Oʻrmon-dasht zonalari
Oʻrmon-dasht zonalari — moʻʼtadil va subtropik mintaqalarda joylashgan tabiat zonalari. Bu zonalar tabiiy landshaftida oʻrmonlar bilan dashtlar almashinib keladi. Moʻʼtadil mintaqalarda materiklar ichki qismida keng maydonlarni egallagan. Yevrosiyoda Dunayboʻyi pasttekisligidan Oltoy togʻlarigacha tutash zona hosil qiladi. Soʻngra Mongoliya va Uzoq Sharqda, Xitoyning shim,sharqida ham mavjud. Shimoliy Amerikaning Buyuk tekisliklari orqali 38° shahrik.gacha choʻzilgan. Bu zonalarda qish sovuq va qorli boʻladi. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi —2° dan —20° gacha, iyulniki 18° dan 25° gacha. Yogʻin miqdori 400– 1000 mm, koʻp qismi yoz oylariga toʻgʻri keladi. Tuproqlari xilmaxil. Usimliklari kichikkichik oʻrmonzorlar va dasht oʻtloqlaridan, hayvonot dunyosi oʻrmon va dasht hayvonlaridan iborat. Moʻʼtadil mintaqalarning Oʻrmon-dasht zonalariz.da keng bargli, igna bargli, mayda bargli oʻrmonli dashtlar va preriya zonalari mavjud. Subtropik mintaqalarning Oʻrmon-dasht zonalariz. Shimoliy Amerika va Janubiy Amerika subtropiklarida joylashgan. Afrikada va Avstraliyada ham ayrim joylarda Oʻrmon-dasht zonalariz. uchraydi. Janubiy Amerika Oʻrmon-dasht zonalariz.ning ichki oʻlkalari daraxtsiz savanna va pampa bilan band. Iqlimi subtropik mussonli, qishi iliq, yozi issiq. Eng sovuq oyning oʻrtacha temperaturasi 4—12°, eng issiq oyniki 20—24°, yogʻin miqdori 600–1200 mm. Oʻsimliklar vegetatsiyasi yil boʻyi davom etadi. Tuproqlari unumdor. Daraxt oʻsimliklari koʻproq daryo vodiylarida tarqalgan. Oʻrmon-dasht zonalariz. hududlaridan dehqonchilikda, baʼzi joylarda yaylov chorvachiligida foydalaniladi.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Oʻrmon-dasht zonalari — bu geografik hududlarning iqlim, tuproq, o‘simlik va hayvonot dunyosi xususiyatlariga ko‘ra ajralib turadigan tabiat zonalaridan biridir. Oʻrmon-dasht zonasi asosan oʻrmonlar va dashtlar aralashayotgan hududlarni ifodalaydi. Bu zonalar ko‘pincha o‘rmon va ochiq dasht ekotizimlarining geografik chegaralarida joylashgan boʻlib, ularning tabiiy sharoitlari oʻzaro uygʻunlashgan.
Oʻrmon-Dasht Zonasining Xususiyatlari
-
Joylashuvi:
- Odatda oʻrmon zonalari va dasht zonalari orasidagi oʻzaro chegarada joylashgan.
- Oʻrmon-dasht zonasi Yevroosiyo qit’asining koʻp joylarida, xususan, sharqiy Yevropada, Sibirning janubiy qismida va Shimoliy Amerikada uchraydi.
-
Iqlim:
- Mavsumiy o‘zgarishlar aniq seziladi.
- Qish va yoz fasllarining keskin farqlari mavjud.
- Yomg‘ir miqdori oʻrta darajada bo‘ladi, shu sababli bu hududda oʻrmon rivojlansa-da, dashtlarning kengligi ham sezilarli.
-
Tuproq:
- Tuproq tarkibi har xil bo‘lib, oʻrmon yerlari odatda qumloq yoki loyli tuproq bilan qoplanadi.
- Dashtlarda esa chuqur qatlamli va unumdor tuproqlar uchraydi.
-
O‘simliklar dunyosi:
- O‘rmon-dasht zonasida bargli va qozonli oʻrmon turlarining aralashmasi bor.
- Bu yerda daraxtlar, butalar, o'tloqlar birga yashaydi.
- Eng ko‘p tarqalgan daraxt turlari: qarag‘ay, chinor, eman, dumiqak, terak va boshqalar.
-
Hayvonot dunyosi:
- Turlicha hayvon turlarini o‘z ichiga oladi.
- Odatda yirik va mayda yovvoyi hayvonlar: tulki, ayiqlar, bo‘ri, quyon, burgut va boshqalarga boy.
-
Qishloq xo‘jaligi va foydalanilishi:
- Oʻrmon-dasht zonasida qishloq xo‘jaligi rivojlangan, ayniqsa chorvachilik va bog‘dorchilik.
- Shuningdek, oʻrmonlardan yog‘och, shamolnishin qurilishi uchun material sifatida foydalaniladi.
Oʻrmon-dasht zonalarining ahamiyati:
- Ekologik barqarorlikni ta’minlaydi.
- Ko‘plab biologik xilma-xillikka egadir.
- Odamlar uchun tabiiy resurslar manbai hisoblanadi.
Xulosa:
Oʻrmon-dasht zonalari tabiatning o‘ziga xos aralashmasi boʻlib, bu hududlarda oʻrmon va ochiq dasht elementlari uyg‘un yashaydi. Bu zonalarning rivojlanishi va muhofazasi ekologik muvozanatning saqlanishi uchun juda muhimdir.
Agar qo'shimcha ma'lumot kerak bo'lsa yoki boshqa tabiat zonalari haqida ham so'ramoqchi bo'lsangiz, mamnuniyat bilan yordam beraman!