Sun'iy intellekt javobi:
Oraban (yoki Oraban virusli gepatit) — bu gepatit viruslarining D turi (Hepatit D virus, HDV) tomonidan yuzaga keladigan jigar kasalligi. HDV virusli gepatit B bilan birga yoki unga qo'shilgan holda rivojlansa, og'irroq surunkali gepatit, surunkali gepatit B bilan birga gepatit D va jigar sirrozi (jigar to'qimasining faol bosqichi o'zgarganligi) yoki jigar saratoni rivojlanishiga olib keladi.
Orabanining asosiy xususiyatlari:
- Virus turi: Hepatit D virus (HDV), RNA turidagi virus.
- Yuqum manbai: Asosan qon va boshqa jigar infektsiyasi bor qon bilan bog'liq suyuqliklar orqali yuqadi.
- Yuqish yo'llari:
- Qon orqali (injektsiya, tibbiy asboblarni birgalikda ishlatish, qon quyish)
- Jinsiy yo'l bilan yuqishi mumkin
- Onadan bolaga tug'ruq vaqtida yuqishi mumkin
- Epideomiyologiyasi: HDV ko'pincha Gepatit B bilan birga uchraydi, chunki HDV faqat HBV (Gepatit B virus) mavjudligi bilan hujayraga kira oladi.
Kasallik alomatlari:
- Qorinning o'ng qismi og'rig'i
- Charchoq, holsizlik
- Ko‘krak osti qismida noqulaylik
- Ko‘z, terining sarg‘ayishi (sariqlik)
- Jigarning kattalashishi
- Ba'zan yuqori harorat va isitma alomatlari
Diagnostikasi:
- Qon tahlillarida HDVga qarshi antitanachalar aniqlanadi.
- Gepatit B va D virusining genetik materiallarini PCR usuli bilan aniqlash.
- Jigar faoliyatini tekshirish uchun qon tahlillari.
Davolash:
- Hozirda HDVga qarshi maxsus antiviral dori vositalari kam, biroq interferon terapiyasi ba'zida qo'llaniladi.
- Gepatit Bni davolash bo’yicha dori vositalari ham ishlatilishi mumkin.
- Jigarni himoya qilish, sog‘lom turmush tarzi va jigar uchun dori-darmonlar qabul qilish tavsiya etiladi.
- Jigar sirrozi yoki saraton rivojlanishining oldini olish uchun muntazam nazorat zarur.
Oldini olish:
- Gepatit B ga qarshi emlash HDV infeksiyasini ham oldini olishda samarali.
- Qon va qon mahsulotlarini infektsiyalardan tozalash
- Gigiena qoidalariga rioya qilish
- Spirtli ichimliklarni cheklash va xavfli odatlardan voz kechish
Oraban – og‘ir ko‘rinishlar berishi mumkin bo‘lgan jigar infeksiyasi bo‘lib, unga chalingan bemorlar doimiy tibbiy nazoratda bo‘lishi zarur. Bu kasallik vaqtida tashxislanib davolanmasa, jigar o‘limi yoki saratoniga olib kelishi mumkin. Shuning uchun ham erta aniqlash va oldini olish choralariga alohida ahamiyat berish muhimdir.