilgan va tegishli tadbirlar belgilangan. 1941-yil oxiri — 1942-yil martigacha bir necha oʻqchi va otliq askarlar diviziyalari tashkil etilgan. Bu diviziyalar uchun qisqa muddat ichida komandirlar, siyosiy xodimlar, meditsina xodimlari, mexaniklar, sapyorlar va boshqalar toʻplangan. Oʻzbek diviziyalari, asosan, front uchun belgilangan ishlab chiqarish rejasidan oshiqcha tayyorlanayotgan qurolyarogʻ va asbobanjomlar bilan taʼminlangan. Kiyimkechaklarni korxonalar, kzlar, turli artellar tayyorlab bergan. Yangidan tuzilgan Oʻzbek diviziyalari Mudofaa xalq komissarligi ixtiyoriga oʻtkazilgan. Oʻzbek diviziyalari turli frontlarda jasorat koʻrsatgan.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
O‘zbek Diviziyalari haqida batafsil ma’lumot:
O‘zbekistonda “diviziya” atamasi asosan harbiy termin bo‘lib, unda harbiy birliklarning muayyan bir darajada tartiblangan va tashkil topgan qismlarini ifodalaydi. Diviziya — bu armiyada katta harbiy birlik bo‘lib, odatda bir nechta polklardan tashkil topadi va harbiy operatsiyalarni bajarish uchun mustaqil ishlash qobiliyatiga ega.
O‘zbekiston Qurolli Kuchlaridagi Diviziyalar
O‘zbekistonda qurolli kuchlar tashkil etilganidan so‘ng, mamlakat mustaqillikka erishganidan keyin o‘zining harbiy tizimini rivojlantirishga kirishdi. O‘zbekiston Qurolli Kuchlari quyidagicha tuzilgan:
-
Qo‘shinlar Turi va Bo‘linmalari:
- Qo‘shinlar Sartiyasi (Piyoda qo‘shinlari)
- Tank qo‘shinlari
- Artileriya
- Havo hujumidan mudofaa qo‘shinlari
- Maxsus kuchlar va boshqalar
-
Diviziyalar:
O‘zbekistonda an’anaviy tarzda katta diviziya birliklari 1990-yillarda mavjud bo‘lgan, biroq keyinchalik qurolli kuchlar tizimi optimallashtirilib, ko‘proq brigada shaklidagi kichikroq, biroq ko‘proq moslashuvchan harbiy birliklar shakllantirildi.
-
Tarixiy kontekst:
Sovet Ittifoqi davrida O‘zbekistonda bir nechta sovet harbiy birliklari, jumladan diviziyalar joylashgan edi. Mustaqillikdan so‘ng, ushbu birliklarning faoliyati O‘zbekiston mudofaa islohoti doirasida qayta tashkil qilindi.
Diviziyaning tarkibi va vazifalari
- Diviziya odatda uch yoki to‘rt batalyondan iborat bo‘ladi, ular o‘z ichiga piyoda, tank, artilleriya va boshqa qo‘shin turlarini olishi mumkin.
- Harbiy strategiyada diviziyalar maydon harbiy operatsiyalarida asosiy harakat birliklari hisoblanadi.
- O‘zbekistonda hozirgi kunda ko‘proq brigada tizimi o‘zlashtirilgan bo‘lsa-da, diviziya miqyosida harbiy birliklar hali ham tarixiy va ilmiy ma’lumotlarda ko‘rsatiladi.
Mustaqil O‘zbekiston Qurolli Kuchlarining tashkiloti
- O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari 1992-yil tashkil etilgan.
- Qurolli kuchlarda brigada, batalyon, polk darajasidagi birliklar ishlab chiqilgan.
- Diviziyalar bosqichma-bosqich brigadalarga aylantirilib, operativ qulaylik va tezlik oshirildi.
Xulosa
O‘zbek qurolli kuchlarida diviziyalar tushunchasi asosan tarixiy va harbiy ilmiy nuqtai nazardan mavjud. Zamonaviy O‘zbekiston harbiy tashkilotida asosiy birlik shakli brigada hisoblanadi, chunki brigadalar ko‘proq harakatlarga tez va samarali moslashadi. Biroq, diviziyalar qaytarilishi yoki kengaytirilishi ehtimoli bo‘lgan holda, ular qo‘shimcha tadqiqotlar va strategik qarorlar asosida qayta tiklanishi mumkin.
Agar O‘zbekiston Qurolli Kuchlarining aniq diviziyalari, ularning joylashuvi yoki tarkibi haqida yanada qo‘shimcha ma’lumot kerak bo‘lsa, shu mavzu bo‘yicha rasmiy mudofaa manbalaridan yoki harbiy tarix kitoblaridan foydalanish tavsiya qilinadi.