Oq Qo'yunli
Oq qoʻyunli , oq qoʻyunlilar, oq qoʻyli — 1) turk-oʻgʻuz qabilalarining Dajla daryosining yuqori oqimi boʻylarida 14—15-asrlarda tashkil topgan birlashmasi; 2) ushbu birlashmaga rahbarlik qilgan yetakchi qabila — boyondurlardan chiqqan sulola; 3) aynan shu birlashma tomonidan 15-asr boshida barpo etilgan davlat. Uzun Hasan davrida (1453—78) Oq qoʻyunli oʻzlarining asosiy dushmanlari — Krra koʻyunlilar davlatini tor-mor etganlar (1468). Armaniston, Ozarbayjon, arab Iroqi va Gʻarbiy Eronni egallab, Tabriz shahrini poytaxt qilishgan. Uzun Hasan Usmonli turk saltanati bilan muvaffaqiyatsiz urushlar olib borgan. Shuningdek, Gruziya bilan ham urushgan (1477). 1489—97 yillarda soliq islohoti oʻtkazishga harakat qilingan, lekin u mulkdorlarning qarshiligiga uchragani sababli natijasiz tugagan. 16-asr boshida Oq qoʻyunli davlati Ismoil /Safaviy boshchiligidagi kizilboshlilar tomonidan tor-mor etilgan; 4) oʻzbeklar va qoraqalpoqlar tarkibiga kirgan urugʻ nomi. Oq qoʻyunli etnonimi 20-asr boshlarigacha oʻzbek-qoʻngʻirotlar (qarang Qoʻngʻirot), shuningdek, Zarafshon vodiysida yashovchi qoraqalpokutr tarkibida saqlanib qolgan.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Oq Qo‘yunli — bu O‘zbekiston hududida tarqalgan va asosan cho‘l va quruq iqlim sharoitlariga moslashgan qo‘y zotlaridan biridir. Ularning asosiy xususiyati — oq rangdagi jun va ularning moslashuvchanligi hisoblanadi. Quyida Oq Qo‘yunli haqida batafsil ma’lumot keltirilgan:
Umumiy tavsif
Oq Qo‘yunli zotining asosiy tanasi oq jun bilan qoplangan bo‘lib, u yumshoq, lekin mustahkam bo‘ladi. Bu zot asosan jun olish uchun yetishtiriladi, junlari yuqori sifatga ega, yumshoq va davomli bo‘ladi. Bundan tashqari, go‘shti ham ta’m jihatidan yaxshi baholanadi.
Tarixi va tarqalishi
Oq Qo‘yunli zotining kelib chiqishi asosan Markaziy Osiyo hududiga to‘g‘ri keladi. U yerda odamlar uzoq yillar davomida cho‘l sharoitlariga moslashgan qo‘ylarni seleksiya qilish orqali ushbu zotni shakllantirgan. Bugungi kunda O‘zbekistonning turli hududlarida, ayniqsa Buxoro, Navoiy, Xorazm va Qoraqalpog‘iston viloyatlarida uchraydi.
Fizik xususiyatlari
- Tanasi: o‘rtacha kattalikda, mustahkam va qattiq mustahkam bo‘lishi bilan ajralib turadi.
- Jun: asosan oq rangda, ba’zan ozroq krem ranggacha bo‘ladi.
- Qoshlar: erkaklarda ko‘pincha mo‘rt yoki katta, spiralka shaklidagi shoxlar bo‘ladi.
- Tovonlari: mustahkam va uzunchoq, cho‘l shartlariga moslashgan.
Parvarishlash va boquvchilik
Oq Qo‘yunli qo‘ylarini boqish uchun odatda ochiq maydonlar, cho‘l yoki yarim cho‘l hududlari mos keladi. Ular quruq va issiq iqlimga moslashgani uchun kamroq oziq-ovqat bilan ham yaxshi oziqlanishi mumkin. Bu zotning sog‘ligi mustahkam va u kamroq kasalliklarga chalinadi.
Mahsulotlar
- Jun: yuqori sifatli va yumshoq jun olinadi, u qo‘l mehnati sanoatida keng qo‘llaniladi.
- Go‘sht: mazali va foydali go‘sht hosil qiladi.
- Terilar: terilari charm sanoatida ishlatiladi.
Ahamiyati
Oq Qo‘yunli axi quruq Yerlar uchun juda mos bo‘lib, aholining iqtisodiyotida katta ahamiyatga ega. Bu zot qo'yib chiqarilishi, kam parvarish bilan ko‘p foyda olib keladi. Ular ekologik jihatdan ham uyg‘un bo‘lib, yerga zarar yetkazmaslik xususiyatiga ega.
Agar qo‘shimcha ma’lumot yoki boshqa qo‘y zotlari haqida bilmoqchi bo‘lsangiz, bemalol so‘rashingiz mumkin!