Oq Oʻrik
Oq oʻrik — ertapishar xoʻraki mahalliy oʻrik navi. Daraxti kuchli (balandligi 7,5 m oʻsadi. Chetdan changlanadi (Arzami, Koʻrsodiq navlari yaxshi changlovchi hisoblanadi). Mevasi oʻrtacha kattalikda, tukli vazni 30—40 g, rangi sariq, eti ti-gʻiz, mayin, sersuv, shirali. Iyun oyining 2-oʻn kunligida pishadi. Danagi oʻrtacha, magʻzi shirin. Mevasi tarkibida 11 — 16% qand, 0,6— 0,7% kislota, 16—20% quruq modda bor. Koʻchati oʻtqazilgandan keyin 5—6-yili hosil beradi. Tupidan 80–100 kg meva olinadi, mevasi yangiligida isteʼmol kilinadi, qoqi solinadi, murabbo tayyorlanadi. Sovuqqa chidamli. Toshkent va Fargʻona viloyatlarida koʻp ekiladi.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Oq o‘rik haqida ma’lumot
Oq o‘rik — bu o‘rikning maxsus navlaridan biri bo‘lib, uning mevasi odatda och sariqdan deyarli oq ranggacha bo‘ladi. Bu o‘rik turi asosan mevasining yorqin va nozik rangi, shirin ta’mi hamda yaxshi hidga ega bo‘lishi bilan mashhur. Oq o‘rik o‘zining noyob ko‘rinishi va mazasi sababli bog‘dorchilikda va bozor savdosida yuqori talabga ega.
Tarixi va tarqalishi
Oq o‘rik asosan Markaziy Osiyoda, xususan O‘zbekiston, Qozog‘iston va Tojikiston hududlarida keng tarqalgan. U ko‘p yillar davomida mahalliy dehqonlar tomonidan seleksiya yo‘li bilan rivojlantirilib, har xil iqlim sharoitlariga moslashgan.
Tashqi ko‘rinishi
- Meva: Mevalari o‘rtacha kattalikda yoki biroz kattaroq bo‘lib, terisi ingichka va silliq.
- Rang: Meva rangi odatda och sariqdan deyarli oq ranggacha bo‘ladi, bu o‘rikni boshqa navlardan ajratib turadi.
- Terining qalinligi: Oq o‘rik terisi biroz yupqaroq, ammo meva hosildorligini kamaytirmasdan, mevaning saqlanish muddatini yaxshilaydi.
Ta’m va foydali xususiyatlari
- Ta’mi: Oq o‘rikning ta’mi juda shirin, kamdan-kam holda nordonlik yoki achchiqlik seziladi. Bu uni to‘g‘ridan-to‘g‘ri iste’mol qilish uchun juda qulay qiladi.
- Hid: Meva o‘ziga xos, yoqimli va iliq hidi bilan ajralib turadi.
- Foydali moddalari: Oq o‘rik ko‘p miqdorda vitamin C, A vitamini, antioksidantlar va tolalarga ega. Shuningdek, u immunitetni mustahkamlash, hazm jarayonini yaxshilash va teri salomatligini qo‘llab-quvvatlashda foydalidir.
Oq o‘rikning ekilishi va parvarishlash
- Tuproq: Oq o‘rik yaxshi drenajlangan va qumloq tuproqda yaxshi o‘sadi.
- Iqlim: Juda issiq va sovuq iqlimga nisbatan o‘rta chidamlilikka ega, ammo sovuqdan saqlash uchun maxsus choralar ko‘rilishi lozim.
- Sug‘orish: Meva hosilini ko‘paytirish uchun muntazam sug‘orish zarur, ayniqsa o‘rik aparish davrida.
- Kasalliklar va zararkunandalar: Oq o‘rik boshqa o‘rik navlari kabi ba’zi kasalliklar (masalan, qo‘ng‘ir dog‘lar, o‘rik karashi) va hasharotlar bilan zararlanishi mumkin. Shuning uchun muntazam nazorat va oqilona himoya choralari talab etiladi.
Foydalanish sohalari
- To‘g‘ridan-to‘g‘ri iste’mol: Meva yangi holatda yeyiladi, ayniqsa yoz oylarida salqin ichimliklar bilan yaxshi ketadi.
- Quritish: Oq o‘rik quritilib, quruq mevalar sifatida ham foydalaniladi.
- Shirinliklar tayyorlash: Murabbolar, kompotlar, shirinliklar va pishiriqlarda keng qo‘llaniladi.
- Sanoat: Meva sharbatlari, konfiteriya mahsulotlari ishlab chiqarishda foydalaniladi.
Xulosa
Oq o‘rik o‘zining nozik rangi, shirin ta’mi va foydali xususiyatlari bilan bog‘dorchilikda juda qadrlanadi. U sog‘lom ovqatlanishni targ‘ib qiluvchi meva sifatida ko‘plab oilalarda va sanoat maydonida keng o‘rin olgan. Oq o‘rikni parvarishlashda e’tiborli bo‘lish, sug‘orish va zararkunandalardan himoya qilish muhim hisoblanadi.
Agar siz o‘z bog‘ingizda noyob va mazali o‘rik navi ekishni xohlasangiz, oq o‘rik juda yaxshi tanlov bo‘lishi mumkin.