Operatsion tizimi
Ishlatuv tizimi (yoki operatsion tizimi) — kompyuterning asosiy dasturidir va boshqa dasturlar uchun platformasi. Zamonaviy kompyuterlarda ishlatuv tizimi BIOSdan keyin yuklanadi.
Bosh ishlatuv tizimlari oilalari:
Ishlatuv tizimi — kompyuter programmalarining yigʻindisidir. Ishlatuv tizimi(Operatsionnaya sistema)kompyuter va foydalanuvchi orasidagi koʻprik boʻlib, u foydalanuvchi uchun kompyuterni ishlatishni osonlashtiradi. U barcha kompyuterdagi programmalarga va kompyuterning har xil qismlari(hardware: printer, disk oʻqiydigan, harddisk, matritsa)ga link yaratadi. Shunda kompyuterdagi bitta ikonkani bosib biron programmani ochish mumkin. Avvallari esa Ishlatuv tizimi buyruq oynalaridan iborat boʻlgan. U paytlar faqat oynada buyruqni yozib keyin programmani ochish mumkin boʻlgan. Hozirgi Ishlatuv tizimlari oson va qulayroq. Sichqonchani programma ikonkasiga olib borib bir yoki ikki marta bosish bilan programmani ochish mumkin.
Tarixi
Manbalar
Oʻqish uchun
Havolalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Operatsion tizimi nima?
Operatsion tizimi (OT) — bu kompyuterning apparat vositalari va dasturiy ta’minotlarini boshqaruvchi va foydalanuvchiga qulay ish muhitini yaratadigan asosiy dasturiy ta’minotdir. U kompyuter resurslarini (protsessor, xotira, disk, kirish-chiqish qurilmalari) boshqaradi va turli dasturlarni bajarilishiga imkon yaratadi.
Operatsion tizimining asosiy vazifalari:
- Resurslarni boshqarish: OT markaziy protsessor, xotira, disk va boshqa qurilmalarni boshqarib, ularni samarali taqsimlaydi.
- Foydalanuvchi bilan interfeys yaratish: OT foydalanuvchiga grafik muhit (masalan, Windows, macOS) yoki komandalar satrini taklif etadi.
- Fayl tizimini boshqarish: ma’lumotlar fayllarda saqlanadi va ularga kirish uchun fayl tizimini yaratadi.
- Jarayonlarni boshqarish: turli dasturlarni bir vaqtning o‘zida va to‘g‘ri tartibda bajarilishini ta’minlaydi.
- Xavfsizlik va ruxsatlarni boshqarish: foydalanuvchilar va dasturlarning ma’lumotlarga kirishini nazorat qiladi.
- Qurilmalar bilan muloqot qilish: klaviatura, sichqoncha, printer kabi qurilmalar bilan ishlashni ta’minlaydi.
Operatsion tizimning turlari:
- Bir vazifali va ko‘p vazifali tizimlar: bir vazifa yoki bir nechta vazifani bajaradi.
- Bir foydalanuvchili va ko‘p foydalanuvchili tizimlar: bitta yoki bir nechta foydalanuvchi uchun mo‘ljallangan.
- Offline va real vaqt tizimlari: real vaqt rejimida tezkor javob beradigan tizimlar.
Mashhur operatsion tizimlar:
- Windows (Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan)
- macOS (Apple kompaniyasi)
- Linux (ochiq manbali operatsion tizim)
- Android (mobil qurilmalar uchun)
- iOS (Apple smartfonlari uchun)
Xulosa qilib aytganda, operatsion tizimi kompyuter tizimining yuragi hisoblanadi va uning samarali ishlashi foydalanuvchining tajribasiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir ko‘rsatadi.