Oqtov seriyasi
Oqtov seriyasi - Janubiy Oʻzbekiston paleotsen yotqiziqlaridagi stratigrafik birlik. O.M. Akramxoʻjayev va M. Egamberdiyevlar tomonidan ajratilgan. Oqjar (quyi paleotsen) va Buxoro (oʻrta va yuqori paleotsen) qatlamlarini oʻz ichiga oladi. Tarkibi takrorlanib katlamlashgan gips-angidrit, gʻovak oolit (yaxshi kollektor xususiyatiga ega) hamda foraminifera qoldiklariga boy dolomit va ohaktoshlardan iborat. Ostki paleotsen yotqiziqlarining eng katta kalinligi (Surxondaryo botiqligida) 150 m gacha boʻlib, baʼzi joylarda gips qatlami yoʻq, dolomit va ohaktoshlar esa kesimda 12–15 m gacha qisqarganligi ku-zatilgan. Organik qoldikdardan mollyus-kalar, mikrofaunadan faqat ostrakodalar uchraydi. Yuqori paleotsen karbo-nat-sulfatli, karbonat-terrigen va mergel-gilli yotqiziqlaridan iborat boʻlib, aniq ajralgan. Qalinligi 50– 193 m gacha. Baʼzi joylarda kaolinit tar-kibli karbonatsiz, orasida gʻurra shaklida joylashgan fosforit tanalari mavjud boʻlgan qalinligi 18–25 m gillar va 0,7 m gacha qalinlikda yonuvchi slanets qatlamlari uchraydi. Yuqori paleotsen yotqiziklarining umumiy kalinligi 70–210 m. Oqtov seriyasi qatlamlarining umumiy qalinligi 40–50 m dan 390 m gacha. Oqtov seriyasi katlamlari Tojikiston depressiyasi va Buxoro—Xiva oblastlarida ham keng tarqalgan. Surxondaryo havzasi Oqtov seriyasi qatlamlarida 6 kollektor, gorizont va bir necha neft konlari mavjud. Oqtov seriyasi stratigrafik ahamiyatga ega.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Oqtov seriyasi haqida batafsil ma'lumot:
Oqtov seriyasi — O‘zbekiston va Markaziy Osiyoda keng tarqalgan neft-gaz geologik stratigrafik seriyalardan biri bo‘lib, asosan karbonatli jinslar va ba’zan qum-tosh va gil jinslar qatlamlaridan tashkil topgan. Bu seriyaning nomi Oqtov maydonidan olingan bo‘lib, u O‘zbekistonning shimoliy-qismida joylashgan va tattim neft-gaz resurslari bo‘yicha muhim hudud hisoblanadi.
Oqtov seriyasining geologik xususiyatlari:
- Yoshi: Odatda Oqtov seriyasi Trias va Yura davrlariga tegishli hisoblanadi, ya’ni taxminan 200–150 million yil oldingi geologik davr.
- Tarkibi: Seriya karbonatli jinslardan (kalker, dolomit) iborat bo‘lib, ular orasida turli darajadagi arenit, aleurit va gil jins qatlamlari ham mavjud.
- Muhimligi: Oqtov seriyasi neft va gaz konlari uchun muhim rezervuar hisoblanadi. Bu seriyada uglevodorodlar yig‘ilishining yaxshi shart-sharoitlari mavjud — yuqori porozlik va permeerlikka ega jinslar ko‘p uchraydi.
- Geografik joylashuvi: O‘zbekistonning shimoli-g‘arbiy qismida, ayniqsa Farg‘ona vodiysi va uning atrofida keng tarqalgan.
Ilmiy va amaliy ahamiyati:
- Oqtov seriyasi bo‘yicha olib borilgan geologik tadqiqotlar yordamida neft gaz konlarini aniqlash, ularning hajmini baholash mumkin.
- Bu seriya bo‘yicha qazilma ishlanmalar Markaziy Osiyoda energetika sanoatining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi.
- Seriya jinslari ichidagi mikrofosillalar yordamida geologik yoshi va xona sharoitlari haqida ma'lumot olish mumkin.
Xulosa:
Oqtov seriyasi Markaziy Osiyoda neft-gaz sanoati uchun asosiy geologik qatlamlardan biri bo‘lib, uning o‘rganilishi va chuqur tahlili bu hududdagi geologik va iqtisodiy imkoniyatlarni yanada oshirishga xizmat qiladi.
Agar sizga Oqtov seriyasining ayrim jihatlari — masalan, aniq geografik joylashuvi yoki uning geologik tuzilishi haqida undan ham ko‘proq ma’lumot kerak bo‘lsa, so‘rashingiz mumkin!