O'n Ikki Barmoq Ichak
Ingichka ichak - odam va umurtqali hayvonlar ichagining bir qismi; meʼda bilan yoʻgʻon ichak oraligʻida joylashgan. Ingichka ichak hazm yoʻlining eng uzun qismi; u meʼdaning oxirgi chiqish qismidan boshlanib, yoʻgʻon ichakning boshlangʻich qismigacha davom etadi; uz. 5–6 m. Ingichka ichak oʻn ikki barmoq ichak, och ichak va yonbosh ichakdan iborat. Oʻn ikki barmoq ichak Ingichka ichakning boshlangʻich qismi boʻlib, uz. 25—30 sm (taxminan 12 barmoq enicha), shakli taqaga oʻxshash. Oʻn ikki barmoq ichakdan och ichak boshlanib, Ingichka ichakning 2/5 qismini tashkil etadi. Och ichak yonbosh ichakka ulanib ketadi: u Ingichka ichakning 3/5 qismiga teng. Ingichka ichakdevorlari seroz, seroz osti, muskul, shilliq parda osti va shillik, pardadan iborat. Shilliq parda Ingichka ichakning eng ichki qavati boʻlib, burmalar hosil qilib joylashgan. Uning yuzasi juda koʻp vor-sinkalar bilan qoplangan; vorsinkalarda limfa va qon tomirlar hamda nervlar bor. Ingichka ichakning bu kavatida 4 mln. ga yaqin soʻrgʻichlar mavjud. Ovqat boʻtqasi meʼdadan oʻn ikki barmoq ichakka oʻtgach, meʼda osti bezi shirasi, jigardan ajralgan oʻt va ichak shiralari bilan aralashib shimilishga tayyor boʻladi va soʻrgʻichlar orqali qonga soʻriladi. Ingichka ichakning hamma qismida ichak shirasi ishlab chiqaradigan bezlar boʻlib, ular ovqat parchalanishida muhim rol oʻynaydi. Ingichka ichakning oʻn ikki barmoqichak qismi qorin devorining orqasida I— III bel umurtqalari qarshisida joylashgan. Unga asosiy hazm bezlarining yoʻllari, jigar va oʻt pufagining oʻt yoʻllari, meʼda osti bezining shira chiqarish yoʻli ochiladi. Och va yonbosh ichak boʻshligʻining markaziy qismini egallaydi va bir tilay qovuzloqlar hosil qiladi.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
O‘n ikki barmoq ichak (Duodenum) — oshqozonning keyingi qismi bo‘lib, ingichka ichakning dastlabki bo‘lagidir. U taxminan 25-30 sm uzunlikda bo‘lib, ancha ingichka va qalin ichak o‘rtasida joylashgan. Bu ichakning nomi uning uzunligining taxminan o‘n ikki barmaq (duo = ikki, digitus = barmoq) bo‘lishidan kelib chiqqan.
Tuzilishi va joylashuvi
O‘n ikki barmoq ichak qorin bo‘shlig‘ining yuqori qismida, oshqozon tagida joylashgan. U C harfiga o‘xshash aylana shaklida o‘ralgan bo‘lib, o‘ng tomonga qaratilgan. O‘n ikki barmoq ichakning to‘rt qismi mavjud:
- Yuqori (boshlang‘ich) qism — oshqozonga tutashadi.
- Pastga tushuvchi qism — o‘ng tomonga tushadi.
- Gorizontal (kelib o‘tuvchi) qism — o‘ngdan chapga qarab ketadi.
- Ko‘taruvchi qism — chap tomonga ko‘tariladi va ingichka ichakka tutashadi.
Funksiyalari
- Ovqatni kimyoviy hazm qilish: O‘n ikki barmoq ichakka oshqozondan keladigan yarim hazm bo‘lgan ovqat (xim) kiradi va bu yerda oshqozon shirasidagi kislota neytrallashtiriladi.
- Ichak shirasining ajralishi: O‘n ikki barmoq ichak devorida maxsus bezlar bor bo‘lib, ular saqlaynish uchun, pankreas fermentlari va o't suyuqligi (jigar tomonidan ishlab chiqariladi) bu joyga oqib tushadi.
- Oshqozon osti bezi va jigar bilan aloqasi: O‘n ikki barmoq ichakka pankreas (oshqozon osti bezi) shirasini olib boruvchi o‘t yo‘llari ochiladi. Bu fermentlar ovqatni parchalashda muhim rol o‘ynaydi.
- Qon aylanishiga ta’sir: O‘n ikki barmoq ichak orqali olingan moddalar (shakar, aminokislotalar) qon orqali tanaga singdiriladi.
Kasalliklari
- O‘n ikki barmoq ichak yara: Bu yaralar o‘n ikki barmoq ichak shilliq qavatida rivojlanadi va ko‘pincha oshqozon kislotasining ortiqcha ishlab chiqarilishi bilan bog‘liq.
- Illet: Shilliq qavatning yallig‘lanishidir.
- Obstruktsiya: O‘n ikki barmoq ichakda qiyinchiliklar yoki to‘siqlar paydo bo‘lishi mumkin.
- Poliplar yoki o‘smalar: Nojo‘ya o‘sishlar ham uchrashi mumkin.
Klinik ahamiyati
O‘n ikki barmoq ichak oshqozon va ingichka ichak o‘rtasida ovqat hazm bo‘lishi jarayonining eng muhim segmentlaridan biri hisoblanadi. Ushbu ichakdagi muammolar oshqozon-ichak trakti kasalliklari doirasida keng o‘rganilgan va davolash choralari ishlab chiqilgan. O‘n ikki barmoq ichak kasalliklarining oldini olish uchun to‘g‘ri ovqatlanish, ortiqcha spirtli ichimliklardan tiyilish va stressdan saqlanish muhimdir.
Agar qo‘shimcha ma’lumot yoki boshqa savollar bo‘lsa, marhamat, so‘rashingiz mumkin!