Organizmning Reaktivligi

Organizmning reaktivligi - organizmning tashqi muhit taʼsiriga javoban hayot faoliyatini oʻzgartirib reaksiya koʻrsatishi. Yuksak hayvonlarda ravshanroq, nerv sistemasi oddiy tuzilgan organizmlarda kamroq bilinadi. Organizmning reaktivligi organizm genotipidan kelib chiqadi va turga xos belgi hisoblanadi. I. P. Pavlov oliy nerv faoliyati va uning tiplariga baho berishda "reaktivlik" terminini tatbiq etgan. Klinik tibbiyotda bemorning ahvoliga umumiy baho berishda Organizmning reaktivligi termini ishlatiladi. Ichki va yuqumli kasalliklar klinikasida, mas, pnevmoniya, sil, dizenteriya va boshqa kasalliklarning reaktiv (giperergik) va kam reaktiv (allergik, gipoergik) shakllari tafovut qilinadi. Tez, ogʻir oʻtadigan kasalliklarni reaktiv shakllarga, sust, bilinar-bilinmas oʻtadigan kasalliklarni esa kam reaktiv shakllarga kiritilgan.

Xirurgiyada jarohatning turlicha bitishi, sepsis, peritonit va boshqa kasalliklarning har xil oʻtishi Organizmning reaktivligining oʻzgarishiga bogʻliq. Jarohatning tez bitishi, bir talay qizil granulyasiya paydo boʻlishi, mukammal epiteliy rivojlanishi Organizmning reaktivligining yuksak darajada ekanligini koʻrsatadi.

Organizmning reaktivligining biologik (turga xos), guruhli va individual turlari bor. Hayvonlarning muayyan turiga xos fiziologik va patologik reaktivlikning eng harakterli xususiyatlari biologik reaktivlikka kiritiladi. Guruhli reaktivlik biologik reaktivlik asosida shakllanadi. Individual reaktivlik individ (shaxs)ning konstitutsiyasi, jinsi, yoshi, yashash sharoitiga bogʻliq. Bola oʻsgan sayin Organizmning reaktivligi takomillashib boradi.

Gʻoyat zararli omillar taʼsir etganda patologik reaktivlik roʻy beradi. Mas, homiladorlik toksikozlarining baʼzi shakllarida Organizmning reaktivligi allergik tipda oʻzgaradi. Patologik reaktivlik koʻpgina kasalliklar (revmatizm, gipertoniya kasalligi, bronxiol astma va boshqalar) patogenezida muhim rol oʻynaydi.Реактивлик шакллари. Реактивлик куйидаги шаклларда намоён булиши мумкин:

Кутарилган – гиперергия

Пасайган – гипергия

Ва гайри табиий холат – дизергия

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Organizmning reaktivligi – bu organizmning turli tashqi yoki ichki ta'sirlarga javob berish qobiliyatidir. Reaktivlik organizmning o‘z muhitiga moslashishi va tirik qolishi uchun muhim mexanizmdir. U organizmning stimullarga bo‘lgan javobini ifodalaydi va bu javoblar turli darajalarda — hujayra, to‘qima, organ va butun organizm darajasida namoyon bo‘lishi mumkin.

Organizmning reaktivligi haqida batafsil ma'lumot:

Reaktivlik turlari:
- Oddiy (oddiy reflekslar): Bu oddiy, avtomatik javoblar bo‘lib, ular nerv tizimi orqali tez va aniq amalga oshiriladi. Masalan, qo‘lga issiq narsa tegsa, darhol tortib olish.
- Shartli reaktivlik: Bu o‘rganilgan, tajriba asosida hosil bo‘lgan javoblar, masalan, Pavlov sharoitida o‘rgatilgan shartli reflekslar (oqimga tushganda og‘izda suv ajralishi).
- Mexanik va kimyoviy reaktivlik: Hujayra darajasida mexanik bosim yoki kimyoviy moddalar ta'sirida qanday javoblar yuzaga kelishini bildiradi.
Reaktivlikning biologik ahamiyati:

Organizmning reaktivligi uning hayotiy faoliyatining ajralmas qismi hisoblanadi. Tashqi muhitdagi o‘zgarishlarga munosabat bildirishi orqali organizm xavfsizligini ta’minlaydi, oziq-ovqat topish, ko‘payish, zararli omillardan himoyalanish imkonini beradi.
Reaktivlik mehanizmlari:
- Nerv tizimi: Tezkor va aniq javoblar uchun javobgar bo‘lib, sezgir organlar yordamida tashqi stimullarni qabul qiladi va ular asosida reflektor reaktsiyalarni boshqaradi.
- Gormon tizimi: Sekinroq, lekin uzoq muddatli javoblarni boshqaradi. Masalan, stress davrida adrenal gormonlar sintezi ko‘tariladi.
- Immun tizimi: Tana ichiga kirgan zararli mikroorganizmlar yoki moddalarga immun javob beradi.
Reaktivlik bilan bog‘liq tushunchalar:
- Adaptatsiya: Organizmnig reaktivligi natijasida yuzaga keladigan yangi sharoitlarga moslashish jarayoni.
- Tolerantlik: Organizmning ayrim ta’sirlarga chidamli bo‘lish darajasi.
- Refrakterlik: Stimulla javob berish vaqtinchalik kamayishi yoki yo‘qolishi.

Xulosa:

Organizmning reaktivligi uning hayot davomida yuzaga keladigan turli stimullarga tez va samarali javob berish qobiliyatidir. Bu qobiliyat organizmga atrof-muhit sharoitlarida muvaffaqiyatli yashash va ko‘payish imkoniyatini beradi. Reaktivlikning samarali ishlashi organizmning sog‘lom va barqaror faoliyat yuritishi uchun juda muhimdir.