Oq Qo‘yunlilar




Oq qoʻyunli , oq qoʻyunlilar, oq qoʻyli — 1) turk-oʻgʻuz qabilalarining Dajla daryosining yuqori oqimi boʻylarida 14—15-asrlarda tashkil topgan birlashmasi; 2) ushbu birlashmaga rahbarlik qilgan yetakchi qabila — boyondurlardan chiqqan sulola; 3) aynan shu birlashma tomonidan 15-asr boshida barpo etilgan davlat. Uzun Hasan davrida (1453—78) Oq qoʻyunli oʻzlarining asosiy dushmanlari — Krra koʻyunlilar davlatini tor-mor etganlar (1468). Armaniston, Ozarbayjon, arab Iroqi va Gʻarbiy Eronni egallab, Tabriz shahrini poytaxt qilishgan. Uzun Hasan Usmonli turk saltanati bilan muvaffaqiyatsiz urushlar olib borgan. Shuningdek, Gruziya bilan ham urushgan (1477). 1489—97 yillarda soliq islohoti oʻtkazishga harakat qilingan, lekin u mulkdorlarning qarshiligiga uchragani sababli natijasiz tugagan. 16-asr boshida Oq qoʻyunli davlati Ismoil /Safaviy boshchiligidagi kizilboshlilar tomonidan tor-mor etilgan; 4) oʻzbeklar va qoraqalpoqlar tarkibiga kirgan urugʻ nomi. Oq qoʻyunli etnonimi 20-asr boshlarigacha oʻzbek-qoʻngʻirotlar (qarang Qoʻngʻirot), shuningdek, Zarafshon vodiysida yashovchi qoraqalpokutr tarkibida saqlanib qolgan.

Manbalar






uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Oq Qo‘yunlilar — O‘rta asrlarning so‘nggi davrida va yangi vaqtlarning boshlarida Markaziy Osiyoda faol bo‘lgan turkiy qabilalar birlashmasi yoki boshqacha aytganda, etnik-siyosiy guruh. Oq Qo‘yunlilar nomi ko‘pincha qo‘yunchoq yoki qo‘yunli qabilalari bilan bog‘liq bo‘lib, ular hayvon boqish, xususan, qo‘y chorvachiligi bilan shug‘ullangan.

Tarixi va kelib chiqishi

Oq Qo‘yunlilar ko‘plab turkiy qabilalardan tashkil topgan bo‘lib, ularga asosiy turkiy qaroqchilar qismida qaraladi. Ularning nomi "Oq" so‘zi, ya’ni "oq" yoki "oq rang" bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin, bu esa ularning kiyimlari yoki qabilaviy ramzlari bilan bog‘liq bo‘ladi. Qo‘yunlar esa ularning bosh hayvonlaridan biri bo‘lib, bu nom etnik guruhning asosiy hayvonchilik qismi sifatida tanilganligini ko‘rsatadi.

Oq Qo‘yunlilar hududi asosan hozirgi O‘zbekiston, Qozog‘iston va Tojikistonning ayrim hududlarini o‘z ichiga olgan. Ular ko‘pincha qishloq xo‘jaligi va chorvachilik bilan mashg‘ul bo‘lgan. Bu qabilalar o‘zaro ittifoq va urushlarda qatnashgan, shuningdek, hududiy hokimiyat uchun kurashgan.

Ijtimoiy va madaniy hayoti

Oq Qo‘yunlilar ham an’anaviy turkiy qabilalar kabi ota-bobolar tomonidan shakllangan ijtimoiy tuzilishga ega edi. Ularning jamiyati urug‘-qabilalarga bo‘lingan bo‘lib, qabilalar ustasi yoki boshliq tomonidan boshqarilgan. Madaniyatlari og‘zaki an’analar, qo‘shiqlar, ertaklar va dostonlarga boy bo‘lgan.

Chorvachilik ularning asosiysi bo‘lib, ayniqsa qo‘y boqish katta ahamiyatga ega edi. Shuningdek, ular otminanda hayot kechirgan, ya’ni yaylovlardan ko‘chmanchi tarzda foydalanishgan.

Zamonaviy izlari

Bugungi kunda Oq Qo‘yunlilar nomidan to‘g‘ridan-to‘g‘ri ishlatilmaydigan bo‘lsa-da, ularning avlodlari turli turkiy xalqlar tarkibida saqlanib qolgan. Ularning tarixi va madaniyati Markaziy Osiyo xalqlari madaniyatining muhim qismi hisoblanadi.

Agar sizga Oq Qo‘yunlilar haqida yanada batafsilroq ma'lumot kerak bo‘lsa, iltimos, aniq davr yoki hududni ko‘rsating, shunda men qo‘shimcha ma'lumotlarni taqdim eta olaman.



Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj
Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish

Uzpedia.uz