Omonqoʻton

Omonqoʻton – Oʻzbekistondagi ibtidoiy odamlarning yashash joyi boʻlib, gʻor oʻrta paleolit davri – miloddan avvalgi 100-40 ming yillarga oid.

Tavsifi

Omonqoʻton manzilgohi Oʻzbekiston va umuman Oʻrta Osiyo hududida oʻrta paleolit davrining rivojlanish bosqichlaridan birini xarakterlaydi. Topilmalarning oʻziga xos xususiyatlariga koʻra, Omonqoʻton hududi Yevropa, Kavkaz, Shimoliy Afrika va Markaziy Osiyoni qamrab olgan keng musteri madaniyati hududiga kiradi. Gʻordan topilgan suyak qoldiqlari va mehnat qurollari xuddi TeshikTosh grottosidagi kabi tarkib va xarakterga ega boʻlib, Oʻzbekiston hududida inson mavjudligining eng qadimiy dalilidir. Ular faunaning juda xilma-xil dunyosi haqida aniq tasavvur beradi, bu ibtidoiy jamiyatga xos boʻlgan tegishli xoʻjalik turini aks ettiruvchi ushbu hududning qadimgi aholisining ovqatlanishining asosini tashkil qiladi.

Topilma tavsifi

Omonqoʻton makoni Samarqand shahridan 45 km janubda, Zarafshon togʻlarining shimoliy yon bagʻrida, taxminan 1300 m balandlikda, Bulbulzorsoy darasidagi shu nomdagi gʻorda joylashgan. Uni 1947-yilda D. N. Lev topib, bu yerda odamning son suyagining qoldiq qismini topdi. 1947–1957-yillarda Oʻzbekiston (keyinchalik Samarqand) davlat universitetining D. N. Lev rahbarligidagi arxeologik ekspeditsiyasi tomonidan oʻrganilgan.

Omonqoʻton – bu tabiiy grotto, uning kirish qismidan 7,2 m uzunlikdagi koridor boshlanadi va kichik xonada tugaydi. 0,8 m qalinlikdagi kalkerli tuf qatlami bilan ajratilgan madaniy qatlam gʻorning kirish qismida va chuqurligida yotadi.

Qurollar

Bu yerda loy qatlamida koʻmir va oʻchoq qoldiqlari koʻp topilgan; kvarts, kvartsit va chaqmoqtoshdan tayyorlangan buyumlar kamroq miqdorda taqdim etiladi. Hammasi boʻlib 140 ta buyum topildi – nuqtalar, qirgʻichlar, pichoq shaklidagi plitalar, katta kvarts bolgʻasi; yagona namuna – yadro (plitalar sindirilgan yadro).

Suyak qoldiqlari

Yovvoyi hayvonlarning singan va kuygan suyaklarining koʻpligi alohida ahamiyatga ega: muflon (116 bosh), qizil kiyik, elik, Sibir bugʻusi, qoʻngʻir ayiq (39 bosh), boʻrsiq, yovvoyi mushuk, gʻor giyanasi, toshbaqa, marmot, yovvoyi ot. Yirik hayvonlarning suyaklarining koʻp qismi gʻorning tubida edi. Bu holat D. N. Levni bu hayvonlarni ovlash qishda, oziq-ovqat gʻorga kirishda emas, balki uning tubida tayyorlangan degan taxminga olib keldi.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Omonqoʻton — O‘zbekistonning Toshkent viloyatida joylashgan shahar. U quyidagi jihatlari bilan e’tibor qaratadi:

Geografik joylashuvi:
Omonqoʻton shahri Toshkent viloyatining tog‘li hududlarida, ayniqsa, tog‘ etagida joylashgan. Bu joy tabiiy go‘zalliklari bilan mashhur bo‘lib, atrofida tog‘lar, daraxtzorlar hamda suv manbalariga boy.
Tarixi va rivojlanishi:
Omonqoʻton shahri uzoq tarixga ega bo‘lib, qadimda bu hudud aholi uchun yashash va savdo-sotiq markazi bo‘lgan. So‘nggi yillarda shaharda infratuzilma yaxshilangan, yangi ko‘chalari, ta’lim muassasalari va sog‘liqni saqlash obyektlari qurilgan.
Iqlimi va tabiati:
Omonqoʻton hududi mo‘tadil kontinental iqlimga ega. Qishda sovuq, yozda esa issiq ob-havo kuzatiladi. Tog‘li hududligi tufayli qo‘shimcha shamol va yomg‘ir ko‘proq bo‘ladi, bu esa qishloq xo‘jaligi uchun qulay sharoit yaratadi.
Iqtisodiyoti:
Shaharda asosan qishloq xo‘jaligi rivojlangan. Meva-sabzavot yetishtirish, chorvachilik, baliqchilik kabi tarmoqlar mavjud. Shuningdek, kichik sanoat korxonalari ish bilan ta’minlaydi.
Madaniy hayoti:
Omonqoʻtonda mahalliy an’analar va urf-odatlar hali ham saqlanib qolgan. Har yili turli milliy bayramlar, festivallar o‘tkaziladi. Mahalliy aholining hunarmandchiligi, musiqa va raqs san’ati odamlarni o‘ziga jalb qiladi.
Sayyohlik imkoniyatlari:
Tog‘lar va tabiiy manzaralar ko‘pligi sabab, Omonqoʻton sayyohlar orasida mashhur. Tog‘larda sayr qilish, tabiiy daryo va ko‘llarni tomosha qilish mumkin. Bundan tashqari, mahalliy oshxonalarda an’anaviy o‘zbek taomlarini tatib ko‘rish imkoniyati mavjud.

Umuman olganda, Omonqoʻton — geografik joylashuvi, tabiati va madaniy merosi bilan O‘zbekistonning qimmatli shaharlaridan biri hisoblanadi. U yerda yashovchilar o‘zlarining boy tarixi va boy tabiatidan faxrlanadilar.